Thúc đẩy hợp tác nghị viện, tạo động lực mới cho quan hệ Việt Nam – Trung Quốc

Quan hệ Việt Nam – Trung Quốc bước vào giai đoạn phát triển mới

Việt Nam và Trung Quốc là hai nước láng giềng gần gũi, có quan hệ hữu nghị truyền thống lâu đời, cùng chung lý tưởng xã hội chủ nghĩa, có nhiều điểm tương đồng về thể chế chính trị và con đường phát triển. Trải qua 76 năm kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao (18/1/1950 - 18/1/2026), quan hệ hai Đảng, hai nước không ngừng được củng cố, phát triển, ngày càng đi vào chiều sâu, mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân hai nước, đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực và trên thế giới.

Đặc biệt, kể từ khi hai nước nhất trí xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai Việt Nam – Trung Quốc có ý nghĩa chiến lược vào tháng 12/2023, quan hệ song phương tiếp tục có những bước phát triển quan trọng. Giao lưu, tiếp xúc cấp cao được duy trì thường xuyên, góp phần tăng cường tin cậy chính trị, củng cố định hướng chiến lược cho quan hệ hai nước, đồng thời tạo động lực thúc đẩy hợp tác trên các lĩnh vực.

Năm 2026, quan hệ Việt Nam – Trung Quốc tiếp tục ghi nhận nhiều dấu mốc quan trọng. Sau thành công của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam, lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai nước đã duy trì các hoạt động trao đổi, tiếp xúc, thể hiện sự coi trọng và ưu tiên dành cho quan hệ song phương.

Nổi bật là chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từ ngày 14-17/4/2026. Chuyến thăm đạt nhiều kết quả phong phú, toàn diện và thực chất, tạo dấu mốc mới trong quan hệ hai Đảng, hai nước.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình hội đàm (15/4/2026). Ảnh: Thống Nhất – TTXVN

Trong chuyến thăm, hai bên đã ra Tuyên bố chung về việc tiếp tục làm sâu sắc quan hệ Đối tác hợp tác chiến lược toàn diện, thúc đẩy xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai Việt Nam – Trung Quốc có ý nghĩa chiến lược ở mức độ cao hơn trong thời kỳ mới; đồng thời ký kết 32 văn kiện hợp tác trên nhiều lĩnh vực, từ hợp tác kênh Đảng, công an, tư pháp đến kinh tế, khoa học – công nghệ, chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng, hải quan, phát triển nguồn nhân lực, truyền thông và hợp tác địa phương.

Những kết quả này tiếp tục khẳng định quyết tâm chính trị của lãnh đạo cấp cao hai nước trong việc không ngừng củng cố nền tảng quan hệ song phương, đưa hợp tác Việt Nam – Trung Quốc phát triển ổn định, lành mạnh, bền vững và ngày càng thực chất.

Cùng với hoạt động đối ngoại cấp cao, các cơ chế hợp tác song phương tiếp tục được duy trì và phát huy hiệu quả. Hai bên đã tổ chức Phiên họp lần thứ 17 Ủy ban chỉ đạo hợp tác song phương, Hội nghị lần thứ nhất cơ chế Đối thoại chiến lược cấp Bộ trưởng Ngoại giao, Quốc phòng, Công an (3+3), Giao lưu hữu nghị quốc phòng biên giới lần thứ 10 và Hội nghị hợp tác phòng, chống tội phạm lần thứ 9.

Hợp tác giữa các bộ, ngành, địa phương, nhất là các địa phương có chung đường biên giới, tiếp tục được tăng cường, góp phần củng cố môi trường hòa bình, ổn định, thúc đẩy kết nối kinh tế và giao lưu nhân dân.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình chứng kiến Lễ ký một số văn kiện hợp tác tiêu biểu giữa hai nước (15/4/2026). Ảnh: Thống Nhất – TTXVN

Trên nền tảng quan hệ chính trị tốt đẹp, hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư tiếp tục là điểm sáng nổi bật trong quan hệ Việt Nam – Trung Quốc.

Trung Quốc hơn 20 năm liên tiếp là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam. Ở chiều ngược lại, Việt Nam duy trì vị trí đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc trong ASEAN trong 10 năm liên tiếp và là đối tác thương mại lớn thứ tư của Trung Quốc trên thế giới trong hai năm 2024 và 2025.

Năm 2025, kim ngạch thương mại song phương đạt 256,4 tỷ USD, tăng 24,8% so với năm trước. Trong 7 tháng đầu năm 2026, kim ngạch thương mại hai chiều đạt 184,2 tỷ USD, tăng 35,1% so với cùng kỳ.

Đầu tư của Trung Quốc vào Việt Nam tiếp tục tăng trưởng. Trong 7 tháng đầu năm 2026, tổng vốn đăng ký của các nhà đầu tư Trung Quốc đạt gần 3,7 tỷ USD, tăng 31,5%. Trung Quốc đứng đầu về số dự án đầu tư mới với 849 dự án, chiếm khoảng 35% tổng số dự án FDI được cấp mới tại Việt Nam. Lũy kế đến cuối tháng 7/2026, Trung Quốc có hơn 7.000 dự án còn hiệu lực tại Việt Nam, với tổng vốn đăng ký gần 37 tỷ USD.

Hai bên cũng đang tích cực thúc đẩy kết nối chiến lược phát triển, nhất là kết nối hạ tầng giao thông, đường sắt khổ tiêu chuẩn, logistics, cửa khẩu thông minh, qua đó nâng cao hiệu quả thông quan, giảm chi phí vận chuyển, tăng cường liên kết chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng.

Giao lưu nhân dân, hợp tác văn hóa, giáo dục và du lịch tiếp tục diễn ra sôi động. Trong 8 tháng đầu năm 2026, Việt Nam đón khoảng 3,54 triệu lượt khách du lịch Trung Quốc, tăng 100,3% so với cùng kỳ, chiếm hơn 22% tổng lượng khách quốc tế đến Việt Nam. Việc lãnh đạo cấp cao hai nước tuyên bố khởi động Năm hợp tác du lịch Việt Nam – Trung Quốc 2026-2027 được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực thúc đẩy giao lưu, tăng cường hiểu biết và tình hữu nghị giữa nhân dân hai nước.

Những kết quả hợp tác toàn diện đó không chỉ cho thấy quy mô và chiều sâu ngày càng lớn của quan hệ song phương, mà còn đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện các cơ chế phối hợp, khuôn khổ pháp lý và chính sách nhằm tạo thuận lợi cho hợp tác phát triển. Trong tiến trình này, hợp tác giữa Quốc hội Việt Nam và Nhân đại toàn quốc Trung Quốc có vai trò ngày càng quan trọng.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Ủy viên trưởng Nhân đại toàn quốc Trung Quốc Triệu Lạc Tế (31/8/2025). Ảnh: Vũ Hiếu

Hợp tác nghị viện ngày càng trở thành trụ cột quan trọng trong quan hệ song phương

Trong tổng thể quan hệ Đối tác hợp tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Trung Quốc, hợp tác giữa Quốc hội Việt Nam và Nhân đại toàn quốc Trung Quốc ngày càng được coi trọng, không ngừng mở rộng cả về nội dung, hình thức và cơ chế phối hợp.

Không chỉ góp phần tăng cường tin cậy chính trị, thúc đẩy giao lưu hữu nghị, hợp tác giữa hai cơ quan lập pháp còn có vai trò quan trọng trong việc chia sẻ kinh nghiệm xây dựng và hoàn thiện thể chế, chính sách, giám sát thực hiện các thỏa thuận hợp tác, tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho quan hệ song phương phát triển ổn định, lâu dài.

Một dấu mốc quan trọng trong quan hệ giữa Quốc hội Việt Nam và Nhân đại toàn quốc Trung Quốc là việc ký Thỏa thuận hợp tác giữa hai cơ quan lập pháp ngày 8/4/2024, Điểm nổi bật của Thỏa thuận là việc thiết lập cơ chế hợp tác liên nghị viện song phương ở cấp cao nhất, do Chủ tịch Quốc hội Việt Nam và Ủy viên trưởng Nhân đại toàn quốc Trung Quốc đứng đầu. Đây là bước phát triển mới, tạo khuôn khổ hợp tác ổn định, lâu dài, có tính thể chế, góp phần nâng tầm quan hệ giữa hai cơ quan lập pháp, tương xứng với mức độ phát triển của quan hệ hai Đảng, hai nước.

Trên cơ sở Thỏa thuận hợp tác năm 2024, các hoạt động giao lưu, trao đổi đoàn giữa Quốc hội Việt Nam và Nhân đại toàn quốc Trung Quốc được triển khai tích cực. Hai bên tăng cường chia sẻ kinh nghiệm trong công tác lập pháp, giám sát, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước; thúc đẩy hợp tác giữa các ủy ban chuyên môn, Nhóm Nghị sĩ hữu nghị và cơ quan dân cử địa phương.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Ủy viên trưởng Nhân đại toàn quốc Trung Quốc Triệu Lạc Tế đồng chủ trì Phiên họp lần thứ nhất Ủy ban hợp tác giữa Quốc hội Việt Nam và Nhân đại toàn quốc Trung Quốc (31/8/2025). Ảnh: Vũ Hiếu

Đặc biệt, chuyến thăm chính thức Việt Nam của Ủy viên trưởng Nhân đại toàn quốc Trung Quốc Triệu Lạc Tế từ ngày 31/8 đến 2/9/2025 đã đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc cụ thể hóa khuôn khổ hợp tác mới.

Trong chuyến thăm, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Ủy viên trưởng Nhân đại toàn quốc Trung Quốc Triệu Lạc Tế đã tiến hành hội đàm, đồng chủ trì Phiên họp lần thứ nhất Ủy ban hợp tác giữa Quốc hội Việt Nam và Nhân đại toàn quốc Trung Quốc. Đây là lần đầu tiên cơ chế hợp tác liên nghị viện song phương cấp cao nhất giữa hai nước được vận hành, thể hiện mức độ tin cậy chính trị và quyết tâm thúc đẩy hợp tác thực chất giữa hai cơ quan lập pháp.

Tại hội đàm, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị thúc đẩy hợp tác nghị viện trở thành trụ cột quan trọng của quan hệ song phương, xứng đáng với tầm mức tin cậy mới giữa hai nước; triển khai hiệu quả Thỏa thuận hợp tác đã ký kết; tăng cường trao đổi đoàn các cấp, giữa đại biểu Quốc hội, các cơ quan chuyên môn và cơ quan dân cử địa phương hai nước.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị hai bên tăng cường trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, hoàn thiện thể chế, chính sách phát triển; phát huy vai trò giám sát của cơ quan lập pháp đối với việc triển khai các thỏa thuận hợp tác, nhất là trong những lĩnh vực trọng điểm như đường sắt, thương mại, đầu tư và hợp tác địa phương. Phiên họp lần thứ nhất Ủy ban hợp tác đã tập trung thảo luận những vấn đề lớn cùng quan tâm, trong đó có công tác lập pháp, giám sát, bảo đảm an ninh quốc gia, thúc đẩy hợp tác kinh tế – thương mại, khoa học và công nghệ.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Ủy viên trưởng Nhân đại toàn quốc Trung Quốc Triệu Lạc Tế cùng các đại biểu chụp ảnh lưu niệm (31/8/2025). Ảnh: Vũ Hiếu

Việc đưa cơ chế hợp tác liên nghị viện vào hoạt động có ý nghĩa quan trọng, không chỉ tạo diễn đàn trao đổi thường xuyên, trực tiếp giữa lãnh đạo hai cơ quan lập pháp, mà còn góp phần chuyển hóa các định hướng hợp tác cấp cao thành những chương trình phối hợp cụ thể. Đáng chú ý, trong bối cảnh cả Việt Nam và Trung Quốc đều đang đẩy mạnh cải cách, hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia và thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới, hợp tác nghị viện mở ra thêm nhiều dư địa để hai bên trao đổi kinh nghiệm xây dựng pháp luật, giám sát thực thi chính sách và tháo gỡ những vướng mắc về thể chế trong quá trình hợp tác phát triển.

Không dừng lại ở các cuộc tiếp xúc cấp cao, quan hệ giữa các cơ quan chuyên môn của Quốc hội Việt Nam và Nhân đại toàn quốc Trung Quốc tiếp tục được tăng cường. Trong năm 2026, hai bên duy trì trao đổi về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, hoàn thiện chính sách phát triển kinh tế – xã hội, thương mại, khu thương mại tự do, cảng thông minh, phát triển hạ tầng chiến lược và kinh tế tư nhân; đồng thời thúc đẩy giao lưu giữa các cơ quan dân cử địa phương, nhất là các địa phương biên giới.

Gần đây nhất, ngày 16/9/2026, tại Nhà Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã tiếp Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính và Kinh tế Nhân đại toàn quốc Trung Quốc Chung Sơn và Đoàn đại biểu sang thăm, làm việc tại Việt Nam.

Tại cuộc tiếp, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục làm sâu sắc hợp tác giữa hai cơ quan lập pháp, tăng cường trao đổi kinh nghiệm trong xây dựng pháp luật, giám sát, nhất là trong lĩnh vực kinh tế – tài chính; qua đó góp phần triển khai hiệu quả các thỏa thuận cấp cao, khai thác tốt hơn tiềm năng, dư địa hợp tác và thúc đẩy quan hệ Việt Nam – Trung Quốc phát triển ngày càng thực chất.

Những hoạt động hợp tác liên tục, ở nhiều cấp độ cho thấy quan hệ giữa Quốc hội Việt Nam và Nhân đại toàn quốc Trung Quốc đang chuyển mạnh từ giao lưu, trao đổi kinh nghiệm sang phối hợp ngày càng có chiều sâu, gắn với yêu cầu phát triển của mỗi nước và những nhiệm vụ hợp tác cụ thể trong quan hệ song phương. Đây cũng là cơ sở quan trọng để hai bên tiếp tục phát huy vai trò của cơ quan lập pháp trong việc thúc đẩy triển khai các nhận thức chung cấp cao, tạo điều kiện thuận lợi về thể chế, chính sách, góp phần đưa quan hệ Việt Nam – Trung Quốc phát triển ổn định, bền vững.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tiếp đồng chí Chung Sơn, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính và Kinh tế Nhân đại toàn quốc Trung Quốc (16/9/2026). Ảnh: Vũ Hiếu

Tạo động lực mới để đưa hợp tác nghị viện đi vào chiều sâu, thực chất

Chuyến thăm chính thức Trung Quốc của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn từ ngày 11-15/10/2026 diễn ra trong bối cảnh quan hệ hai Đảng, hai nước tiếp tục duy trì đà phát triển tích cực, với nhiều kết quả hợp tác quan trọng, đồng thời đứng trước những cơ hội và yêu cầu mới.

Đây là dịp quan trọng để lãnh đạo Quốc hội Việt Nam và Nhân đại toàn quốc Trung Quốc tiếp tục trao đổi chiến lược, củng cố tin cậy chính trị, làm sâu sắc hơn nữa quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa hai cơ quan lập pháp, góp phần triển khai hiệu quả các nhận thức chung cấp cao, đặc biệt là những kết quả đạt được trong chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tháng 4/2026.

Một trong những điểm nhấn quan trọng của chuyến thăm là việc Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Ủy viên trưởng Nhân đại toàn quốc Trung Quốc Triệu Lạc Tế sẽ đồng chủ trì Phiên họp lần thứ hai Ủy ban hợp tác giữa Quốc hội Việt Nam và Nhân đại toàn quốc Trung Quốc.

Nếu Phiên họp lần thứ nhất tại Việt Nam năm 2025 đánh dấu việc chính thức đưa cơ chế hợp tác liên nghị viện cấp cao vào vận hành, thì Phiên họp lần thứ hai tại Trung Quốc được kỳ vọng sẽ tiếp tục củng cố, nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ chế này, thúc đẩy hợp tác nghị viện phát triển sâu rộng, thiết thực hơn.

Trên nền tảng kết quả hợp tác thời gian qua, hai bên có điều kiện tiếp tục trao đổi kinh nghiệm trong công tác lập pháp, giám sát, hoàn thiện thể chế, chính sách phát triển; tăng cường phối hợp giữa các ủy ban chuyên môn, Nhóm Nghị sĩ hữu nghị và cơ quan dân cử địa phương; đồng thời phát huy vai trò của cơ quan lập pháp trong thúc đẩy thực hiện các thỏa thuận hợp tác giữa hai nước. Trong đó, hợp tác về xây dựng và hoàn thiện pháp luật, giám sát việc triển khai các thỏa thuận hợp tác song phương có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tiếp đồng chí Chung Sơn, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính và Kinh tế Nhân đại toàn quốc Trung Quốc và Đoàn đại biểu sang thăm, làm việc tại Việt Nam (16/9/2026). Ảnh: Vũ Hiếu

Trong bối cảnh hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư và kết nối hạ tầng giữa Việt Nam và Trung Quốc ngày càng mở rộng, việc tăng cường trao đổi kinh nghiệm lập pháp, hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả giám sát sẽ góp phần tháo gỡ những rào cản, điểm nghẽn, tạo môi trường pháp lý minh bạch, thuận lợi hơn cho doanh nghiệp và người dân hai nước.

Đối với các lĩnh vực hợp tác trọng điểm như kết nối đường sắt, hạ tầng giao thông, logistics, kinh tế số, khoa học – công nghệ, thương mại và đầu tư, vai trò của cơ quan lập pháp không chỉ thể hiện ở việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý mà còn ở hoạt động giám sát, thúc đẩy thực thi các cam kết, bảo đảm các thỏa thuận hợp tác được triển khai hiệu quả, mang lại lợi ích cụ thể.

Cùng với đó, hợp tác nghị viện còn có ý nghĩa trong việc tăng cường hiểu biết, chia sẻ kinh nghiệm quản trị quốc gia, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới của mỗi nước.

Thông qua các hoạt động giao lưu, trao đổi giữa đại biểu Quốc hội, đại biểu Nhân đại và cơ quan dân cử địa phương, nhất là tại các tỉnh, thành phố có chung đường biên giới, hai bên có thêm điều kiện thúc đẩy hợp tác địa phương, giao lưu nhân dân, củng cố nền tảng xã hội cho quan hệ hữu nghị Việt Nam – Trung Quốc.

Bên cạnh hợp tác song phương, việc tiếp tục tăng cường phối hợp, tham vấn và ủng hộ lẫn nhau tại các diễn đàn nghị viện khu vực và quốc tế cũng góp phần nâng cao hiệu quả hợp tác giữa hai cơ quan lập pháp, đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực.

Có thể thấy, cùng với các kênh hợp tác Đảng, Nhà nước, Chính phủ và giao lưu nhân dân, hợp tác giữa Quốc hội Việt Nam và Nhân đại toàn quốc Trung Quốc ngày càng khẳng định vị trí quan trọng trong tổng thể quan hệ song phương. Việc thiết lập và vận hành cơ chế Ủy ban hợp tác giữa hai cơ quan lập pháp là minh chứng rõ nét cho sự phát triển về chất của quan hệ hợp tác nghị viện, đồng thời tạo thêm một kênh quan trọng để thúc đẩy triển khai hiệu quả các thỏa thuận và nhận thức chung cấp cao.

Với nền tảng quan hệ hữu nghị truyền thống, sự tin cậy chính trị ngày càng được củng cố và những kết quả hợp tác thiết thực đã đạt được, chuyến thăm chính thức Trung Quốc của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn được kỳ vọng sẽ tạo dấu mốc mới trong quan hệ giữa Quốc hội Việt Nam và Nhân đại toàn quốc Trung Quốc, tiếp tục phát huy vai trò của ngoại giao nghị viện trong việc gắn kết định hướng chính trị với hợp tác thực chất, góp phần làm sâu sắc hơn nữa quan hệ Đối tác hợp tác chiến lược toàn diện, thúc đẩy xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai Việt Nam – Trung Quốc có ý nghĩa chiến lược ở mức độ cao hơn trong thời kỳ mới, vì lợi ích của nhân dân hai nước, vì hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực và trên thế giới.