Hội nghị Giáo dục đại học năm 2026

Tham dự có Bộ trưởng Bộ GDĐT Hoàng Minh Sơn, Thứ trưởng Lê Quân, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường; đại diện các bộ, cơ quan, Công đoàn Giáo dục Việt Nam cùng các nhà giáo, nhà khoa học, lãnh đạo cơ sở giáo dục đại học, đại diện doanh nghiệp và các trung tâm kiểm định chất lượng giáo dục trên toàn quốc.

Quang cảnh hội nghị

Tạo giá trị cho người học, xã hội và đất nước

Phát biểu khai mạc, Bộ trưởng Bộ GDĐT Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh, toàn hệ thống giáo dục đại học bước vào năm học mới sau một năm thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW và tiếp tục triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW. Đây là hai nghị quyết trụ cột cho phát triển giáo dục đại học.

Với sự quan tâm đặc biệt của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, toàn ngành đã đạt những kết quả quan trọng, chuyển biến mạnh mẽ về tư duy, thể chế và chính sách. Hệ thống văn bản pháp luật về giáo dục đại học được đổi mới, cơ bản hoàn thiện. Lần đầu tiên có nghị định riêng về cơ chế tự chủ cho giáo dục đại học; các chính sách về đặt hàng đào tạo theo kết quả đầu ra, đội ngũ giảng viên và người học được triển khai.

Chiến lược phát triển giáo dục đại học được ban hành; quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục đại học công lập, cơ sở giáo dục nghề nghiệp được điều chỉnh và ban hành. Nhiều chương trình, đề án phát triển cơ sở giáo dục đại học trọng điểm, cơ sở đào tạo tại các vùng và nguồn nhân lực trong lĩnh vực then chốt được phê duyệt.

Bộ trưởng Bộ GDĐT Hoàng Minh Sơn phát biểu tại hội nghị

Các trường đã kiện toàn lãnh đạo, rà soát, hoàn thiện chiến lược, phát triển đội ngũ và mô hình quản trị; tăng cường cơ sở vật chất, đẩy mạnh nghiên cứu, đổi mới sáng tạo. Hầu hết các trường hoàn thành tuyển sinh năm 2026 và bắt đầu năm học mới.

Theo Bộ trưởng, Hội nghị cần đánh giá thẳng thắn kết quả, hạn chế, nguyên nhân và trách nhiệm của các bên; đồng thời thống nhất triển khai những cơ chế, chính sách, đề án, chiến lược đã ban hành. Trong đó tập trung thảo luận ba nhóm vấn đề.

Trước hết, giáo dục đại học cần xác định những thay đổi để thích ứng với thời đại mới, nhất là sự phát triển của trí tuệ nhân tạo và yêu cầu phát triển đất nước.

Tiếp đó, mỗi trường và toàn hệ thống cần làm rõ giá trị mang lại cho người học, xã hội, đất nước; sử dụng hiệu quả nguồn lực từ Nhà nước, doanh nghiệp và người học. Thay vì chỉ đặt câu hỏi trường đạt thứ hạng nào, cần trả lời vì sao người học lựa chọn trường, ngành học; vì sao Nhà nước đầu tư và doanh nghiệp hợp tác.

Cuối cùng, khi tỷ lệ người học đại học tăng, cần chuyển mạnh từ mở rộng số lượng sang nâng cao chất lượng, điều chỉnh cơ cấu trình độ, ngành nghề, lĩnh vực. Thước đo cần chú trọng chất lượng công bố khoa học, việc làm và đóng góp của người học sau tốt nghiệp, để hệ thống phát triển bền vững, hoàn thành sứ mệnh.

Đại biểu dự hội nghị

Quản trị theo chuẩn, lấy chất lượng làm trọng tâm

Trình bày báo cáo tại Hội nghị, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học Nguyễn Tiến Thảo cho biết, năm học 2025-2026, hành lang pháp lý mới được triển khai đồng bộ, chuyển mô hình quản trị từ quản lý hành chính sang kiến tạo phát triển, quản trị dữ liệu, gắn tự chủ với trách nhiệm giải trình.

Trong năm học, 14 nghị định, 3 quyết định và 29 thông tư liên quan trực tiếp đến giáo dục đại học và thi hành các luật, nghị quyết mới được ban hành. Các chính sách tập trung vào quản trị, dữ liệu, đội ngũ, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, học bổng và chuẩn cơ sở giáo dục đại học.

Cơ cấu, quy mô và trình độ đào tạo chuyển biến mạnh từ năm học 2025-2026. Tuyển sinh năm 2026 ghi nhận sự chuyển dịch sang các ngành STEM, khoa học cơ bản và công nghệ chiến lược. Tổng số giảng viên tăng từ 86.048 người năm 2022 lên 95.198 người năm 2026, tương đương khoảng 10,6%.

Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học Nguyễn Tiến Thảo báo cáo tại hội nghị

Về nhiệm vụ năm học 2026-2027, ông Nguyễn Tiến Thảo nêu sáu nhóm trọng tâm, trong đó tăng cường quản trị theo chuẩn và chỉ số chất lượng; bảo đảm chuẩn đầu ra, vận hành hệ thống bảo đảm chất lượng bên trong, chú trọng dữ liệu người học và trách nhiệm giải trình. Các trường cần đổi mới chương trình, phương pháp đào tạo, cá thể hóa học tập, tích hợp năng lực AI cốt lõi và AI chuyên ngành.

Triển khai Chiến lược phát triển giáo dục đại học phải gắn với tiến độ, đầu mối, nguồn lực, sản phẩm và các mốc kiểm tra công khai. Phân bổ ngân sách dựa trên sứ mệnh, chỉ số chất lượng và hiệu quả.

Với yêu cầu “Học thật, thi thật, chất lượng thật”, các trường cần đánh giá mức đạt chuẩn đầu ra, kiểm soát lạm phát điểm số, bảo đảm văn bằng phản ánh đúng năng lực; tăng công khai, hậu kiểm và kiểm định độc lập theo kết quả đầu ra, rủi ro. Đồng thời, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia, bộ chỉ số cốt lõi phát triển giáo dục đại học, theo dõi người tốt nghiệp và đầu tư các trung tâm đào tạo, nghiên cứu xuất sắc, cơ sở giáo dục đại học trọng điểm.

Sắp xếp mạng lưới, đổi mới tổ chức đào tạo

Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ GDĐT Lê Quân đề nghị các cơ sở giáo dục đại học và đơn vị thuộc Bộ cụ thể hóa nhiệm vụ năm học 2026-2027, phân bổ nguồn lực theo kết quả và nhu cầu phát triển đất nước.

Thứ trưởng Bộ GDĐT Lê Quân trao đổi tại hội nghị

Việc sắp xếp mạng lưới phải dựa trên sứ mệnh, chất lượng, hiệu quả phục vụ vùng, ngành; tạo năng lực mới, khắc phục đầu tư dàn trải, bảo đảm quyền lợi người học và ổn định đội ngũ, không lấy giảm đầu mối làm thước đo duy nhất.

Các trường cần đối chiếu chuẩn đầu vào với đầu ra, năng lực nghề nghiệp và phản hồi của người sử dụng lao động; rà soát ngành đào tạo, phát triển chương trình liên ngành, chuyên sâu. Dạy học trong bối cảnh AI phải đổi mới học liệu, phương pháp, kiểm tra và bồi dưỡng giảng viên; kiểm chứng năng lực qua thực hành, dự án, vấn đáp.

Thứ trưởng yêu cầu chuẩn hóa, khai thác dữ liệu, tránh báo cáo lặp lại; tập trung nguồn lực công vào nơi chứng minh được chất lượng, hiệu quả. Các trường cần mở rộng lộ trình học tập linh hoạt, giữ chuẩn đầu ra thống nhất; tăng hợp tác Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp, đặt hàng theo nhu cầu; đánh giá hợp tác quốc tế bằng sản phẩm cụ thể.

Đồng thời, gắn đào tạo sau đại học với nhóm nghiên cứu mạnh, đầu tư phòng thí nghiệm, thúc đẩy khởi nghiệp và thương mại hóa. Tự chủ phải dựa trên năng lực, trách nhiệm giải trình, không phụ thuộc đơn thuần vào mức tự bảo đảm chi thường xuyên.

Phó Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội Tạ Hải Tùng trao đổi tại hội nghị

Tại Hội nghị, các đại biểu đã tham luận, trao đổi về dữ liệu phục vụ quản trị, dự báo nhân lực; tích hợp AI, đào tạo liên ngành, xuyên ngành; phát triển chương trình tài năng, khoa học cơ bản, công nghệ mũi nhọn gắn với chuẩn đầu ra khắt khe.

Các ý kiến cũng đề cập đặt hàng đào tạo theo kết quả đầu ra, doanh nghiệp tham gia xây dựng chương trình, đánh giá người học; phát triển đại học tư thục dựa trên công nghệ lõi, nhân tài, đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp khởi nguồn.

Đại biểu trao đổi tại hội nghị

Đi trước một bước trong chuẩn bị nguồn nhân lực cho tương lai

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu ghi nhận những nỗ lực của toàn ngành trong năm học vừa qua.

Bên cạnh kết quả đạt được, Phó Thủ tướng chỉ ra những điểm nghẽn: chất lượng, năng lực giữa các cơ sở còn chênh lệch; sứ mệnh, thế mạnh của nhiều trường chưa rõ; một số cơ sở mở ngành, tăng quy mô nhanh hơn khả năng phát triển đội ngũ và điều kiện bảo đảm chất lượng. Tự chủ và bảo đảm chất lượng chưa đi vào chiều sâu; tiềm lực nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và dữ liệu chưa được chuyển hóa đầy đủ thành năng lực phát triển.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, Chính phủ quan tâm đến vị thế, năng lực thực sự của giáo dục đại học Việt Nam trong 10-20 năm tới và xa hơn. Thước đo cuối cùng phải là chất lượng và đóng góp thực: người học có năng lực, khả năng thích ứng; đội ngũ sư phạm có sản phẩm, đóng góp; nghiên cứu tạo ra tri thức, công nghệ và giải quyết vấn đề thực tiễn.

Theo Phó Thủ tướng, chủ đề năm học “Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất” phải được cụ thể hóa bằng hành động: tự chủ đi cùng trách nhiệm; đầu tư đi cùng sản phẩm; nghiên cứu đi cùng ứng dụng; chính sách phải thực sự đi vào nhà trường, lớp học và phòng thí nghiệm.

Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu phát biểu chỉ đạo tại hội nghị

Phó Thủ tướng đề nghị tập trung vào bảy nhóm nhiệm vụ.

Thứ nhất, chuyển mạnh từ hoàn thiện thể chế sang tổ chức thực hiện, tạo kết quả thực chất; tập trung triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị, Luật Giáo dục đại học, Chiến lược phát triển giáo dục đại học và các chính sách đã ban hành.

Thứ hai, sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục đại học dựa trên chất lượng, sứ mệnh, nhu cầu phát triển ngành, vùng, khả năng liên kết và hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Thứ ba, quản trị chất lượng theo kết quả đầu ra, bằng tiêu chuẩn, dữ liệu, công khai và hậu kiểm. Các cơ sở đào tạo chịu trách nhiệm về tính trung thực của dữ liệu và chất lượng đào tạo; quy mô tuyển sinh, mở ngành phải phù hợp với năng lực thực tế.

Thứ tư, đi trước một bước trong chuẩn bị nhân lực chất lượng cao, nhân lực tinh hoa và nhân tài; nâng cao năng lực dự báo nhu cầu để điều chỉnh quy mô, cơ cấu đào tạo và đặt hàng.

Thứ năm, đưa các trường trở thành trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, phát triển công nghệ; tháo gỡ điểm nghẽn về sở hữu trí tuệ, tài sản, chuyển giao, thương mại hóa và doanh nghiệp khởi nguồn. Các trường cần chủ động tìm kiếm bài toán từ thực tiễn, không chỉ chờ được giao nhiệm vụ.

Thứ sáu, tạo đột phá trong quản trị bằng dữ liệu, chuyển đổi số và thích ứng với AI; xây dựng dữ liệu “đúng, đủ, sạch, thống nhất, dùng chung”, giảm gánh nặng báo cáo theo nguyên tắc khai một lần, kết nối và sử dụng nhiều lần.

Đại biểu dự hội nghị

Thứ bảy, phát triển môi trường đào tạo, nghiên cứu có khả năng cạnh tranh quốc tế; mở rộng chương trình bằng tiếng Anh và các ngoại ngữ phù hợp, thu hút giảng viên, nhà khoa học, sinh viên quốc tế; tăng liên kết đào tạo, nghiên cứu và nghiên cứu đơn giản hóa thủ tục công nhận văn bằng theo hướng quản lý rủi ro, bảo đảm chất lượng.

Phó Thủ tướng yêu cầu các trường đổi mới từ bên trong, xác định rõ sứ mệnh, phát huy thế mạnh, chịu trách nhiệm đến cùng về chất lượng, hiệu quả; không chạy theo quy mô, hình thức hay thành tích ngắn hạn. Mỗi trường cần gắn sự phát triển với yêu cầu của đất nước, chuẩn bị nhân lực cho tương lai, tạo ra tri thức, công nghệ và giá trị mới.