Cổ phục Việt góp thêm sắc màu trải nghiệm tại Lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc

(Haiphong.gov.vn) - Không chỉ tham quan di tích, dâng hương hay thưởng thức các chương trình nghệ thuật, người dân và du khách đến với Lễ hội Côn Sơn, Kiếp Bạc - mùa Thu năm 2026 còn có thêm một cách trải nghiệm di sản đầy thú vị: khoác lên mình những bộ cổ phục Việt, tìm hiểu về lịch sử trang phục và hòa mình vào không gian văn hóa truyền thống giữa vùng đất di sản.

Trong không gian cổ kính của Côn Sơn - Kiếp Bạc, những bộ áo ngũ thân, áo tấc, áo Nhật Bình và nhiều trang phục truyền thống được phục dựng trở thành một phần của hoạt động trải nghiệm, trình diễn văn hóa. Những tà áo xưa xuất hiện giữa không gian đền, chùa, cảnh quan di tích không chỉ tạo nên những hình ảnh đẹp mà còn mở ra cách tiếp cận di sản gần gũi, trực quan hơn đối với người dân, đặc biệt là giới trẻ.

Hoạt động trải nghiệm cổ phục Việt tại Côn Sơn - Kiếp Bạc được hình thành từ mùa Thu năm 2025 với chương trình “Gấm hoa Việt phục - Khám phá di sản”. Đây là lần đầu chương trình được tổ chức tại lễ hội, do Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc phối hợp với Xứ Đông Hội quán và các đơn vị liên quan thực hiện. Du khách được mặc những bộ cổ phục Việt thời Nguyễn và Lê được phục dựng dựa trên tư liệu lịch sử, chụp ảnh trong không gian di tích và nghe giới thiệu về trang phục, lịch sử, văn hóa gắn với từng loại hình cổ phục.

Từ trải nghiệm đó, khoảng cách giữa công chúng với di sản được rút ngắn. Những kiến thức vốn thường được tiếp cận qua sách vở, hiện vật hay lời thuyết minh trở nên sinh động hơn khi người dân trực tiếp mặc trang phục, tạo dáng, chụp ảnh và tìm hiểu về bối cảnh văn hóa mà trang phục từng hiện diện.

Đây cũng là hướng tiếp cận được Xứ Đông Hội quán theo đuổi trong các hoạt động quảng bá văn hóa truyền thống. Xứ Đông Hội quán hiện có gần 300 bộ cổ phục Việt, chủ yếu là trang phục triều Nguyễn; trong đó có áo ngũ thân, áo tấc, áo Nhật Bình, long bào, phụng bào... Nhiều bộ được phục dựng công phu từ các tư liệu và trang phục nguyên gốc. Hội quán đưa những bộ trang phục này đến các lễ hội, di tích và không gian văn hóa để người dân, du khách có cơ hội trực tiếp trải nghiệm.

Điểm đáng chú ý của hoạt động này là cổ phục không được giới thiệu đơn thuần như một hiện vật để ngắm nhìn mà trở thành một “chất liệu” để công chúng trực tiếp tham gia vào trải nghiệm văn hóa. Khi khoác lên mình một bộ trang phục truyền thống, người mặc có cơ hội quan sát kỹ hơn về kiểu dáng, màu sắc, chất liệu, cách thức phục dựng và những câu chuyện lịch sử phía sau bộ trang phục.

Tại Lễ hội Côn Sơn, Kiếp Bạc - mùa Thu năm 2025, hoạt động “Gấm hoa Việt phục - Khám phá di sản” đã thu hút gần 500 lượt khách trải nghiệm mặc cổ phục, chụp ảnh trong không gian di tích và thưởng thức trà sen. Hoạt động này cho thấy sức hấp dẫn của việc kết hợp cổ phục với không gian di sản, khi trang phục truyền thống trở thành cầu nối giúp du khách khám phá lịch sử và văn hóa theo cách trực tiếp, giàu cảm xúc hơn.

Tại Lễ hội Côn Sơn, Kiếp Bạc - mùa Thu năm nay, tinh thần đưa văn hóa truyền thống đến gần hơn với cộng đồng tiếp tục được thể hiện trong các hoạt động của Xứ Đông Hội quán. Các thành viên, cộng tác viên của hội quán đã thực hiện những buổi trình diễn cổ phục tại lễ hội. Hình ảnh người dân, du khách khoác cổ phục, tham gia các hoạt động giới thiệu văn hóa truyền thống góp phần tạo thêm sắc màu cho không gian lễ hội.

Không chỉ dừng ở việc mặc và chụp ảnh, trải nghiệm cổ phục còn được kết nối với trà Việt và những câu chuyện về văn hóa xứ Đông. Tại các chương trình, sau phần trình diễn, trải nghiệm cổ phục, người tham gia có thể thưởng trà, trò chuyện về lịch sử, phong tục và những giá trị văn hóa truyền thống. Riêng tại Côn Sơn - Kiếp Bạc, trà sen được giới thiệu như một sản vật gắn với không gian di tích, tạo nên sự kết nối giữa trang phục, trà, cảnh quan và câu chuyện văn hóa.

Cách tổ chức này phù hợp với định hướng chung của Lễ hội Côn Sơn, Kiếp Bạc - mùa Thu năm 2026 là tăng cường trải nghiệm, lấy người dân và du khách làm trung tâm. Trong khuôn khổ Tuần Văn hóa, Du lịch và Xúc tiến Thương mại, nhiều không gian được xây dựng để công chúng trực tiếp khám phá di sản, làng nghề, sản phẩm OCOP, nông sản và ẩm thực. Không gian Di sản và trải nghiệm Trà sen kết nối 5 điểm thuộc Di sản thế giới, gồm chùa Côn Sơn, đền Kiếp Bạc, chùa Thanh Mai, động Kính Chủ và chùa Nhẫm Dương; không gian làng nghề giới thiệu khoảng 300-400 sản phẩm tiêu biểu, cùng các hoạt động nghệ thuật, múa rối nước và trải nghiệm văn hóa.

Trong dòng chảy ấy, cổ phục tạo nên một hình thức trải nghiệm có tính tương tác cao. Người dân không chỉ đứng trước di tích để quan sát mà có thể trở thành một phần của không gian văn hóa. Một bộ áo cổ truyền, khi được mặc đúng cách và giới thiệu cùng câu chuyện lịch sử, có thể trở thành điểm khởi đầu để người trẻ tìm hiểu sâu hơn về một thời kỳ, một vùng đất, một phong tục hoặc một giá trị văn hóa của dân tộc.

Đặc biệt, với không gian Côn Sơn - Kiếp Bạc, việc trải nghiệm cổ phục còn tạo nên sự giao hòa giữa trang phục truyền thống và cảnh quan di sản. Những bộ cổ phục được phục dựng từ tư liệu lịch sử xuất hiện trong không gian đền, chùa, núi non, cây cổ thụ và những công trình kiến trúc cổ, tạo nên một trải nghiệm thị giác gắn với câu chuyện lịch sử của vùng đất.

Từ góc độ du lịch, đây cũng là một cách làm mới sản phẩm trải nghiệm di sản. Thay vì chỉ tham quan theo phương thức truyền thống, du khách có thêm cơ hội tương tác, ghi lại dấu ấn cá nhân và chia sẻ trải nghiệm. Những hình ảnh về cổ phục giữa không gian Côn Sơn - Kiếp Bạc vì thế có thể trở thành một kênh quảng bá trực quan, góp phần đưa hình ảnh di sản đến gần hơn với cộng đồng trên các nền tảng số.

Đó cũng chính là giá trị lớn hơn của những hoạt động trải nghiệm tại lễ hội. Di sản chỉ thực sự có sức sống khi được cộng đồng tiếp nhận, thực hành và trao truyền trong đời sống đương đại. Với Côn Sơn - Kiếp Bạc, những nghi lễ truyền thống vẫn giữ vị trí trung tâm, trong khi các hoạt động trải nghiệm như cổ phục, trà, làng nghề, ẩm thực, nghệ thuật dân gian được tổ chức phù hợp đang mở thêm những cánh cửa để công chúng, nhất là thế hệ trẻ, tiếp cận di sản bằng những phương thức gần gũi hơn.

Sau khi Quần thể Di tích và Danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa thế giới, yêu cầu đặt ra không chỉ là bảo tồn nguyên vẹn các giá trị mà còn phải làm cho di sản tiếp tục hiện diện trong đời sống. Việc tạo ra những trải nghiệm văn hóa có chiều sâu, trong đó có trải nghiệm cổ phục, là một trong những cách đưa lịch sử và văn hóa đến gần hơn với cộng đồng.

Từ một bộ trang phục, một chén trà, một câu chuyện lịch sử hay một bức ảnh giữa không gian di sản, người dân và du khách có thể bắt đầu hành trình khám phá rộng hơn về Côn Sơn - Kiếp Bạc. Khi trải nghiệm trở thành cầu nối, di sản không còn chỉ là nơi để đến, mà trở thành nơi để hiểu, để cảm nhận và để mỗi người lưu giữ một phần ký ức văn hóa của riêng mình.