Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI thảo luận nhiều dự án luật quan trọng

(ĐN) - Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, sáng 3-11, Quốc hội họp phiên toàn thể tại hội trường, thảo luận về các dự án: Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi) và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ. Đây đều là những dự án luật quan trọng và nhận được nhiều sự quan tâm của đại biểu Quốc hội (ĐBQH) và cử tri cả nước.

Thể chế hóa kịp thời, tạo nền tảng pháp lý đồng bộ

Về dự thảo Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi), các đại biểu đánh giá cao tinh thần trách nhiệm của cơ quan chủ trì soạn thảo và cơ quan thẩm tra trong việc tiếp thu, chỉnh lý. Theo ĐBQH, dự thảo luật đã thể chế hóa kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng, luật sau khi được thông qua sẽ tạo nền tảng pháp lý đồng bộ để triển khai các quy định về động viên công nghiệp, tình trạng khẩn cấp, phòng thủ dân sự và phòng, chống thiên tai.

Từ thực tiễn phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, cứu hộ, cứu nạn, các ĐBQH đề nghị quy định cụ thể, minh bạch hơn về thẩm quyền trưng mua, trưng dụng tài sản, tạo điều kiện để chính quyền cơ sở chủ động xử lý tình huống khẩn cấp, đồng thời bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân. Các đại biểu cũng góp ý thêm nhiều vấn đề cụ thể, thẳng thắn, tâm huyết, phân tích đánh giá sâu sắc những tồn tại, vướng mắc và đề xuất phương án chỉnh lý, hoàn thiện nhiều quy định của dự thảo luật, cả về nội dung các điều khoản và kỹ thuật lập pháp.

Báo cáo tại phiên họp, đại diện cơ quan soạn thảo cho biết, nhìn lại quá trình thực tiễn, Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản được ban hành từ năm 2008, trước thời điểm Hiến pháp năm 2013 ra đời. Thêm vào đó, việc kiện toàn hệ thống chính quyền địa phương theo mô hình 2 cấp đặt ra yêu cầu cấp thiết phải sửa đổi luật để phù hợp với các điều kiện mới. Từ những yêu cầu thực tiễn đó, các ý kiến đóng góp của ĐBQH là cơ sở quan trọng để tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, phát huy hiệu quả thiết thực và sớm đi vào cuộc sống.

Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của chủ thể sáng tạo, thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo

Thảo luận dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ (SHTT), các ĐBQH đề nghị hoàn thiện cơ chế kiểm soát chất lượng, bảo đảm tính độc lập và trách nhiệm trong hoạt động giám định SHTT; đồng thời phân cấp thủ tục hành chính phù hợp với năng lực thực thi, tránh quá tải và bảo đảm giải quyết hồ sơ thống nhất, hiệu quả.

Đại biểu Nguyễn Trung Kiên (Đoàn ĐBQH thành phố Đồng Nai) nhất trí với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật SHTT nhằm tiếp tục hoàn thiện thể chế, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể sáng tạo, thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế số.

Đại biểu góp ý 3 nội dung, thứ nhất về phòng, chống vi phạm bản quyền trên môi trường số, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung vào Điều 198b theo hướng: “Doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian, chủ quản nền tảng số có trách nhiệm thiết lập cơ chế tiếp nhận, xác minh và xử lý thông báo về hành vi xâm phạm quyền tác giả; kịp thời gỡ bỏ hoặc chặn truy cập nội dung vi phạm; bảo vệ và cung cấp chứng cứ điện tử theo yêu cầu của cơ quan chức năng”.

Thứ hai, về quyền SHTT đối với sản phẩm có sử dụng trí tuệ nhân tạo, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung, hoàn thiện khoản 5 Điều 6 theo hướng xác định rõ nguyên tắc: Nền tảng trí tuệ nhân tạo không phải là chủ thể của quyền SHTT. Sản phẩm do người sử dụng trí tuệ nhân tạo tạo ra được bảo hộ theo phạm vi mức độ đóng góp sáng tạo của cá nhân đó. Đồng thời, đề nghị hoàn thiện quy định về giới hạn quyền SHTT tại Điều 7, trong đó làm rõ điều kiện sử dụng tác phẩm, dữ liệu được bảo hộ để phát triển và vận hành nền tảng trí tuệ nhân tạo; bảo đảm cân bằng giữa quyền lợi của chủ thể sáng tạo và nhu cầu nghiên cứu, phát triển công nghệ. Cần phân biệt việc sử dụng dữ liệu hợp pháp để nghiên cứu, phát triển huấn luyện trí tuệ nhân tạo với hành vi sao chép, khai thác thương mại trái phép tác phẩm được bảo hộ. Không nên để trí tuệ nhân tạo trở thành công cụ hợp pháp hóa hành vi xâm phạm bản quyền.

Thứ ba, về khai thác giá trị kinh tế của tài sản trí tuệ, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định về thúc đẩy thương mại hóa tài sản trí tuệ trong nhóm quy định về chuyển giao quyền, theo hướng: “Nhà nước khuyến khích tổ chức, cá nhân xác định giá trị, góp vốn, chuyển nhượng, chuyển quyền sử dụng và khai thác thương mại hợp pháp tài sản trí tuệ; thúc đẩy phát triển thị trường giao dịch quyền SHTT, cơ sở dữ liệu phục vụ định giá và các dịch vụ hỗ trợ thương mại hóa tài sản trí tuệ”. Đồng thời, có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học đưa kết quả nghiên cứu, sáng chế vào sản xuất, kinh doanh; bảo đảm phân chia lợi ích hợp lý giữa tổ chức đầu tư, đơn vị chủ trì và người trực tiếp sáng tạo.

“Việc sửa đổi Luật SHTT cần hướng đến phòng ngừa và xử lý hiệu quả hành vi xâm phạm quyền SHTT; bảo đảm hành lang pháp lý phù hợp với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo và giải phóng tối đa giá trị kinh tế của tài sản trí tuệ” - đại biểu Nguyễn Trung Kiên đề nghị.

Hải Châu (tổng hợp)