Hà Nội: Đánh thức tiềm năng sáng tạo từ di sản chợ Đồng Xuân
Đưa di sản thương mại vào dòng chảy kinh tế sáng tạo
Ngày 18/11, trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Tạp chí Kiến trúc (Hội Kiến trúc sư Việt Nam) đồng hành cùng UBND phường Hoàn Kiếm, Công ty CP Đồng Xuân tổ chức tọa đàm "Chợ Đồng Xuân - Từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình Tổ hợp kinh doanh sáng tạo (BID)".

TS.KTS Phan Đăng Sơn, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam nhận định, việc kết nối chợ Đồng Xuân với các không gian sáng tạo lân cận sẽ mở ra cơ hội để di sản thương mại truyền thống này trở thành hạt nhân kích hoạt kinh tế sáng tạo.
Tọa đàm nhằm kết nối các bên tìm kiếm giải pháp tái thiết không gian, hiện đại hóa phương thức kinh doanh nhưng vẫn giữ gìn bản sắc di sản.
Cùng với tọa đàm, cụm triển lãm nghệ thuật đa giác quan "Chạm Đồng Xuân" do ông Nguyễn Anh Tuấn (Heritage Art Space) giám tuyển, phối hợp với Công ty CP Đồng Xuân tổ chức, quy tụ 25 nghệ sĩ và nhóm nghệ sĩ Việt Nam, quốc tế.
Đây là một trong những không gian trung tâm của Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, hướng tới thí điểm phát triển kinh tế sáng tạo, du lịch và những dự án có khả năng duy trì lâu dài, góp phần phát triển kinh tế, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân và chỉnh trang đô thị.
Giữ hồn "Kẻ chợ", mở hướng phát triển mới
Chia sẻ tại tọa đàm, TS.KTS Phan Đăng Sơn, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam nhấn mạnh, Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026 được định hướng chuyển dịch từ chuỗi sự kiện đơn lẻ sang kiến tạo hệ sinh thái sáng tạo đô thị bền vững. Trên cơ sở Nghị quyết về phát triển công nghiệp văn hóa, thành phố đang tập trung nguồn lực và triển khai chương trình thí điểm mô hình Tổ hợp kinh doanh sáng tạo (BID) gắn với Mạng lưới không gian văn hóa sáng tạo.






Các chuyên gia chia sẻ tại tọa đàm.
Theo ông Phan Đăng Sơn, việc kết nối chợ Đồng Xuân với các không gian sáng tạo lân cận sẽ mở ra cơ hội để di sản thương mại truyền thống này trở thành hạt nhân kích hoạt kinh tế sáng tạo, lan tỏa giá trị lâu dài cho khu vực phố cổ và Thủ đô.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Song Tùng, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Đồng Xuân, đề xuất chuyển đổi từ mô hình chủ yếu quản lý mặt bằng sang tổ chức hệ sinh thái thương mại – văn hóa – sáng tạo – du lịch – số.
Theo ông Tùng, hình thành từ năm 1889, chợ Đồng Xuân trải qua nhiều giai đoạn phát triển, gắn với lịch sử giao thương và đời sống đô thị Hà Nội. Giá trị của chợ không chỉ nằm ở tuổi đời hay kiến trúc mà còn được tạo nên từ hoạt động thương mại, cộng đồng tiểu thương và những ký ức văn hóa được duy trì qua nhiều thế hệ.
"Đây là di sản đang sống, có cộng đồng kinh doanh thực sự, có hoạt động giao thương liên tục, có ký ức văn hóa, thương hiệu và khả năng tạo ra giá trị kinh tế. Mục tiêu của chúng ta không phải dựng một không gian sáng tạo mới trên nền một khu chợ cũ, mà là đánh thức tiềm năng sáng tạo vốn có trong chính đời sống của chợ", ông Nguyễn Song Tùng nhấn mạnh.
Cùng quan điểm về giá trị di sản thương mại, TS.KTS Emmanuel Cerise, Trưởng Đại diện Vùng Île-de-France tại Hà Nội, Giám đốc Cơ quan Hỗ trợ Hợp tác Quốc tế Vùng Paris tại Việt Nam (PRX-Vietnam), nhận định Chợ Đồng Xuân không chỉ là công trình thương mại quan trọng của khu Phố cổ Hà Nội mà còn góp phần tạo dựng bản sắc đô thị Thủ đô.
Qua những biến đổi trong hoạt động kinh doanh, vận chuyển hàng hóa và sự phát triển của hệ thống giao thông, công trình đã trở thành biểu tượng gắn với lịch sử thương mại Hà Nội...
Tổ chức không gian sáng tạo trên nền nhịp sống chợ
Để đưa hoạt động sáng tạo vào một khu chợ đang vận hành, việc nghiên cứu đặc điểm không gian và sinh hoạt thường ngày được đặt ra như một yêu cầu quan trọng.




Giám tuyển Nguyễn Anh Tuấn giới thiệu cụm triển lãm nghệ thuật đa giác quan "Chạm Đồng Xuân".
Theo giám tuyển Nguyễn Anh Tuấn, với "Chạm Đồng Xuân", quá trình nghiên cứu được thực hiện thông qua phỏng vấn, lập bản đồ luồng giao thông, âm thanh và ghi nhận hình ảnh theo từng thời điểm. Đối tượng khảo sát gồm tiểu thương thuộc nhiều ngành hàng, nhân viên ban quản lý, bảo vệ, nhân viên kỹ thuật, vệ sinh và người lao động tự do.
Các dữ liệu giúp nhận diện đặc điểm từng khu vực, từng thời điểm, làm cơ sở lựa chọn địa điểm, khung giờ và hình thức tổ chức hoạt động sáng tạo phù hợp. Theo đó, việc đưa nghệ thuật vào chợ không chỉ dựa trên những vị trí đông người qua lại mà cần tính đến cách sử dụng không gian và nhịp vận hành thực tế.
Với thông điệp "Chạm hiện tại, mở tương lai", triển lãm đưa nghệ thuật đương đại vào cuộc gặp gỡ với kiến trúc, âm thanh và nhịp sống của một khu chợ đang hoạt động. Qua đó, mở ra cách tiếp cận mới với di sản sống, khơi gợi khả năng tự tái tạo và tiếp nối dòng chảy văn hóa của Chợ Đồng Xuân trong bối cảnh đương đại.
"Chạm Đồng Xuân" nhấn mạnh vai trò đối thoại của nghệ thuật, trách nhiệm khi sử dụng ký ức và hình ảnh cộng đồng, sự tôn trọng công năng gốc của chợ và khả năng duy trì hoạt động sau khi lễ hội kết thúc.
Từ văn hóa giao thương đến trao đổi tri thức và sáng tạo, "Chạm Đồng Xuân" gợi mở khả năng phát triển những trải nghiệm văn hóa mới, kết nối cộng đồng và hợp tác quốc tế, tạo thêm nguồn lực cho kinh tế sáng tạo của Hà Nội.





Cụm triển lãm nghệ thuật đa giác quan "Chạm Đồng Xuân" do Nguyễn Anh Tuấn (Heritage Art Space) giám tuyển, phối hợp với Công ty CP Đồng Xuân tổ chức, quy tụ 25 nghệ sĩ và nhóm nghệ sĩ Việt Nam, quốc tế.
Nếu "Chạm Đồng Xuân" tập trung tìm hiểu đời sống và nhịp vận hành của chợ thì tại với phương án "The High DONGXUAN", KTS Nguyễn Hồng Quang (Toob Studio) chia sẻ cách tiếp cận từ góc độ kiến trúc, với đề xuất đưa không gian sáng tạo lên tầng mái.
Phương án hướng tới tạo thêm địa điểm tổ chức các chương trình văn hóa, trong khi những tầng dưới tiếp tục duy trì chức năng giao thương. Tuy nhiên, việc khai thác không gian mới cần tính đến hệ thống giao thông bên trong công trình, bảo đảm khách tham gia sự kiện không gây xung đột với hoạt động mua bán, vận chuyển hàng hóa.
Bên cạnh đó, phương án bổ sung sàn tại ô thông tầng cũng đặt ra những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, đặc biệt là khả năng chịu lực của kết cấu hiện hữu, giải pháp thông gió và thoát hiểm.
Từ khảo sát đời sống chợ đến đề xuất cải tạo tầng mái, các hướng tiếp cận cùng đặt ra yêu cầu tổ chức hoạt động sáng tạo trên cơ sở tôn trọng công năng và nhịp vận hành vốn có.
Tại tọa đàm, các chuyên gia cho rằng, không gian nghệ thuật cần tìm được cách thức cùng tồn tại, bổ trợ cho hoạt động thương mại thường ngày, qua đó góp phần khai thác giá trị văn hóa, kiến trúc và tiềm năng sáng tạo của chợ Đồng Xuân.


