Định vị thương hiệu đèn lồng phố Hội

Lễ hội đèn lồng Trung thu Quốc tế tại Hong Kong được tổ chức với quy mô lớn, quy tụ hơn 3.000 chiếc đèn lồng đến từ 20 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Câu chuyện di sản

Theo Trung tâm Quản lý Di sản văn hóa Hội An, từ hàng trăm năm trước, lồng đèn đã được sử dụng rộng rãi ở phố Hội. Trong một số văn bản có niên đại thế kỷ 18, các làng Hội An, Minh Hương, Cẩm Phô tổ chức giăng đèn kết hoa và hình thành những đêm hoa đăng rực rỡ vào các dịp Tết Nguyên đán, Nguyên tiêu, Trung thu... hay các dịp đón tiếp vua chúa, quan lại từ dinh trấn Quảng Nam đến tuần du, thị sát.

Ông Trần Văn An - nhà nghiên cứu văn hóa Hội An cho rằng, từ điều kiện vùng đất là nơi giao thương của nhiều quốc gia trong lịch sử, nên có sự tiếp biến để làm giàu các giá trị bản địa. Theo ông An, chính các kinh nghiệm, kỹ thuật từ nhiều phong cách khác nhau đã được du nhập vào Hội An, tạo điều kiện cho nghề làm lồng đèn ở Hội An phát triển.

Sự giao lưu rộng rãi về kỹ thuật chế tác giữa người Việt, Nhật, Hoa và phương Tây đã làm nên dấu ấn cho đèn lồng Hội An. Người Việt chuyên làm các loại lồng đèn truyền thống bằng khung tre, dán giấy hình bánh ú, ông sao, cá chép. Người Hoa, người Minh Hương chuyên làm các loại đèn khung gỗ, đèn kéo quân, trang trí các chữ Hán, các đồ án mang ý nghĩa cát tường hoặc tên các dòng họ, hiệu buôn, hội quán. Người Pháp đã để lại tại Hội An một số lồng đèn bằng sứ, nhôm, thân bằng kính màu.

“Sứ giả” lồng đèn

Lễ hội lồng đèn Hội An đã trở thành thương hiệu mang tính quốc tế. Tạp chí du lịch nổi tiếng toàn cầu Wanderlust của Anh đã công bố danh sách bình chọn 7 lễ hội ấn tượng nhất Việt Nam trong đó “Lễ hội lồng đèn Hội An” xếp ở vị trí đầu tiên. Đặc biệt, vượt khỏi khuôn khổ một sản phẩm thủ công hay vật phẩm trang trí, đèn lồng trở thành “sứ giả” nhận diện Hội An, mở thêm con đường để di sản bước ra thế giới bằng ngôn ngữ của sáng tạo và giao lưu văn hóa. Trước Lễ hội đèn lồng Trung thu Quốc tế tại Hong Kong, đèn lồng phố Hội đã “tỏa sáng” ở nhiều quốc gia.

Tại Wernigerode, thành phố kết nghĩa của Hội An ở Đức - những lễ hội đèn lồng đã nhiều lần biến các con phố cổ châu Âu thành không gian giao lưu văn hóa Á Đông . Ngay từ năm 2013, hàng nghìn chiếc đèn lồng Hội An từng thắp sáng khu phố đi bộ Wernigerode trong khuôn khổ hoạt động kết nghĩa giữa hai đô thị. Năm 2019, các nghệ nhân Hội An tiếp tục sang đây trình diễn kỹ thuật làm đèn lồng. Đến năm 2023, Wernigerode tổ chức Lễ hội đèn lồng Hội An lần thứ ba nhân 10 năm quan hệ hữu nghị giữa hai thành phố.

Ở Nhật Bản, câu chuyện cũng được viết theo một cách khác. Mới nhất, đầu tháng 9 này, tại Kanagawa, hình ảnh Hội An được quảng bá thông qua không gian khoảng 1.000 chiếc đèn lồng tại Yokohama Bay Quarter. Các lễ hội của Hội An tại Nhật Bản luôn gắn liền với không gian đèn lồng.

Năm 2023, Hội An đã được UNESCO ghi danh vào Mạng lưới các thành phố sáng tạo trong lĩnh vực thủ công và nghệ thuật dân gian. Đèn lồng có thêm dư địa để trở thành sản phẩm chủ lực kể câu chuyện về thành phố sáng tạo. Từ sản phẩm thủ công cho đến lễ hội, lồng đèn Hội An còn trở thành cảm hứng cho các sáng tạo khác.

Năm 2023, tại show diễn thời trang “Phương Đông rực rỡ” của hai nhà thiết kế Vũ Ngọc Sơn và Đinh Trường Tùng tại chợ Hội An, các nhà thiết kế đã lấy lồng đèn làm nguồn cảm hứng cho bộ sưu tập mới nhất của thương hiệu VUNGOC&SON.

Ông Văn Bá Sơn - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho rằng, đèn lồng phố Hội đang hiện diện trong các lễ hội, hoạt động ngoại giao văn hóa, không gian công cộng và thị trường hàng thủ công ở nước ngoài cũng là hướng mở đối với công nghiệp văn hóa.

“Đèn lồng phố Hội không nên chỉ được nhìn nhận như một món quà lưu niệm. Khi một sản phẩm truyền thống được đặt trong hệ sinh thái sáng tạo, kết nối với thiết kế, du lịch, nghệ thuật trình diễn, lễ hội và truyền thông, giá trị của sản phẩm có thể được nâng lên nhiều lần. Đó cũng là cách để những giá trị văn hóa bản địa vừa được gìn giữ, lan tỏa, vừa chuyển hóa thành giá trị kinh tế và góp phần xây dựng thương hiệu cho điểm đến”, ông Sơn nhấn mạnh.