Công Thương đưa thương mại điện tử về xã, bệ phóng tăng trưởng hai con số

Hội nghị do Bộ Công Thương chủ trì. Báo Công Thương phối hợp với Cục Thương mại điện tử tổ chức, với sự đồng hành của TikTok Shop. Hội nghị diễn ra trực tiếp kết hợp trực tuyến, kết nối điểm cầu tới Sở Công Thương, chính quyền xã, phường tại 34 tỉnh, thành phố.

Đây là lần đầu tiên, cơ quan quản lý nhà nước, chính quyền cấp xã, nền tảng thương mại điện tử và doanh nghiệp cùng ngồi lại bàn giải pháp hướng đến mục tiêu phát triển thương mại điện tử bền vững, thu hẹp khoảng cách vùng miền. Theo đó, mục tiêu đến năm 2030, 60% số xã có thương nhân bán hàng trực tuyến.

Thương mại điện tử phát triển vẫn chưa đồng đều

Phát biểu khai mạc hội nghị, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn nhấn mạnh, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng xác định mục tiêu tăng trưởng kinh tế bình quân giai đoạn 2026-2030 từ 10%/năm trở lên, tỷ trọng kinh tế số đạt khoảng 30% GDP vào năm 2030.

Với ngành Công Thương, Nghị quyết số 01/NQ-CP ngày 8/1/2026 xác định thương mại điện tử (TMĐT) là một trong những động lực tăng trưởng mới cần tạo đột phá và giao Bộ Công Thương chủ trì hai chỉ tiêu năm 2026: thị trường TMĐT B2C tăng 20 - 22%, tỷ lệ doanh nghiệp ứng dụng TMĐT đạt 60 - 62%. Chương trình hành động của ngành được sửa đổi tại Quyết định số 648/QĐ-BCT, yêu cầu Sở Công Thương các tỉnh, thành phố căn cứ kịch bản tăng trưởng để phấn đấu hoàn thành mục tiêu được giao.

Thứ trưởng Bộ Công thương cho hay, thị trường đã có nền tăng trưởng tốt. Theo Cục Thương mại điện tử, năm 2025 quy mô TMĐT đạt khoảng 31 tỷ USD, tăng 25,5%, chiếm khoảng 11% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng. Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), 10 tháng năm 2026 tổng mức bán lẻ đạt 6.618,9 nghìn tỷ đồng, tăng 13,5%, nằm trong khung 13 - 15% Chính phủ giao. Nhưng TMĐT phát triển vẫn chưa đồng đều. Theo Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, đến năm 2025 tỷ lệ giữa Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh với các địa phương còn lại vẫn ở mức 70 - 30; Chỉ số Thương mại điện tử năm 2026 của Hiệp hội cho TP. Hồ Chí Minh 91,1 điểm, Hà Nội 87,5 điểm, trong khi mức trung bình cả nước là 15,8 điểm.

Từ đó, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn cho rằng, phát triển TMĐT từ cấp xã cần đi xa hơn việc đưa sản phẩm lên sàn hay tổ chức một vài phiên livestream. Để các định hướng nêu trên thành kết quả cụ thể, Thứ trưởng đề nghị Hội nghị tập trung thảo luận, làm rõ ba nhiệm vụ:

Một là, nâng cao năng lực quản lý nhà nước về TMĐT ở cấp xã. Cục Thương mại điện tử tăng cường hướng dẫn chính sách, thống kê và khai thác dữ liệu, làm rõ cách đo và hồ sơ minh chứng nội dung. Các Sở Công Thương gắn TMĐT với kịch bản tăng trưởng của địa phương, tham mưu đặt chỉ tiêu theo nhóm xã. Chính quyền cấp xã có đầu mối, có số nền, xác định lợi thế sản phẩm và đối tượng ưu tiên.

Hai là, tăng kỹ năng tự bán hàng cho người dân, hợp tác xã, hộ kinh doanh. Các nền tảng TMĐT, doanh nghiệp, hiệp hội và đơn vị dịch vụ phối hợp đào tạo, kết nối sản xuất với tiêu thụ sản phẩm đặc sản, OCOP, hàng Việt Nam; quan tâm chi phí giao nhận chặng đầu ở xã vùng cao, an toàn giao dịch và chống lừa đảo. Báo Công Thương phát huy vai trò thông tin, phản ánh thực tiễn, giới thiệu các mô hình hiệu quả.

Ba là, đo hiệu quả bằng kết quả thực chất và tính bền vững. Thước đo không chỉ là số hoạt động được tổ chức, mà là số người bán duy trì được hoạt động và có doanh thu sau giai đoạn hỗ trợ, là số đơn hàng có nguồn thay cho lượt xem, là hiệu quả kinh tế thực chất tạo ra cho địa phương.

Cần sự quan tâm, vào cuộc mạnh mẽ ở cả 34 tỉnh, thành

Trình bày đề dẫn "Bản đồ xã thương mại điện tử 2026", Tổng Biên tập Báo Công Thương Nguyễn Văn Minh cho biết Báo đã rà cổng thông tin của 3.321 xã, phường, đặc khu, dữ liệu chốt ngày 04/11/2026. Trong 2.497 đơn vị đủ dữ liệu, 587 xã có việc do chính xã tổ chức về TMĐT, 178 xã (7,1%) nêu được kết quả, chỉ 18 xã nêu được số đơn hàng, doanh thu hay số hộ bán. Đây là điều chính quyền tự đăng, chưa phải số đo doanh số, song cho thấy việc triển khai ở cơ sở còn phải thực chất hơn.

Ở cấp tỉnh, An Giang đặt mục tiêu 100% Ủy ban nhân dân cấp xã có kế hoạch riêng về TMĐT, có ít nhất một cán bộ phụ trách; Tuyên Quang, Ninh Bình đặt mục tiêu ít nhất 60% số xã, phường có thương nhân bán hàng trực tuyến. Tuy nhiên, đa số tỉnh, thành phố chưa giao nhiệm vụ, chỉ tiêu cụ thể cho cấp xã; hoạt động hỗ trợ còn nặng về tập huấn, livestream theo đợt.

Tại Hội thảo, Phiên 1 diễn ra với chủ để "Định hướng hành động và thước đo hiệu quả từ phát triển thương mại điện tử tại cơ sở". Phiên 1 thảo luận làm rõ xã mới khởi động nên bắt đầu từ đâu, kết quả nào cho thấy thay đổi thực chất. Tổng Biên tập Nguyễn Văn Minh đề xuất bốn nhóm chỉ số: số chủ thể tham gia; số gian hàng đang hoạt động và người bán được đào tạo; số đơn hàng thành công, doanh thu, thị trường tiêu thụ; khả năng duy trì, chi phí, an toàn giao dịch. Tiến độ mục tiêu 60% cần đối chiếu với danh sách những người đang thực sự kinh doanh.

Phiên 2 có chủ đề "Phát triển xã thương mại điện tử: Bài học kinh nghiệm, tháo gỡ điểm nghẽn, tạo nền tảng phát triển bền vững" có sự tham gia của lãnh đạo xã Bình Lư, Phượng Dực, Chợ Lách, Hiệp hội Làng nghề Việt Nam, TikTok Shop, Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, Viettel Post. Các đại biểu thẳng thắn nêu điểm nghẽn: năng lực vận hành của người bán, chuẩn hóa sản phẩm, ổn định nguồn cung, chi phí giao nhận chặng đầu ở vùng cao, cơ chế hỗ trợ thường xuyên tại xã.

Kết luận Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Việt Sơn đề nghị các Sở Công Thương đưa thương mại điện tử vào kịch bản tăng trưởng của tỉnh; tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh xác định số liệu ban đầu theo nhóm xã, đặt chỉ tiêu, công khai kế hoạch, lập sổ theo dõi, kiểm tra mẫu số liệu xã báo cáo. Chính quyền cấp xã bố trí đầu mối, xác định việc làm hằng năm, báo cáo bằng số hộ đang bán, số đơn hàng, doanh thu có nguồn đối chiếu.

Các nền tảng, doanh nghiệp bưu chính được đề nghị công khai biểu phí, lộ trình phí sau ưu đãi; cùng địa phương giảm chi phí giao hàng chặng đầu ở vùng cao; cung cấp số liệu tổng hợp theo địa bàn khi cơ quan quản lý đo thử; tạo điều kiện để người bán tiếp cận nhiều kênh tiêu thụ./.