Khơi thông nguồn lực văn hóa, tạo động lực cho tăng trưởng hai con số

Dự cuộc làm việc có các Ủy viên Trung ương Đảng: Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Tuyên giáo Trung ương Trần Thanh Lâm; Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Lê Quốc Minh; Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản Dương Trung Ý.

Phát biểu tại cuộc làm việc, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số, đòi hỏi phải khơi thông, phát huy hiệu quả mọi nguồn lực, trước hết là nguồn lực nội sinh. Trong đó, văn hóa không chỉ được xác định là nền tảng tinh thần của xã hội, mục tiêu và động lực của phát triển, mà cần được nhìn nhận đầy đủ hơn với vai trò là một khu vực tạo giá trị và một động lực mới của tăng trưởng.

Tại Phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đặt ra yêu cầu xác lập văn hóa là trụ cột của phát triển, động lực tăng trưởng mới; phát triển công nghiệp văn hóa thành một động lực tăng trưởng; đồng thời đo lường được đóng góp của từng ngành, từng địa phương. Đây là yêu cầu đặt ra đối với quá trình cụ thể hóa quan điểm của Đảng về văn hóa trong giai đoạn phát triển mới.

Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị đã giao chỉ tiêu đến năm 2030, các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 7% GDP, hình thành từ 5 đến 10 thương hiệu quốc gia; đến năm 2045 đóng góp khoảng 9% GDP. Nghị quyết số 19-NQ/TW của Trung ương về đổi mới mô hình phát triển yêu cầu văn hóa Việt Nam trở thành lợi thế trong hoạt động kinh tế, xã hội và đối ngoại. Như vậy, từ chỗ khẳng định vị trí, vai trò của văn hóa, yêu cầu hiện nay là phải cụ thể hóa bằng chỉ tiêu, lộ trình, kế hoạch, sản phẩm và trách nhiệm của từng chủ thể.

Theo đồng chí Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, cần thay đổi cách tiếp cận đối với việc phát huy nguồn lực văn hóa. Không chỉ đặt câu hỏi Nhà nước đầu tư bao nhiêu cho văn hóa, mà phải trả lời được văn hóa tạo ra bao nhiêu giá trị cho nền kinh tế và xã hội. Không chỉ thống kê số lượng thiết chế, hoạt động văn hóa mà cần tính toán cụ thể giá trị gia tăng, việc làm, thu nhập, xuất khẩu, thương hiệu và tác động lan tỏa của văn hóa tới các ngành kinh tế khác.

Từ đó, cần nhìn nhận chuỗi chuyển hóa từ tài nguyên văn hóa thành tài sản, từ tài sản thành sản phẩm, từ sản phẩm thành thị trường và từ thị trường thành giá trị kinh tế, đồng thời góp phần tạo dựng sức mạnh mềm quốc gia. Các ngành công nghiệp văn hóa được ước tính đóng góp khoảng 5% GDP, tăng 7-8%/năm, nhưng hiện chưa đủ cơ sở để xác định chính xác văn hóa đóng góp bao nhiêu vào GDP và bao nhiêu vào mức tăng trưởng hằng năm. Khi Đảng đã đặt mục tiêu đóng góp 7% GDP vào năm 2030 và 9% vào năm 2045, việc hoàn thiện hệ thống đo lường là yêu cầu cấp thiết.

Các ý kiến tại buổi làm việc tập trung làm rõ yêu cầu nhận diện, lượng hóa đầy đủ đóng góp của văn hóa đối với tăng trưởng, xây dựng hệ thống số liệu thống nhất về GDP, GRDP, giá trị gia tăng, việc làm, thu nhập, ngân sách, xuất khẩu và thu hút đầu tư; đồng thời xác định những lĩnh vực có lợi thế cạnh tranh, tiềm năng thị trường, khả năng ứng dụng công nghệ, mở rộng quy mô và vươn ra thế giới để hình thành các động lực tăng trưởng mới, sản phẩm chủ lực và thương hiệu quốc gia. Các đại biểu cũng trao đổi về việc nhận diện, tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, dữ liệu, thị trường, nhân lực, công nghệ và tổ chức thực hiện, làm rõ những vấn đề có thể giải quyết bằng cơ chế hiện hành, những vấn đề cần sửa đổi pháp luật hoặc thí điểm, qua đó chuyển hóa hiệu quả tài nguyên và nguồn lực văn hóa thành giá trị kinh tế.

Cùng với đó, các ý kiến nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi số, dữ liệu, tài sản trí tuệ và đổi mới sáng tạo trong phát triển công nghiệp văn hóa; đẩy mạnh số hóa di sản, phát triển nền tảng số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, sản xuất và phân phối nội dung số, đưa sản phẩm văn hóa Việt Nam ra thị trường xuyên biên giới. Việc hoàn thiện cơ chế phối hợp, theo dõi, đánh giá, truyền thông; huy động nguồn lực Nhà nước, doanh nghiệp và xã hội, phát huy vai trò của đội ngũ sáng tạo cũng được đặt ra, nhằm đưa văn hóa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh, động lực mới của phát triển, đồng thời bảo vệ bản sắc dân tộc, bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa và nâng cao đời sống tinh thần của Nhân dân.

Kết luận cuộc làm việc, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết yêu cầu chuyển mạnh từ “phát triển văn hóa” sang “phát triển bằng văn hóa”, xác định văn hóa là nguồn lực nội sinh, động lực trực tiếp của tăng trưởng, gắn với từng sản phẩm, dịch vụ, việc làm, thị trường và thương hiệu. Các cơ quan liên quan khẩn trương hoàn thiện hệ thống đo lường quốc gia về đóng góp của văn hóa; cụ thể hóa mục tiêu công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP vào năm 2030 thành lộ trình, kế hoạch, chỉ tiêu và sản phẩm cụ thể của từng ngành, từng địa phương; đồng thời tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, khơi thông nguồn lực, chuyển mạnh từ ban hành chính sách sang tổ chức thực hiện.

Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương nhấn mạnh cần lấy chuyển đổi số, dữ liệu, tài sản trí tuệ và đổi mới sáng tạo làm đòn bẩy phát triển; đẩy mạnh số hóa, khai thác giá trị bản quyền, phát triển sản phẩm văn hóa trên nhiều nền tảng, thị trường; đào tạo nguồn nhân lực có khả năng kết hợp văn hóa với công nghệ, kinh tế và quản trị. Các địa phương cần phát huy lợi thế văn hóa, lựa chọn sản phẩm, lĩnh vực chủ lực để tập trung đầu tư, gắn phát triển công nghiệp văn hóa với kế hoạch kinh tế - xã hội; đồng thời tăng cường vai trò của báo chí, xuất bản, truyền thông, đưa văn hóa Việt Nam ra thế giới, giữ vững bản sắc trong hội nhập, qua đó góp phần xây dựng văn hóa trở thành trụ cột của tăng trưởng và sức mạnh mềm quốc gia.