Khi khoảng cách không còn là rào cản

XÓA BỎ RÀO CẢN “KHOẢNG CÁCH ĐỊA LÝ”

Trước đây, khi nhắc đến việc giải quyết các TTHC như: Hộ tịch, đất đai hay giáo dục, người dân thường phải trở về nơi thường trú hoặc đúng cơ quan có thẩm quyền theo phân cấp địa bàn để làm thủ tục. Thực tế này từng tạo ra không ít rào cản và khó khăn cho nhiều người. Những người lao động xa quê, học sinh, sinh viên học tập ở nơi xa, hay đơn giản là những hộ gia đình sinh sống ở vùng giáp ranh nhưng lại cách xa trung tâm hành chính thường phải đối mặt với cảnh đi lại vất vả, tốn kém thời gian và chi phí. Không ít trường hợp người dân phải xin nghỉ làm để hoàn thiện một thủ tục đơn giản như cấp bản sao giấy khai sinh hay xác nhận tình trạng hôn nhân...

Để giải quyết bất cập đó, tiếp nhận TTHC không phụ thuộc địa giới hành chính ra đời như một lời giải tối ưu. Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công phường An Bình Khưu Tấn Lực cho biết về quy trình tiếp nhận và trả kết quả: “Người dân ở phường A muốn giải quyết TTHC ở phường B vẫn có thể nộp ở phường A. Phường A sẽ tiếp nhận chuyển cho phường B giải quyết. Khi phường B giải quyết xong, chuyển kết quả về phường A để trả cho người dân. TTHC không phụ thuộc địa giới hành chính thuận tiện ở chỗ người dân không cần về nơi cư trú để làm mà có thể nộp hồ sơ ở nơi mình thấy tiện”.

Việc thực hiện TTHC không phụ thuộc vào địa giới hành chính mang lại nhiều thuận lợi thiết thực. Trước hết, người dân và doanh nghiệp tiết kiệm được đáng kể thời gian và chi phí đi lại. Thứ hai, cách làm này gia tăng tính linh hoạt và khả năng tiếp cận dịch vụ công, đặc biệt đối với những người đang làm việc, học tập hoặc sinh sống xa nơi đăng ký cư trú. Quan trọng hơn, đây là bước chuyển dịch từ tư duy quản lý theo địa giới sang phục vụ người dân, doanh nghiệp, lấy sự thuận tiện và mức độ hài lòng làm thước đo hiệu quả.

GIÁM ĐỐC TRUNG TÂM PHỤC VỤ HÀNH CHÍNH CÔNG XÃ TÂN HỒNG CAO LỆ NGỌC TRÂN

TTHC không phụ thuộc địa giới hành chính tại tỉnh Đồng Tháp được triển khai đồng bộ trên phạm vi toàn tỉnh, áp dụng tại các Trung tâm Phục vụ hành chính công. Về trình tự, người dân có quyền đến bất cứ UBND cấp xã nào hoặc Trung tâm Phục vụ hành chính công thuận tiện nhất đối với họ để yêu cầu giải quyết TTHC mà không bị ràng buộc bởi nơi cư trú. Điển hình, tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Tân Hồng, quy trình tiếp nhận, chuyển tiếp hồ sơ và trả kết quả phi địa giới hành chính đang được vận hành công khai và minh bạch trên hệ thống thông tin giải quyết TTHC của tỉnh. Các lĩnh vực phát sinh lượng hồ sơ chủ yếu là hộ tịch và giáo dục được xử lý nhanh chóng, mang lại sự hài lòng rõ rệt cho người dân.

GIẢI PHÁP TỪ SỐ HÓA VÀ LIÊN THÔNG DỮ LIỆU

Sự thành công của TTHC không phụ thuộc địa giới hành chính không thể tách rời quá trình chuyển đổi số toàn diện của ngành hành chính công. Các hồ sơ TTHC sau khi tiếp nhận tại bất kỳ điểm giao dịch nào đều được đội ngũ công chức số hóa, phân loại khoa học và chuyển đến cơ quan, đơn vị có thẩm quyền giải quyết thông qua môi trường mạng.

Công chức tại các Trung tâm Phục vụ hành chính công chủ động khai thác dữ liệu điện tử trên hệ thống, hạn chế tối đa việc sử dụng hồ sơ giấy. Ví dụ về thủ tục cấp bản sao giấy khai sinh: Nếu như trước đây, người dân bắt buộc phải về tận địa phương nơi từng đăng ký khai sinh từ nhiều năm trước để xin cấp lại, thì nay, họ chỉ cần đến Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã gần nhất hoặc ngồi tại nhà thực hiện trực tuyến qua Cổng dịch vụ công quốc gia.

Khi dữ liệu và quy trình được số hóa, kết nối liên thông, giới hạn về không gian địa lý bị xóa bỏ. Kết quả giải quyết TTHC sau đó có thể được trả trực tiếp tại Trung tâm Phục vụ hành chính công nơi nộp hồ sơ, hoặc gửi trao tận tay người dân tại nhà thông qua Dịch vụ bưu chính công ích. Điều này minh chứng cho sự linh hoạt, chuyên nghiệp và tận tâm của bộ máy chính quyền. 

Việc triển khai TTHC không phụ thuộc vào địa giới hành chính mang ý nghĩa chiến lược trong bối cảnh các địa phương hợp nhất, sắp xếp lại đơn vị hành chính cấp xã, kéo theo nhiều thách thức mới về quản lý dân cư và cung cấp dịch vụ công. TTHC không phụ thuộc vào địa giới hành chính chính là giải pháp giúp giảm thiểu tối đa sự xáo trộn, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân không bị ảnh hưởng bởi những thay đổi về địa giới.

Theo Nghị định 21 ngày 11-6-2025 của Chính phủ quy định về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương trong một số lĩnh vực, việc thực thi TTHC theo hướng không phụ thuộc nơi cư trú đã có hành lang pháp lý vững chắc. Các thành phần hồ sơ được rà soát, đơn giản hóa tối đa, điều chỉnh để tương thích với mô hình tổ chức hành chính tinh gọn. Việc áp dụng nguyên tắc “phi địa giới hành chính” trong các lĩnh vực như: Tư pháp, hộ tịch, giáo dục đang tạo ra những tác động tích cực trong việc giải quyết các “nút thắt” về thời gian và không gian; người dân không còn cảnh “gõ cửa nhầm phòng” hay di chuyển xa đến các cơ quan nhà nước. Đối với doanh nghiệp, việc cắt giảm chi phí tuân thủ, rút ngắn thời gian chờ đợi giúp tối ưu hóa hoạt động sản xuất, kinh doanh, cải thiện môi trường đầu tư tại địa phương.

Có thể thấy, việc triển khai TTHC không phụ thuộc vào địa giới hành chính không chỉ là giải pháp tình thế nhằm tháo gỡ khó khăn về không gian, mà là bước đột phá mang tính chiến lược trong tư duy quản trị công hiện đại.

DƯƠNG ÚT - H.L