Đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai Sùng A Lềnh đề nghị hoàn thiện cơ chế giá điện và quy định về an toàn hồ chứa thủy điện
Các đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai tham dự phiên thảo luận tại hội trường chiều 3/11
Phát biểu thảo luận, đại biểu Sùng A Lềnh tập trung góp ý vào hai nhóm nội dung chính, gồm cơ chế xác định giá điện, phân bổ chi phí và trách nhiệm bảo đảm an toàn hồ chứa thủy điện.
Về căn cứ hình thành giá điện và phân bổ công bằng chi phí giữa các bên, đại biểu đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định tại khoản 21 và khoản 25 Điều 1 của dự thảo Luật theo hướng xác định rõ nguyên tắc định giá, kiểm soát chi phí và phân bổ nghĩa vụ tài chính giữa các chủ thể, bởi đây là những nội dung tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất của doanh nghiệp và khả năng chi trả của người dân.
Đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai Sùng A Lềnh phát biểu thảo luận tại hội trường
Đại biểu Sùng A Lềnh bày tỏ tán thành việc xây dựng cơ chế giá điện đủ sức huy động nguồn lực đầu tư phát triển nguồn điện, lưới điện và hệ thống lưu trữ. Tuy nhiên, nếu các thành phần giá và chính sách hỗ trợ được xác định riêng lẻ, thiếu đánh giá tổng thể có thể dẫn đến tình trạng một khoản chi phí được tính vào nhiều cơ chế thanh toán. Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc xác định các thành phần giá và cơ chế hỗ trợ phải bảo đảm chi phí hợp lý, hợp lệ, có thể kiểm chứng và không tính trùng; công khai phương pháp xác định giá, các thông số đầu vào chủ yếu và căn cứ xác định mức lợi nhuận hợp lý, trừ những thông tin thuộc phạm vi bí mật được pháp luật bảo vệ.
Đồng thời, cần quy định rõ khoản chi phí được phân bổ vào giá điện, trách nhiệm chịu rủi ro của nhà đầu tư, tránh chuyển toàn bộ rủi ro trong hoạt động đầu tư, kinh doanh sang Nhà nước hoặc người sử dụng điện.
Đối với cơ chế mua bán điện trực tiếp, đại biểu Sùng A Lềnh đề nghị xác lập nguyên tắc phân bổ chi phí truyền tải, phân phối, điều độ, dự phòng và dịch vụ phụ trợ trên cơ sở mức độ sử dụng và trách nhiệm của các bên. Các chủ thể tham gia phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính tương ứng, không thu trùng hoặc chuyển chi phí bất hợp lý sang khách hàng không tham gia cơ chế này.
Từ thực tiễn các tỉnh miền núi, biên giới, đại biểu Sùng A Lềnh đề nghị đánh giá cụ thể tác động của cơ chế giá điện mới đối với hộ nghèo, người dân vùng khó khăn và doanh nghiệp nhỏ. Việc điều chỉnh giá điện, lộ trình xóa bỏ bù chéo cần thực hiện đồng bộ với chính sách hỗ trợ trực tiếp, có nguồn kinh phí bảo đảm minh bạch; giúp người dân, doanh nghiệp hiểu rõ căn cứ thanh toán và có thể giám sát các khoản chi phí phải trả.
Quang cảnh phiên thảo luận
Về trách nhiệm bảo đảm an toàn hồ chứa gắn với xử lý bồi lắng, nạo vét hồ chứa thủy điện, đại biểu Sùng A Lềnh đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo làm rõ trách nhiệm theo dõi, đánh giá tình trạng bồi lắng, xây dựng và thực hiện phương án nạo vét lòng hồ phù hợp với yêu cầu bảo đảm an toàn công trình thủy điện.
Dẫn chứng từ thực tiễn giám sát tại Lào Cai, đại biểu cho biết, nhiều hồ chứa thủy điện trên địa bàn bị bồi lắng, làm giảm dung tích hữu ích, ảnh hưởng đến khả năng điều tiết nước và hiệu quả phát điện, nhất là trong điều kiện biến đổi khí hậu, thiên tai, bão lũ thường xuyên xảy ra trong những năm vừa qua.
Trong khi đó, công tác nạo vét hồ chứa gặp nhiều khó khăn do một số dự án chưa bố trí bãi đổ thải ngay từ giai đoạn đầu tư. Khi phải lựa chọn địa điểm ngoài phạm vi dự án, chủ đầu tư phải thực hiện các thủ tục mới, phát sinh nhiều thời gian và chi phí.
Đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai Sùng A Lềnh phát biểu thảo luận tại hội trường
Để tháo gỡ vướng mắc, đại biểu Sùng A Lềnh đề nghị ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án phải xác định nhu cầu, phương án tiếp nhận, sử dụng hoặc xử lý vật chất nạo vét. Các quy định cần được rà soát đồng bộ với pháp luật về đất đai, môi trường, tài nguyên nước và khoáng sản; phân biệt rõ vật chất có thể thu hồi, sử dụng hợp pháp với phần phải xử lý để xác định phương án và thủ tục phù hợp.
Bên cạnh đó, cần phân định rõ trách nhiệm giữa chủ đầu tư và cơ quan quản lý nhà nước. Trong đó, chủ đầu tư chịu trách nhiệm xây dựng phương án kỹ thuật, bố trí kinh phí, thực hiện các yêu cầu về bảo vệ môi trường; cơ quan nhà nước có trách nhiệm hướng dẫn, giải quyết thủ tục theo thẩm quyền.
Đại biểu Sùng A Lềnh nhấn mạnh, việc tháo gỡ những vướng mắc trong nạo vét hồ chứa thủy điện phải gắn với kiểm soát chặt chẽ hoạt động thu hồi khoáng sản, bảo đảm an toàn công trình và vùng hạ du; đồng thời tạo điều kiện để các công trình thủy điện vận hành an toàn, hiệu quả, thích ứng với những tác động ngày càng lớn của thiên tai và biến đổi khí hậu.
