Bộ Tài chính đẩy mạnh cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu
Ngày 18/9, tại Hà Nội, Bộ Tài chính tổ chức buổi làm việc với Đoàn kiểm tra, đánh giá tình hình thực hiện việc rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa và giải quyết thủ tục hành chính (TTHC) dựa trên dữ liệu tại Bộ Tài chính. Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận và Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh, Trưởng Đoàn kiểm tra đồng chủ trì buổi làm việc.
Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận phát biểu tại buổi làm việc
Rà soát thực chất kết quả cắt giảm, đơn giản hóa TTHC
Phát biểu tại buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận cho biết, buổi làm việc là cơ hội để Bộ Tài chính nhìn nhận toàn diện kết quả triển khai Nghị quyết số 66.7/2025/NQ-CP của Chính phủ về cắt giảm, đơn giản hóa TTHC dựa trên dữ liệu.
Bộ Tài chính là bộ quản lý đa ngành, đa lĩnh vực với 662 TTHC, thuộc nhóm có số lượng TTHC lớn, trải rộng trên các lĩnh vực như thuế, hải quan, kho bạc, chứng khoán, đầu tư, đấu thầu, doanh nghiệp, đầu tư ra nước ngoài, quản lý bảo hiểm, bảo hiểm xã hội... Các TTHC này có tác động trực tiếp đến hoạt động của người dân, doanh nghiệp và sự phát triển kinh tế.
Theo Thứ trưởng Lê Tấn Cận, vì vậy, cắt giảm, đơn giản hóa TTHC dựa trên dữ liệu là yêu cầu cần thiết và là một trong những trọng tâm của công cuộc cải cách TTHC tại Bộ Tài chính. Thời gian qua, Bộ Tài chính đã chỉ đạo quyết liệt các đơn vị trong toàn ngành triển khai nhiệm vụ. Đến nay, Bộ đã hoàn thành, làm sạch và đồng bộ 13/16 cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành với Trung tâm dữ liệu quốc gia; các cơ sở dữ liệu được Bộ Công an đánh giá bảo đảm yêu cầu “đúng - đủ - sạch - sống”, với 112 API và gần 778 triệu bản ghi được đồng bộ.
Bộ cũng đã ban hành 4 quyết định công bố dữ liệu, hướng dẫn kết nối, khai thác, sử dụng dữ liệu thay thế giấy tờ trong giải quyết TTHC; đồng thời tái cấu trúc quy trình cung cấp dịch vụ công trực tuyến đối với 90 TTHC. Từ đầu năm 2026 đến nay, hệ thống công nghệ thông tin của toàn ngành đã tiếp nhận, xử lý hơn 71 triệu hồ sơ liên quan đến các TTHC có thành phần hồ sơ được cắt giảm, thay thế bằng dữ liệu.
Bên cạnh kết quả đạt được, Thứ trưởng Lê Tấn Cận cho biết Bộ Tài chính vẫn còn những khó khăn, “điểm nghẽn” mang tính kỹ thuật và liên ngành, trong bối cảnh khối lượng công việc lớn, số lượng TTHC nhiều và phức tạp. Bộ Tài chính mong muốn nhận được các ý kiến đánh giá khách quan, những hướng dẫn cụ thể từ Đoàn kiểm tra để tiếp tục hoàn thiện quy trình, phục vụ tốt hơn người dân và doanh nghiệp.
Phát biểu tại buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh tập trung vào yêu cầu đánh giá đúng, đầy đủ và thực chất kết quả cắt giảm, đơn giản hóa TTHC dựa trên dữ liệu, nhất là đối với các hồ sơ đã được thay thế thành phần giấy tờ bằng dữ liệu. Nội dung này có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định chính xác kết quả thực hiện Nghị quyết số 66.7/2025/NQ-CP, bởi số hồ sơ được tiếp nhận, giải quyết trên môi trường điện tử không đồng nhất với số hồ sơ thực tế được cắt giảm thành phần giấy tờ nhờ khai thác dữ liệu.
Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh phát biểu tại buổi làm việc
Hoàn thành đồng bộ 13/16 cơ sở dữ liệu
Báo cáo tại buổi làm việc cho thấy, trong 16 cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành thuộc trách nhiệm của Bộ Tài chính, đến nay Bộ đã hoàn thành 13 cơ sở dữ liệu. Các cơ sở dữ liệu đã được đồng bộ với Trung tâm dữ liệu quốc gia thông qua 112 API, với hơn 777 triệu bản ghi. Ba cơ sở dữ liệu còn lại gồm cơ sở dữ liệu quốc gia về đầu tư nước ngoài và đầu tư ra nước ngoài, cơ sở dữ liệu quốc gia về khu công nghiệp - khu kinh tế, dự kiến hoàn thành trong tháng 12/2026; cơ sở dữ liệu quốc gia về quy hoạch dự kiến hoàn thành tháng 12/2027.
Cùng với hoàn thiện cơ sở dữ liệu, Bộ Tài chính đã ban hành 4 quyết định công bố 10 cơ sở dữ liệu, nguồn dữ liệu và hướng dẫn kết nối, khai thác, sử dụng thông tin thay thế giấy tờ trong thành phần hồ sơ TTHC. Các dữ liệu được công bố tập trung vào đăng ký doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh; dữ liệu quốc gia về bảo hiểm; dữ liệu về đầu tư công và dữ liệu chuyên ngành về đấu thầu.
Bộ Tài chính cũng đã ban hành Quyết định số 4517/QĐ-BTC ngày 31/12/2025 công bố tái cấu trúc 90 TTHC có thành phần hồ sơ được thay thế dựa trên dữ liệu; đồng thời ban hành 12 quyết định công bố TTHC tái cấu trúc trong các lĩnh vực doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh, hải quan, chứng khoán, kế toán, kiểm toán, thuế và bảo hiểm xã hội.
Tổng số TTHC đã được công bố có thành phần hồ sơ thay thế bằng dữ liệu theo Nghị quyết số 66.7/2025/NQ-CP là 76 thủ tục, gồm 22/22 TTHC tại Phụ lục I của Nghị quyết và 54 TTHC được Bộ chủ động công bố. Trong số 22 TTHC tại Phụ lục I, 7 thủ tục đã được bãi bỏ, 13 thủ tục được ghi nhận đã cắt giảm thực tế; 2 thủ tục chưa được ghi nhận cắt giảm thực chất nhưng đã được tái cấu trúc quy trình, thiết kế dịch vụ công và tích hợp trên hệ thống để giảm thành phần hồ sơ dựa trên dữ liệu.
Đẩy mạnh kết nối, tái sử dụng dữ liệu trong giải quyết TTHC
Việc kết nối, chia sẻ và tái sử dụng dữ liệu đang được triển khai tại nhiều lĩnh vực. Đối với cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, đến nay có 7 bộ và 5 địa phương thực hiện tra cứu, xác thực thông tin doanh nghiệp và tái sử dụng dữ liệu để cắt giảm thành phần hồ sơ liên quan đến đăng ký doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh.
Trong lĩnh vực bảo hiểm, 2 bộ đã kết nối để khai thác dữ liệu phục vụ thay thế, cắt giảm giấy tờ trong giải quyết TTHC. Tính đến hết ngày 31/8/2026, Bảo hiểm xã hội Việt Nam đã phối hợp đồng bộ thành công 4.518.600 hồ sơ lên Cổng Dịch vụ công quốc gia.
Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia đã được tích hợp với cơ sở dữ liệu tổng hợp ngành Tài chính, hệ thống thông tin của Kho bạc Nhà nước, cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh, Trung tâm dữ liệu quốc gia và các ngân hàng thương mại. Việc kết nối hỗ trợ tự động đối chiếu, xác thực thông tin, giảm yêu cầu kê khai và cung cấp lại thông tin.
Trong lĩnh vực hải quan, Hệ thống E-Customs V5 đã kết nối với Cổng thông tin một cửa quốc gia để khai thác dữ liệu kết quả kiểm tra chuyên ngành, phục vụ thủ tục thông quan mà không yêu cầu người dân, doanh nghiệp cung cấp lại giấy tờ đã có trên hệ thống.
Ở lĩnh vực thuế, Bộ Tài chính đã hoàn thành kết nối, chia sẻ dữ liệu về thông tin định danh cá nhân và đăng ký doanh nghiệp. Đối với 2 TTHC có mã 1.007674 và 1.008538, người nộp thuế không phải cung cấp lại giấy tờ về căn cước và đăng ký doanh nghiệp. Hai TTHC khác đang được nghiên cứu kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai.
Toàn cảnh buổi làm việc
Tại buổi làm việc, đại diện các đơn vị thuộc Bộ Tài chính tập trung trao đổi về quá trình tái cấu trúc quy trình, kết nối cơ sở dữ liệu và khai thác thông tin để thay thế thành phần hồ sơ giấy.
Trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội, các hệ thống đang từng bước mở rộng việc tự động điền, xác thực và tái sử dụng dữ liệu về sổ bảo hiểm xã hội, thẻ bảo hiểm y tế, quá trình tham gia bảo hiểm, dữ liệu hộ tịch, khám chữa bệnh bảo hiểm y tế và tai nạn lao động. Thông tin do người dân, doanh nghiệp cung cấp được đối chiếu với dữ liệu đã kết nối để xác thực và sử dụng lại trong các nghiệp vụ, TTHC có liên quan.
Đối với lĩnh vực hải quan, các hệ thống VNACCS, E-Customs, Miễn, giảm, hoàn thuế, Một cửa quốc gia và hệ thống cung cấp dịch vụ công trực tuyến HQ36a đã tiếp nhận dữ liệu điện tử kèm chữ ký số đối với một số giấy tờ như đăng ký doanh nghiệp, căn cước công dân. Bộ Tài chính đang triển khai dự án kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, dự kiến hoàn thành vào cuối tháng 11/2026.
Trong lĩnh vực chứng khoán, Hệ thống quản lý TTHC của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp. Hệ thống dịch vụ công trực tuyến của Kho bạc Nhà nước cũng đã được nâng cấp, tích hợp với Cổng Dịch vụ công quốc gia và đồng bộ thông tin, trạng thái xử lý hồ sơ.
Đại diện Văn phòng Chính phủ, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công an, Hội đồng Tư vấn cải cách TTHC của Thủ tướng Chính phủ và các đơn vị liên quan cũng trao đổi, góp ý về quá trình triển khai. Các ý kiến tập trung vào việc hoàn thiện kết nối, chia sẻ dữ liệu; bảo đảm chất lượng, tính đầy đủ và giá trị pháp lý của dữ liệu; đồng thời thống nhất cách thức đánh giá kết quả cắt giảm, đơn giản hóa TTHC dựa trên dữ liệu.
Hơn 71 triệu hồ sơ được tiếp nhận, giải quyết
Từ ngày 1/1 đến ngày 1/9/2026, Bộ Tài chính đã tiếp nhận và giải quyết 71.006.028 hồ sơ thuộc các lĩnh vực thuế, hải quan, chứng khoán, bảo hiểm xã hội, kho bạc nhà nước, quản lý bảo hiểm, kế toán, kiểm toán, dịch vụ tài chính và đấu thầu.
Bên cạnh đó, một số hệ thống dịch vụ công và việc tái sử dụng dữ liệu chưa thực sự đồng bộ; một số dữ liệu chưa đầy đủ hoặc chưa đáp ứng yêu cầu về tính pháp lý của hồ sơ điện tử. Cổng Dịch vụ công quốc gia có thời điểm còn xảy ra lỗi đăng nhập, chậm xử lý, lỗi thanh toán và chậm đồng bộ trạng thái hồ sơ. Một bộ phận người dân còn hạn chế trong sử dụng dịch vụ công trực tuyến, chưa có tài khoản định danh điện tử mức độ 2, tài khoản ngân hàng hoặc thiết bị phù hợp.
Bộ Tài chính cũng lưu ý một số thành phần hồ sơ là văn bản do địa phương ban hành nhưng chưa có cơ sở dữ liệu để chia sẻ; trong khi một số giấy tờ do cơ quan nước ngoài cấp không thể thay thế bằng dữ liệu trong các cơ sở dữ liệu của Việt Nam.
Để tiếp tục triển khai hiệu quả, Bộ Tài chính kiến nghị đẩy nhanh hoàn thiện, kết nối liên thông các cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành; bảo đảm nguồn lực cho cải cách TTHC và chuyển đổi số; hoàn thiện cơ chế chia sẻ dữ liệu liên ngành và công bố thống nhất phạm vi thông tin có thể khai thác, sử dụng thay thế giấy tờ.
Bộ cũng đề nghị Bộ Công an điều phối chia sẻ dữ liệu đã được các bộ, ngành đồng bộ về Trung tâm dữ liệu quốc gia, công bố danh mục và phạm vi trường thông tin có thể khai thác, nâng cấp Cổng Dịch vụ công quốc gia và nghiên cứu xây dựng kho dữ liệu dùng chung đối với các văn bản do chính quyền địa phương ban hành.
Đối với Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính đề nghị tiếp tục hướng dẫn, thống nhất phương pháp và tiêu chí đánh giá kết quả cắt giảm, đơn giản hóa TTHC dựa trên dữ liệu; trong đó cần phân biệt rõ hồ sơ thực tế được cắt giảm thành phần giấy tờ với số hồ sơ trực tuyến hoặc số lượt khai thác, tra cứu dữ liệu.
Lam Anh
