Ứng dụng công nghệ nâng cao giá trị tôm, cua và ứng phó sạt lở tại Cà Mau

Ngày 1/11, Đoàn công tác Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) do Bộ trưởng Vũ Hải Quân làm trưởng đoàn đã làm việc với UBND tỉnh Cà Mau về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giai đoạn 2026 – 2030.

Tăng tốc chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ

Báo cáo tại buổi làm việc, ông Nguyễn Phương Bắc, Giám đốc Sở KH&CN tỉnh Cà Mau cho biết, địa phương đang triển khai các nhiệm vụ khoa học, công nghệ theo nguyên tắc "6 rõ, 1 xuyên suốt", đề cao trách nhiệm người đứng đầu. Đến nay, tỉnh đã hoàn thành 171/275 nhiệm vụ thuộc Nghị quyết 57 của Trung ương (đạt trên 62% kế hoạch).

Đáng chú ý, hạ tầng viễn thông toàn tỉnh phát triển mạnh mẽ với 6.994 trạm BTS (trong đó, có 480 trạm 5G), phủ sóng di động 100% dân số và kết nối cáp quang tới 100% ấp, khóm.

Trong cải cách hành chính và chính quyền số, Cà Mau đã cung cấp trực tuyến 100% thủ tục cho doanh nghiệp; ứng dụng iCaMau đạt hơn 56.300 lượt người dùng; hệ thống iOffice liên thông 760 đơn vị với tỷ lệ ký số văn bản đạt 99,08%.

Bên cạnh đó, tỷ lệ xử lý hồ sơ trực tuyến cấp tỉnh đạt 95,40% và cấp xã đạt 85,59%. Trung tâm IOC tỉnh đã liên thông dữ liệu 16 lĩnh vực cùng 188 danh mục dữ liệu chủ, dữ liệu dùng chung và dữ liệu mở.

Giám đốc Sở KH&CN tỉnh Cà Mau cũng thẳng thắn chỉ ra một số hạn chế như tiến độ giải ngân vốn KH&CN còn chậm, dữ liệu còn phân tán, liên kết giữa "cơ quan quản lý - nhà khoa học - doanh nghiệp" chưa thực sự bền chặt.

Ở lĩnh vực nông nghiệp, ông Bùi Tứ Hải, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau đề xuất Bộ KH&CN hỗ trợ nghiên cứu nguồn tôm giống chất lượng cao; đánh giá tiềm năng carbon rừng ngập mặn; ứng dụng ảnh viễn thám và dữ liệu để theo dõi, cảnh báo sạt lở; quản lý nguồn nước mặn, ngọt và xây dựng dữ liệu phục vụ phát triển thương hiệu tôm Cà Mau.

Đối với ngành cua, ông Dương Vũ Nam, Phó Giám đốc Sở Công thương tỉnh Cà Mau đề xuất nghiên cứu chọn tạo cua bố mẹ chất lượng cao, ứng dụng công nghệ bảo quản, chế biến; xây dựng cơ sở dữ liệu, truy xuất nguồn gốc và phát triển tài sản trí tuệ cho cua Cà Mau.

Trên cơ sở đó, tỉnh Cà Mau kiến nghị Bộ KH&CN hướng dẫn cơ chế tài chính mới; tư vấn mô hình chính quyền số dựa trên dữ liệu; hỗ trợ ứng dụng AI; thí điểm chuyển đổi số toàn diện tại hai xã, phường (giai đoạn 2026 - 2027). Đồng thời, khảo sát tính cần thiết của Trung tâm chiếu xạ đa năng gắn với Cảng lưỡng dụng Hòn Khoai và trạm quan trắc phóng xạ môi trường.

Nghiên cứu giải pháp dự báo, ứng phó sạt lở

Trao đổi về các kiến nghị, Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ Lưu Hoàng Long cho biết, đơn vị đang hoàn thiện Đề án phát triển thương hiệu cua Cà Mau dựa trên công cụ sở hữu trí tuệ xuyên suốt từ khâu sản xuất đến tiêu thụ.

Ông Trần Trung Tính, Thứ trưởng Bộ KH&CN thông tin thêm, Bộ đang xây dựng Đề án phát triển KH&CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vùng ĐBSCL đến năm 2030, tầm nhìn 2045 với 10 bài toán lớn và 50 nhiệm vụ cụ thể.

Ông Tính nhấn mạnh: "Nghiên cứu giống cần ứng dụng công nghệ chọn lọc gene để tạo ra giống mới chất lượng cao, thay vì chỉ dừng ở chọn con bố mẹ. Các nhiệm vụ phải hướng đến sản phẩm đầu ra thực chất với sự tham gia đồng bộ của chính quyền, nhà khoa học, trung tâm giống và doanh nghiệp".

Tại buổi làm việc, ông Nguyễn Hồ Hải, Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau cho biết, tôm và cua là hai ngành hàng kinh tế mũi nhọn của địa phương. Do đó, tỉnh Cà Mau mong muốn Bộ KH&CN tiếp tục đồng hành, hỗ trợ ứng dụng các giải pháp công nghệ tiên tiến nhằm nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị sản phẩm, giúp Cà Mau giữ vững vị thế "thủ phủ tôm" và khẳng định thương hiệu quốc gia.

Bên cạnh đó, trước nguy cơ sạt lở nghiêm trọng diện rộng (địa phương mất khoảng 450ha đất rừng/năm), Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau đề nghị Bộ KH&CN tập trung hỗ trợ tỉnh 3 nhóm vấn đề trọng tâm, gồm nâng cao giá trị hai ngành hàng chủ lực; nghiên cứu giải pháp dự báo, ứng phó sạt lở, sụt lún, xâm nhập mặn; và đẩy mạnh chuyển đổi số, quản trị dữ liệu phục vụ vận hành chính quyền cấp xã sau khi sắp xếp đơn vị hành chính.

Phát biểu kết luận, Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân khẳng định, các nhiệm vụ KH&CN phải xuất phát trực tiếp từ nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và có cam kết ứng dụng kết quả rõ ràng.

"Một nhiệm vụ muốn triển khai hiệu quả cần có sự tham gia của ba bên: Địa phương, doanh nghiệp và Bộ KH&CN với trách nhiệm, nguồn lực cụ thể. Doanh nghiệp xác định rõ nội dung và khả năng đầu tư; địa phương và Bộ hỗ trợ tương ứng. Việc phân bổ ngân sách phải gắn liền với bài toán thực tế, công nghệ rõ ràng và sản phẩm đầu ra cụ thể", Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh.