Lào Cai đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng

Kiểm tra, giám sát là những chức năng lãnh đạo quan trọng của Đảng, có ý nghĩa đặc biệt trong xây dựng, chỉnh đốn Đảng, kiểm soát quyền lực, giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Trước yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn phát triển mới, Đảng bộ tỉnh Lào Cai xác định tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy, phương pháp, nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng; chuyển mạnh trọng tâm sang phòng ngừa, cảnh báo, chủ động phát hiện, ngăn chặn vi phạm từ sớm, từ xa; gắn kiểm tra, giám sát với kiểm soát quyền lực và thúc đẩy phát triển. Qua đó, góp phần xây dựng Đảng bộ tỉnh và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, tạo nền tảng chính trị vững chắc để Lào Cai thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển trong giai đoạn mới.

Từ yêu cầu xây dựng Đảng bộ tỉnh trong sạch, vững mạnh

Đối với Đảng bộ tỉnh Lào Cai, đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng trước hết phải bắt đầu từ đổi mới nhận thức về vị trí, vai trò của công tác này trong toàn bộ hoạt động lãnh đạo của cấp ủy, tổ chức đảng.

Quan điểm xuyên suốt của tỉnh là xác định kiểm tra, giám sát phải thực sự trở thành một trong những phương thức, chức năng lãnh đạo quan trọng, là cơ chế để Đảng bộ tỉnh thường xuyên tự chỉnh đốn, tự hoàn thiện và nâng cao năng lực lãnh đạo; là công cụ quan trọng để kiểm soát quyền lực, giữ vững kỷ luật, kỷ cương, bảo đảm các chủ trương, quy định của Đảng được triển khai nghiêm túc, hiệu quả trong toàn Đảng bộ.

Từ tỉnh đến cơ sở, công tác kiểm tra, giám sát phải trở thành nhiệm vụ thường xuyên, liên tục của mỗi cấp ủy, tổ chức đảng, ủy ban kiểm tra và từng cán bộ, đảng viên; trước hết là trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy, tổ chức đảng. Người đứng đầu phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, chủ động nắm tình hình, kịp thời nhận diện những vấn đề phát sinh trong địa phương, cơ quan, đơn vị thuộc phạm vi phụ trách để kiểm tra, chấn chỉnh.

Đảng bộ tỉnh Lào Cai cũng xác định đổi mới công tác kiểm tra, giám sát phải gắn chặt với công tác chính trị, tư tưởng, tổ chức, cán bộ và đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng. Thông qua kiểm tra, giám sát không chỉ để xem xét việc chấp hành các chủ trương, quy định mà còn phải góp phần đánh giá đúng cán bộ, tổ chức đảng; phát hiện những hạn chế, bất cập trong cơ chế, chính sách và tổ chức thực hiện để kịp thời điều chỉnh, hoàn thiện.

Cùng với đó, công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng trong toàn Đảng bộ tỉnh phải được tiến hành chủ động, kịp thời, toàn diện, đồng bộ, dân chủ, khách quan, công tâm, thận trọng, chặt chẽ, chính xác, nghiêm minh, đúng nguyên tắc, quy trình, thủ tục và thẩm quyền. Mọi tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên đều bình đẳng trước kỷ luật của Đảng, bảo đảm “không có vùng cấm”, “không có ngoại lệ”.

Một điểm quan trọng trong tư duy đổi mới của Lào Cai là kiểm tra, giám sát không chỉ nhằm phát hiện và xử lý vi phạm mà phải hướng mạnh vào phòng ngừa, cảnh báo. Thông qua giám sát thường xuyên để phát hiện sớm những nguy cơ, kịp thời nhắc nhở, uốn nắn ngay từ khi khuyết điểm mới manh nha, không để khuyết điểm nhỏ tích tụ thành sai phạm lớn, kéo dài và gây hậu quả.

Mặt khác, kiểm tra, giám sát phải góp phần kiến tạo, thúc đẩy phát triển; phát hiện và bảo vệ những nhân tố mới, tích cực, những cách làm sáng tạo, hiệu quả; khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Đây là yêu cầu quan trọng để vừa giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương, vừa tạo môi trường cho đội ngũ cán bộ Lào Cai chủ động, sáng tạo, quyết liệt hành động vì sự phát triển của tỉnh.

Kiểm tra, giám sát gắn chặt với mục tiêu phát triển của Lào Cai

Mục tiêu Đảng bộ tỉnh đặt ra là nâng cao toàn diện chất lượng, hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát gắn với kiểm soát quyền lực; chủ động ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, “lợi ích nhóm”, sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ.

Thông qua đó giữ vững kỷ luật, kỷ cương, tăng cường đoàn kết, thống nhất trong toàn Đảng bộ; xây dựng Đảng bộ tỉnh và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; không ngừng nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của các cấp ủy, tổ chức đảng và chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên.

Điểm nổi bật là Lào Cai đặt mục tiêu nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát trong mối quan hệ trực tiếp với nhiệm vụ phát triển của tỉnh. Bởi một Đảng bộ trong sạch, vững mạnh, một hệ thống chính trị kỷ cương, minh bạch, quyền lực được kiểm soát chặt chẽ, đội ngũ cán bộ thực hiện đúng chức trách, nhiệm vụ chính là nền tảng quan trọng để các chủ trương phát triển đi vào cuộc sống, các nguồn lực được quản lý, sử dụng hiệu quả.

Nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát vì vậy cũng nhằm góp phần tạo nền tảng để Lào Cai thực hiện mục tiêu trở thành cực tăng trưởng, trung tâm kết nối giao thương kinh tế giữa Việt Nam và các nước ASEAN với vùng Tây Nam Trung Quốc theo hướng “xanh, hài hòa, bản sắc, hạnh phúc”, gắn với mục tiêu “giữ biên giới, giữ dân, giữ rừng, giữ nước, giữ môi trường”.

Chuyển mạnh sang chủ động phòng ngừa, cảnh báo từ sớm, từ xa

Để tạo chuyển biến thực chất, Lào Cai xác định trước hết phải tiếp tục nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên đối với công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng, bắt đầu ngay từ các chi bộ, đảng bộ cơ sở.

Cấp ủy, tổ chức đảng các cấp, nhất là người đứng đầu phải xác định kiểm tra, giám sát là nhiệm vụ thường xuyên; trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và gương mẫu, quyết liệt trong tổ chức thực hiện. Đồng thời, đề cao trách nhiệm tự kiểm tra, tự giám sát của từng tổ chức đảng và cán bộ, đảng viên.

Trong toàn Đảng bộ tỉnh, mỗi tổ chức đảng, mỗi cán bộ, đảng viên phải thường xuyên “tự soi”, “tự sửa”, thực hiện nghiêm tự phê bình và phê bình, tự kiểm tra, tự giám sát và tự giác chịu sự kiểm tra, giám sát. Phát huy vai trò hạt nhân của chi bộ, trách nhiệm của đảng viên trong giám sát tổ chức đảng trên tinh thần “toàn Đảng thực hiện công tác kiểm tra, giám sát”.

Cùng với đó, các cấp ủy, tổ chức đảng và ủy ban kiểm tra các cấp của tỉnh phải xây dựng, tổ chức thực hiện công tác kiểm tra, giám sát sát với yêu cầu nhiệm vụ chính trị và thực tiễn của từng địa phương, cơ quan, đơn vị; xác định đúng trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải.

Nội dung kiểm tra, giám sát tập trung vào tổ chức đảng, đảng viên, nhất là cấp ủy viên, cán bộ thuộc diện cấp ủy quản lý và người đứng đầu trong thực hiện chủ trương, quy định của Đảng; thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao; giữ gìn phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống và trách nhiệm nêu gương.

Ủy ban kiểm tra các cấp trong Đảng bộ tỉnh thực hiện toàn diện, hiệu quả các nhiệm vụ theo quy định, trong đó chú trọng kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm; tập trung vào những vấn đề cấp bách từ thực tiễn và những lĩnh vực nhạy cảm, dễ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Đặc biệt, Lào Cai xác định tăng cường giám sát thường xuyên là một khâu quan trọng trong đổi mới phương thức kiểm tra, giám sát. Giám sát phải được thực hiện ngay từ đầu, theo sát quá trình triển khai các chủ trương, quyết sách, nhiệm vụ quan trọng của tỉnh, qua đó kịp thời phát hiện, uốn nắn, ngăn ngừa vi phạm từ sớm, từ xa, không để khuyết điểm trở nên nghiêm trọng, phức tạp.

Cùng với phòng ngừa phải kiên quyết xử lý nghiêm minh, kịp thời những vi phạm đã được phát hiện; tăng cường theo dõi, đôn đốc việc thực hiện các kết luận sau kiểm tra, giám sát; chấn chỉnh, xử lý những trường hợp gây trì trệ, né tránh, đùn đẩy trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ.

Tạo bước đột phá bằng chuyển đổi số và kiểm tra, giám sát trên dữ liệu

Một trong những hướng đi nổi bật của Lào Cai trong đổi mới công tác kiểm tra, giám sát là đẩy mạnh chuyển đổi số trong ngành Kiểm tra Đảng, từng bước hình thành phương thức kiểm tra, giám sát trên dữ liệu.

Theo đó, cấp ủy và ủy ban kiểm tra các cấp của tỉnh đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, khai thác và sử dụng dữ liệu; từng bước chuyển từ phương thức kiểm tra, giám sát chủ yếu dựa trên hồ sơ, báo cáo truyền thống sang kết hợp với phân tích dữ liệu. Qua đó, nâng cao khả năng phát hiện bất thường, nhận diện rủi ro, lựa chọn chính xác hơn những lĩnh vực, tổ chức và vấn đề cần tập trung kiểm tra, giám sát.

Lào Cai định hướng số hóa 100% hồ sơ nghiệp vụ, xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu lõi tập trung, thống nhất về tổ chức đảng, đảng viên; công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng; đơn thư khiếu nại, tố cáo; kê khai và biến động tài sản, thu nhập. Đồng thời, từng bước hoàn thiện các phần mềm nghiệp vụ, phục vụ quản lý hồ sơ, khai thác, tra cứu thông tin, giám sát thường xuyên và kiểm tra trên dữ liệu.

Một nhiệm vụ đáng chú ý là xây dựng hệ thống cảnh báo sớm dấu hiệu vi phạm, ứng dụng công nghệ phân tích dữ liệu để phát hiện những dấu hiệu bất thường, nhận diện “điểm nóng”, “vùng rủi ro”. Trên cơ sở đó, cấp ủy, ủy ban kiểm tra các cấp có thể tập trung lực lượng kiểm tra, giám sát đúng địa bàn, lĩnh vực và vấn đề tiềm ẩn nguy cơ, khắc phục tình trạng dàn trải.

Cùng với đó, tỉnh chú trọng thiết lập các kênh thông tin đa chiều, ứng dụng số để tiếp nhận phản ánh, nắm chắc tình hình cơ sở; nâng cao hiệu quả tiếp nhận, xử lý thông tin phản ánh, tố cáo. Tăng cường liên thông, chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan kiểm tra với công an, quân đội, thanh tra, kiểm toán, viện kiểm sát, tòa án và các cơ quan liên quan, khắc phục tình trạng thông tin phân tán, “cát cứ dữ liệu”.

Đây là bước chuyển quan trọng để công tác kiểm tra, giám sát của Đảng bộ tỉnh ngày càng khách quan, khoa học, kịp thời, chính xác hơn, đồng thời nâng cao năng lực cảnh báo và phòng ngừa vi phạm.

Tăng sức mạnh phối hợp, xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm tra bản lĩnh, liêm chính

Cùng với đổi mới phương thức, Lào Cai xác định tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định, quy chế về kiểm tra, giám sát, bảo đảm chặt chẽ, thống nhất, phù hợp với điều kiện thực tiễn của tỉnh; tăng tính đồng bộ giữa kỷ luật của Đảng và pháp luật của Nhà nước trong kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực và xử lý vi phạm.

Thông qua thực tiễn kiểm tra, giám sát, các cơ quan chức năng phải kịp thời phát hiện những quy định còn chồng chéo, bất cập, những khoảng trống trong cơ chế quản lý để kiến nghị sửa đổi, bổ sung. Qua một vụ việc phải nhận diện được vấn đề rộng hơn; qua một vi phạm phải thấy được nguyên nhân từ cơ chế để phòng ngừa những vi phạm tương tự.

Đồng thời, tăng cường phối hợp, trao đổi và liên thông thông tin giữa ủy ban kiểm tra các cấp với các cơ quan tham mưu, giúp việc của cấp ủy, cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan bảo vệ pháp luật và các cơ quan liên quan. Bảo đảm các vi phạm được phát hiện sớm, xử lý kịp thời, nghiêm minh, đồng bộ về kỷ luật Đảng, hành chính và pháp luật.

Lào Cai cũng chú trọng phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và Nhân dân trong công tác giám sát. Những phản ánh, kiến nghị chính đáng từ cơ sở là nguồn thông tin quan trọng để cấp ủy, tổ chức đảng nắm tình hình, nhận diện vấn đề và chủ động kiểm tra, giám sát.

Để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ ngày càng cao, tỉnh xác định tiếp tục kiện toàn tổ chức bộ máy cơ quan ủy ban kiểm tra các cấp bảo đảm đồng bộ, tinh gọn, ổn định, rõ chức năng, nhiệm vụ, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động từ tỉnh đến cơ sở.

Đặc biệt, tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm tra của Đảng bộ tỉnh có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất liêm chính, khách quan, công tâm, tinh thông nghiệp vụ. Chú trọng đào tạo chuyên sâu về những lĩnh vực dễ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực như công tác cán bộ, đất đai, tài nguyên, tài chính, xây dựng cơ bản, mua sắm công.

Trong điều kiện chuyển đổi số, cán bộ kiểm tra của Lào Cai còn phải được trang bị năng lực số, kỹ năng phân tích dữ liệu, từng bước làm chủ công nghệ và khai thác hiệu quả sức mạnh của dữ liệu. Đây là yêu cầu mới nhưng rất quan trọng để xây dựng ngành Kiểm tra Đảng của tỉnh chính quy, chuyên nghiệp, hiện đại, đáp ứng nhiệm vụ trong tình hình mới.

Đổi mới, nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài nhưng cũng là yêu cầu cấp thiết đối với Đảng bộ tỉnh Lào Cai trong giai đoạn hiện nay. Trọng tâm của đổi mới là tạo bước chuyển thực chất từ bị động sang chủ động; từ chú trọng phát hiện, xử lý sang kết hợp chặt chẽ giữa phòng ngừa, cảnh báo và xử lý; từ kiểm tra chủ yếu qua hồ sơ sang tăng cường giám sát thường xuyên, giám sát trên dữ liệu; từ trách nhiệm của riêng cơ quan kiểm tra trở thành trách nhiệm của toàn Đảng bộ.

Kiểm tra phải có trọng tâm, trọng điểm; giám sát phải được mở rộng và thực hiện thường xuyên; kỷ luật phải nghiêm minh, chính xác, kịp thời. Nhưng kiểm tra, giám sát cũng phải góp phần bảo vệ cái đúng, khuyến khích đổi mới, phát hiện, nhân rộng những nhân tố tích cực, tạo điều kiện để đội ngũ cán bộ của tỉnh dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Với việc thực hiện đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp, công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng sẽ tiếp tục góp phần quan trọng kiểm soát quyền lực, phòng ngừa và ngăn chặn tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương; nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của các cấp ủy, tổ chức đảng. Qua đó xây dựng Đảng bộ tỉnh Lào Cai và hệ thống chính trị ngày càng trong sạch, vững mạnh, củng cố niềm tin của cán bộ, đảng viên và Nhân dân, tạo nền tảng vững chắc để Lào Cai phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.