LÀO CAI - SƠN LA: GẮN KẾT BỀN CHẶT, CÙNG MỞ RỘNG KHÔNG GIAN PHÁT TRIỂN
Từ nền tảng đoàn kết, gắn bó giữa hai Đảng bộ, chính quyền và nhân dân, quan hệ hợp tác Lào Cai - Sơn La giai đoạn 2021-2025 ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả. Sự chủ động chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ kết nối thị trường, phát huy thế mạnh của mỗi địa phương đã tạo thêm nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh. Bước sang giai đoạn 2026-2030, hai tỉnh hướng tới một không gian hợp tác rộng mở hơn, với những trọng tâm về hạ tầng liên vùng, logistics biên mậu, nông nghiệp xanh, du lịch, chuyển đổi số và bảo đảm an ninh vùng Tây Bắc.
Từ tình đoàn kết đến những kết quả hợp tác thực chất
Ngày 18/10/2021, Tỉnh ủy Lào Cai và Tỉnh ủy Sơn La ký Biên bản ghi nhớ về hợp tác toàn diện giai đoạn 2021-2025. Từ dấu mốc đó, hợp tác từng bước được cụ thể hóa trên nhiều lĩnh vực. Cấp ủy, chính quyền hai tỉnh quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo; các sở, ban, ngành và địa phương duy trì trao đổi thông tin, chia sẻ kinh nghiệm, phối hợp giải quyết những vấn đề cùng quan tâm. Qua đó, lợi thế riêng của mỗi địa phương được kết nối, bổ trợ cho nhau, tạo thêm giá trị chung trong phát triển.
Một trong những nét nổi bật là sự gắn kết trong công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị. Hai tỉnh phối hợp trao đổi kinh nghiệm trong tham mưu thực hiện nhiệm vụ chính trị, công tác tư tưởng, tuyên truyền, dân vận, kiểm tra, giám sát, nội chính, tôn giáo và bảo vệ chính trị nội bộ; đồng thời quan tâm đào tạo, tập huấn về chuyển đổi số, kỹ năng lãnh đạo và nâng cao năng lực đội ngũ. Những hoạt động này không chỉ giúp tăng cường mối quan hệ công tác giữa các cơ quan tương đồng mà còn tạo điều kiện để cán bộ hai địa phương học hỏi mô hình hay, cách làm hiệu quả, vận dụng phù hợp vào thực tiễn.
Trong phát triển kinh tế, nông nghiệp là lĩnh vực thể hiện khá rõ tinh thần hỗ trợ lẫn nhau. Hai tỉnh thường xuyên trao đổi cơ chế, chính sách, kinh nghiệm quản lý; phối hợp về quy hoạch vùng nguyên liệu, cung ứng giống, kiểm dịch, truy xuất nguồn gốc, xúc tiến thương mại và tiêu thụ nông sản. Giai đoạn 2021-2025, Lào Cai đã cấp kiểm dịch vận chuyển 111 chuyến với 9.304 con động vật vào Sơn La; đồng thời kiểm tra 72 chuyến với 940 con trâu, bò giống từ Sơn La vào Lào Cai. Cùng với đó là các hoạt động liên kết cung ứng giống cây ăn quả, cây lương thực, xây dựng vùng nguyên liệu, phát triển mã số vùng trồng và thu hút đầu tư vào chế biến, bảo quản nông sản. Những con số không quá lớn nếu nhìn riêng lẻ, nhưng cho thấy một cơ chế phối hợp thường xuyên đang hình thành từ sản xuất đến lưu thông, thị trường.
Sự bổ trợ giữa hai địa phương càng rõ hơn ở lĩnh vực thương mại. Sơn La có thế mạnh về vùng sản xuất trái cây và nông sản hàng hóa; Lào Cai có lợi thế cửa khẩu, hoạt động xuất nhập khẩu và kết nối thị trường Trung Quốc. Trong những năm qua, Lào Cai tích cực hỗ trợ Sơn La kết nối xúc tiến xuất khẩu các sản phẩm chủ lực như xoài, nhãn; cung cấp thông tin về giá cả, cơ sở tiêu thụ, doanh nghiệp xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu; đồng thời làm cầu nối quảng bá sản phẩm Sơn La tại các sự kiện thương mại trong nước và quốc tế. Ở chiều ngược lại, các sản phẩm đặc hữu của Lào Cai cũng được giới thiệu tại các hội chợ, sự kiện ở Sơn La, mở rộng cơ hội tiếp cận người tiêu dùng và đối tác.
Hợp tác xúc tiến thương mại ngày càng gắn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và người sản xuất. Năm 2021, các bên phối hợp tổ chức Tuần lễ giao thương xúc tiến tiêu thụ mận Tam Hoa Bắc Hà - Lào Cai, vải thiều Bắc Giang và xoài Sơn La. Năm 2022, hai gian hàng của Lào Cai tại Festival trái cây và sản phẩm OCOP Việt Nam ở Sơn La thu hút trên 6.000 lượt khách; tại Hội chợ triển lãm thương mại vùng Tây Bắc - Sơn La, doanh thu đạt khoảng 100 triệu đồng/gian. Năm 2024, doanh nghiệp Sơn La tham gia hội nghị xúc tiến kết nối xuất nhập khẩu nông, lâm, thủy sản tại Lào Cai để tìm kiếm đối tác, kết nối với các nhà nhập khẩu Trung Quốc. Năm 2025, Lào Cai tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp tham gia hội chợ xúc tiến thương mại nông sản và sản phẩm OCOP khu vực Tây Bắc tại Sơn La.
Kết nối giao thông cũng được hai tỉnh coi là một điều kiện quan trọng để dòng hàng hóa, du khách và các nguồn lực phát triển lưu chuyển thuận lợi hơn. Trong giai đoạn 2021-2025, hai bên thường xuyên trao đổi về quy hoạch, quản lý, bảo trì kết cấu hạ tầng và phát triển mạng lưới giao thông kết nối. Hai tỉnh đã phối hợp tổ chức khai thác 8 tuyến vận tải hành khách cố định liên tỉnh Lào Cai - Sơn La và ngược lại với tần suất 12 chuyến/ngày; đồng thời phối hợp xây dựng, điều chỉnh, bổ sung 24 tuyến vận tải hành khách cố định. Đây là những “mạch nối” trực tiếp, góp phần rút ngắn khoảng cách giao thương và tăng cường giao lưu giữa nhân dân hai địa phương.
Trên lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch, mối liên kết được mở rộng trong không gian Tây Bắc. Hai tỉnh cùng phát huy vai trò thành viên Chương trình liên kết, hợp tác phát triển du lịch giữa 8 tỉnh Tây Bắc mở rộng và Thành phố Hồ Chí Minh; phối hợp khảo sát, xây dựng tour, quảng bá điểm đến và tham gia các sự kiện xúc tiến. Sơn La đã đồng hành tại Festival “Tinh hoa Tây Bắc - Hương sắc Lào Cai”, chương trình “120 năm Du lịch Sa Pa”, Liên hoan Làng Du lịch cộng đồng 8 tỉnh Tây Bắc mở rộng tại Sa Pa và nhiều hoạt động xúc tiến khác. Hai bên cũng trao đổi kinh nghiệm bảo tồn di sản, phát triển văn hóa cơ sở, du lịch cộng đồng và du lịch gắn với bản sắc các dân tộc. Qua mỗi chương trình, hình ảnh của từng địa phương được đặt trong một bức tranh Tây Bắc rộng lớn hơn, tạo sức hút chung thay vì phát triển đơn lẻ.
Ở lĩnh vực dân tộc, tôn giáo, quốc phòng, an ninh và đối ngoại, hai tỉnh tăng cường trao đổi kinh nghiệm, phối hợp thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; thường xuyên chia sẻ thông tin về an ninh, trật tự, phòng chống tội phạm, quản lý biên giới và tình hình thông quan. Lào Cai kịp thời cung cấp thông tin về cửa khẩu để các cơ sở sản xuất, kinh doanh của Sơn La chủ động kế hoạch thu hoạch, vận chuyển và xuất khẩu nông sản. Sự phối hợp vừa phục vụ phát triển kinh tế, vừa góp phần giữ vững an ninh, trật tự.
Nhìn tổng thể, giá trị đáng chú ý của giai đoạn 2021-2025 không chỉ nằm ở số lượng hoạt động hợp tác, mà ở việc hình thành ngày càng rõ hơn thói quen cùng trao đổi, cùng tháo gỡ khó khăn và cùng tìm kiếm cơ hội phát triển. Các cơ quan tương đồng của hai tỉnh duy trì kết nối, chia sẻ mô hình, kinh nghiệm quản lý; đội ngũ cán bộ có thêm điều kiện học tập thực tiễn; doanh nghiệp và người dân có thêm kênh kết nối thị trường. Dù một số nội dung hợp tác chuyên sâu có thời điểm chưa thường xuyên do kinh phí, khoảng cách địa lý và các yếu tố khách quan, nền tảng hợp tác được tạo dựng trong những năm qua là tiền đề quan trọng để hai tỉnh nâng tầm liên kết trong giai đoạn mới.
Mở rộng không gian liên kết trong giai đoạn 2026-2030
Trước hết là tạo đột phá về hạ tầng giao thông chiến lược liên vùng. Hai tỉnh định hướng phối hợp với Bộ Xây dựng hoàn thiện hồ sơ điều chỉnh quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, trong đó dự kiến bổ sung các tuyến cao tốc kết nối qua địa bàn Lào Cai và Sơn La; đồng thời rà soát quy mô, lộ trình đầu tư, sửa chữa, nâng cấp các tuyến giao thông kết nối hiện có. Khi hạ tầng được cải thiện, khoảng cách địa lý vốn là một trở ngại của hợp tác sẽ từng bước được thu hẹp, tạo điều kiện cho thương mại, du lịch, đầu tư và giao lưu nhân dân phát triển mạnh hơn.
Cùng với giao thông là định hướng hình thành chuỗi cung ứng và logistics biên mậu. Phát huy lợi thế cửa ngõ giao thương quốc tế của Lào Cai và vùng sản xuất nông sản hàng hóa của Sơn La, hai tỉnh hướng tới kết nối các trung tâm logistics, bến bãi, kho lạnh và cửa khẩu với vùng nguyên liệu; phối hợp vận hành cơ chế “Luồng xanh”, ưu tiên rút ngắn thủ tục, thông quan nhanh đối với trái cây tươi chính vụ và nông sản Sơn La. Cơ chế cảnh báo sớm về năng lực bến bãi, nguy cơ ùn ứ, thay đổi quy chuẩn đóng gói và chính sách biên mậu cũng được đặt ra, giúp người sản xuất và doanh nghiệp chủ động hơn từ khâu thu hoạch đến xuất khẩu. Nếu được triển khai đồng bộ, đây sẽ là bước chuyển từ hỗ trợ từng hoạt động sang xây dựng một chuỗi giá trị liên vùng tương đối hoàn chỉnh.
Trong nông nghiệp và môi trường, hợp tác được định hướng theo hướng xanh, an toàn và bền vững hơn. Hai tỉnh sẽ tăng cường phối hợp bảo vệ rừng, phòng cháy, chữa cháy rừng, kiểm soát vi phạm ở khu vực giáp ranh; ứng dụng ảnh vệ tinh, thiết bị bay không người lái và hệ thống giám sát thông minh trong theo dõi tài nguyên rừng. Hai bên tiếp tục liên kết phát triển vùng nguyên liệu, mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, kiểm dịch động vật, mở rộng thị trường và thu hút đầu tư chế biến nông sản; đồng thời nghiên cứu cơ chế liên vùng về tín chỉ carbon rừng, hành lang đa dạng sinh học, chia sẻ dữ liệu khí tượng thủy văn và nâng cao năng lực dự báo thiên tai. Đây là hướng hợp tác vừa khai thác lợi thế sinh thái, vừa gìn giữ nguồn lực phát triển lâu dài.
Du lịch và văn hóa tiếp tục là một không gian nhiều tiềm năng. Hai tỉnh định hướng liên kết xây dựng sản phẩm du lịch cộng đồng, sinh thái, văn hóa, nghỉ dưỡng, thể thao và du lịch mạo hiểm; kết nối tour tuyến với các trung tâm du lịch lớn, phối hợp xúc tiến và marketing số. Một điểm nhấn đáng chú ý là phối hợp xây dựng hồ sơ “Nghệ thuật Khèn của người Mông” trình UNESCO ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, gắn bảo tồn, truyền dạy di sản với phát triển cộng đồng. Khi Sa Pa, Bắc Hà và các điểm đến của Lào Cai được kết nối chặt hơn với Mộc Châu cùng những không gian văn hóa, sinh thái của Sơn La, hai địa phương có điều kiện tạo ra hành trình du lịch Tây Bắc đa dạng và có sức cạnh tranh hơn.
Khoa học - công nghệ và chuyển đổi số được xác định là một động lực mới của liên kết. Hai tỉnh hướng tới kết nối hạ tầng số, quy hoạch dữ liệu liên vùng, xây dựng các nền tảng dùng chung, thúc đẩy chia sẻ dữ liệu ngành và triển khai chuyển đổi số trong những lĩnh vực trọng điểm. Hợp tác nghiên cứu, chuyển giao công nghệ trong nông nghiệp, dược liệu, du lịch; hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ; phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và tăng cường liên kết giữa Nhà nước, nhà trường, viện nghiên cứu và doanh nghiệp sẽ tạo thêm dư địa cho những mô hình phát triển mới. Trong giáo dục và y tế, chuyển đổi số, STEM, trí tuệ nhân tạo, bệnh án điện tử, hồ sơ sức khỏe điện tử và khám chữa bệnh từ xa cũng là những nội dung được hai tỉnh định hướng tăng cường chia sẻ, phối hợp.
Song hành với phát triển kinh tế - xã hội, hai tỉnh tiếp tục coi trọng quốc phòng, an ninh, đối ngoại và ổn định vùng giáp ranh. Cơ chế trao đổi thông tin nghiệp vụ giữa các lực lượng chức năng sẽ được duy trì nhằm chủ động phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm ma túy, mua bán người, gian lận thương mại; phối hợp quản lý biên giới, bảo vệ an ninh kinh tế, an ninh dân tộc, tôn giáo và bảo đảm thông tin liên lạc trong các tình huống thiên tai. Đây là nền tảng cần thiết để mọi dòng chảy hợp tác về hàng hóa, đầu tư, du lịch và giao lưu xã hội được vận hành trong môi trường an toàn, ổn định.
Chặng đường 2021-2025 cho thấy khi lợi thế của mỗi địa phương được đặt trong mối liên kết, nguồn lực phát triển có thể được nhân lên. Sơn La có thêm cánh cửa kết nối thị trường và logistics; Lào Cai mở rộng liên kết với một vùng nông nghiệp, du lịch và văn hóa giàu tiềm năng; cả hai cùng hưởng lợi từ chia sẻ kinh nghiệm, kết nối hạ tầng và phối hợp bảo đảm an ninh, trật tự. Trên nền tảng đoàn kết đã được bồi đắp, giai đoạn 2026-2030 mở ra không gian hợp tác sâu rộng hơn, để thế mạnh của tỉnh này trở thành nguồn lực bổ trợ cho tỉnh kia, góp phần tạo động lực phát triển chung cho Lào Cai, Sơn La và vùng Tây Bắc.
