Trung Quốc thúc đẩy mạnh ngành công nghiệp video AI

Cách đây hai năm, khi tìm địa điểm thành lập một hãng phim sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), nhà làm phim Zhu Zhili cho rằng Thâm Quyến là lựa chọn rõ ràng nhờ hệ sinh thái công nghệ phát triển của thành phố miền nam Trung Quốc.

Đến nay, nhà làm phim này cho biết liên tục nhận được lời mời từ các thành phố và khu công nghiệp trên khắp Trung Quốc, trong đó chính quyền địa phương đề nghị ông đặt cơ sở công nghệ hoặc thành lập doanh nghiệp tại địa phương.

Những lời mời này phản ánh nỗ lực ngày càng lớn của Trung Quốc nhằm đưa AI vào nhiều lĩnh vực của nền kinh tế, trong đó có ngành điện ảnh.

Chính quyền các địa phương đang xây dựng những cụm công nghệ chuyên về AI, đồng thời cung cấp các khoản trợ cấp và hỗ trợ cho các nhà làm phim cũng như công ty khởi nghiệp. Cách tiếp cận này tương đồng với mô hình chính sách công nghiệp mà Trung Quốc từng áp dụng để phát triển xe điện, pin mặt trời và robot thành những ngành có khả năng cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Một ngành công nghiệp gồm các nhà làm phim, hãng phim và nền tảng phát trực tuyến sử dụng AI vì thế đang nhanh chóng hình thành, với mục tiêu tạo lợi thế sớm về công nghệ sản xuất và phân phối nội dung.

Zhu, hiện phụ trách bộ phận nội dung do AI tạo ra tại China Wit Media ở Thâm Quyến, cho rằng môi trường chính sách, chi phí thuê thấp, trợ cấp sinh hoạt và hỗ trợ về năng lực tính toán đang tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà làm phim AI. Hãng phim cá nhân của ông hoạt động từ một không gian làm việc chung tại Thâm Quyến với sự hỗ trợ của chính quyền thành phố và Đại học Bách khoa Hong Kong.

Chi phí thấp thúc đẩy sản xuất video AI

AI đang thu hút các nhà làm phim trước hết nhờ khả năng làm giảm đáng kể chi phí sản xuất.

Theo đài truyền hình nhà nước CCTV, trong nửa đầu năm 2026, chi phí sản xuất phim ngắn bằng AI đã giảm mạnh từ khoảng 5.000 nhân dân tệ (747 USD) mỗi phút xuống chỉ còn vài trăm nhân dân tệ.

Một nhà sản xuất phim tại Hải Nam cho biết chi phí thực hiện một cảnh đám cưới theo phương thức truyền thống có thể lên tới 60.000 nhân dân tệ, trong khi sử dụng AI giúp ông thực hiện một cảnh có tính siêu thực tương tự với khoảng 1.400 nhân dân tệ. Các khoản trợ cấp và chính sách miễn tiền thuê của chính quyền địa phương còn giúp tiếp tục giảm chi phí tính toán.

Nhiều thành phố ở Trung Quốc đang tăng cường các chính sách ưu đãi để thu hút hoạt động này.

Thượng Hải hồi tháng 5 đưa ra các biện pháp thúc đẩy sản xuất phim ngắn bằng AI, trong đó cung cấp năng lực tính toán và các mô hình AI trên nền tảng đám mây nhằm giảm chi phí sản xuất và hỗ trợ đưa nội dung ra nước ngoài.

Bắc Kinh có một quỹ trị giá 260 triệu nhân dân tệ hỗ trợ công nghệ nghe nhìn. Quận Hoài Nhu, một trung tâm của ngành công nghiệp điện ảnh Trung Quốc, cung cấp voucher cho các nhà sản xuất phim ngắn AI nhằm giảm chi phí tính toán.

Thâm Quyến cũng triển khai các chính sách thu hút nhân tài, hỗ trợ kỹ thuật trong sản xuất video, hiệu ứng hình ảnh và tạo nội dung, đồng thời hỗ trợ chi phí thuê.

Các nền tảng phát trực tuyến lớn cũng tham gia vào cuộc đua. iQIYI cho biết đang đẩy mạnh đầu tư vào AI và cung cấp trợ cấp cho một số nhà sáng tạo nội dung AI được phát trực tuyến trên nền tảng này.

Tuy nhiên, chính tốc độ mở rộng nhanh đang đặt ra câu hỏi về khả năng hấp thụ của thị trường.

Trong nửa đầu năm 2026, 221.900 chương trình AI mới được phát hành trên Douyin, phiên bản TikTok của Trung Quốc. Nhưng theo DataEye, chỉ 1.055 chương trình thu hút hơn 100 triệu lượt xem, một mốc thường được sử dụng để đánh giá mức độ thành công.

Diễn biến này làm dấy lên lo ngại rằng ngành video AI có thể đang tiến gần tình trạng dư thừa nguồn cung nội dung, tương tự những vấn đề từng xuất hiện tại một số ngành sản xuất được Trung Quốc hỗ trợ mạnh.

Video AI bắt đầu đối mặt với phản ứng trái chiều

Sự phát triển của ngành cũng đang được thể hiện qua việc các sản phẩm AI bắt đầu tiến vào hệ thống phát hành phim chính thống.

Cục Điện ảnh Quốc gia Trung Quốc đã cấp phép trình chiếu công khai cho Sanxingdui: Future Memories, một bộ phim khoa học viễn tưởng dài 90 phút do một hãng phim lớn của Trung Quốc sản xuất bằng AI. Đây là bộ phim AI đầu tiên do một hãng phim lớn của Trung Quốc sản xuất được cấp phép phát hành tại các rạp trong nước. Nhà sản xuất Bona Film Group cho biết phim dự kiến ra mắt trong năm nay.

Dù nội dung do AI tạo ra đã thu hút người xem Trung Quốc, những tranh luận về công nghệ này cũng ngày càng rõ rệt.

Các diễn viên lo ngại hình ảnh của họ có thể được sử dụng trong những bộ phim AI mà không có sự đồng ý, trong khi sự phát triển của công nghệ cũng làm gia tăng lo ngại về nguy cơ mất việc đối với diễn viên lồng tiếng.

Một bộ phận khán giả đồng thời chỉ trích tình trạng sao chép nội dung và thiếu sáng tạo. Những trường hợp sử dụng nhân vật gốc hoặc các đoạn vũ đạo của người khác để tạo nội dung AI mà không ghi nguồn đang trở thành một trong những vấn đề gây tranh luận.

Thành công bất ngờ về doanh thu phòng vé của “Niu Lai”, một bộ phim hoạt hình kinh phí thấp được sản xuất theo phương thức truyền thống, cũng được một số người xem là phản ứng trước làn sóng nội dung AI.

Trung Quốc hiện yêu cầu các sản phẩm do AI tạo ra phải được ghi nhãn rõ ràng, nhưng chưa xây dựng được một hệ thống quy định bản quyền cụ thể cho loại nội dung này.

Ngành công nghiệp hướng ra nước ngoài

Trong khi những tranh luận về bản quyền, việc làm và chất lượng nội dung tiếp diễn, sản xuất phim AI tại Trung Quốc vẫn tăng nhanh và bắt đầu mở rộng ra thị trường quốc tế.

Một đạo diễn Trung Quốc đã đưa bộ phim hoạt hình AI của mình tới Liên hoan Phim AI Thế giới tại Cannes hồi tháng 4. Bà cho rằng Trung Quốc đang có vị thế dẫn đầu trong lĩnh vực này, trong khi Pháp và phần còn lại của châu Âu vẫn đang theo dõi cách Trung Quốc xây dựng khung pháp lý cho công nghệ.