Nâng cao năng lực giám sát, xác định trách nhiệm rõ ràng

Tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 8 (đợt 2) của Ủy ban Thường vụ Quốc hội chiều tối 13/11, cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh: Phải đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, nhưng giảm tiền kiểm phải đi đôi với nâng cao năng lực giám sát, đồng thời xác định trách nhiệm rõ ràng của các cơ quan, tổ chức liên quan.

Nhấn mạnh yêu cầu sửa đổi, ban hành luật về môi trường phải tốt hơn luật hiện hành, Chủ tịch Quốc hội lưu ý, việc sửa đổi lần này cần quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan, địa phương trong việc giải quyết tình trạng ô nhiễm môi trường có tính chất liên tỉnh. Dự thảo Luật cần làm rõ trách nhiệm từng địa phương, cơ quan liên quan trong việc phối hợp quản lý, kiểm soát và xử lý ô nhiễm môi trường liên tỉnh, giải quyết hiệu quả những vấn đề phát sinh trong thực tiễn.

Về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật này, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết: Thường trực Ủy ban đề nghị thể chế hóa ngay trong dự thảo Luật quy định bố trí ít nhất 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho sự nghiệp bảo vệ môi trường; bổ sung các điều kiện chặt chẽ, xem xét giao Chính phủ quy định không miễn đánh giá tác động môi trường đối với dự án thứ cấp có nguồn khí thải lớn, phát sinh chất thải nguy hại lớn.

Thường trực Ủy ban cũng đề nghị Chính phủ chỉ đạo bảo đảm ngành, nghề “dịch vụ tư vấn môi trường” được bổ sung vào Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện trong dự án Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư trình tại Kỳ họp này, bảo đảm tính thống nhất giữa các luật; làm rõ và hoàn thiện dự thảo Nghị định đối với năng lực của chính quyền cấp xã khi tiếp nhận phần lớn đăng ký môi trường...

Báo cáo của Chính phủ về tiếp thu, chỉnh sửa, bổ sung, hoàn thiện dự án Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường đã giải trình rõ hơn về việc bố trí ngân sách nhà nước hằng năm cho sự nghiệp bảo vệ môi trường.

Đối với mức chi ngân sách cho sự nghiệp bảo vệ môi trường 2%, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, không nhất thiết phải quy định trong luật. Theo đó, hằng năm, khi phân bổ ngân sách, Quốc hội đều xem xét, quyết định mức kinh phí dành cho từng lĩnh vực như giáo dục, y tế, sự nghiệp khoa học và công nghệ. Về miễn đánh giá tác động môi trường đối với dự án thứ cấp trong các cụm, khu công nghiệp, Chủ tịch Quốc hội đề nghị phải đơn giản hóa thủ tục; tạo điều kiện thu hút doanh nghiệp đầu tư vào các khu công nghiệp, khu chế xuất.

Đối với dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi), Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan liên quan tiếp tục nghiên cứu, làm rõ cơ chế điều phối, giải quyết xung đột trong quá trình khai thác, sử dụng không gian biển.

Về khả năng chịu tải của môi trường biển, dự thảo Luật đã đề cập việc công bố các vùng biển không còn khả năng chịu tải. Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ, vấn đề đặt ra là sau khi công bố, các cơ quan quản lý sẽ thực hiện những biện pháp gì, cơ chế xử lý tiếp theo như thế nào. Vì thế, các cơ quan liên quan cần tiếp tục nghiên cứu, làm rõ nội dung này trong dự thảo Luật.

Đối với dự thảo Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi), ông Nguyễn Thanh Hải cho biết, Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cơ bản thống nhất với các nội dung trong giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật. Tuy nhiên, dự thảo Luật vẫn còn một số nội dung cần được tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện để bảo đảm tính khả thi trong thực hiện.

Thường trực Ủy ban đề nghị rà soát các quy định về cơ sở dữ liệu, hồ sơ hải chính, đăng ký biến động trong dự thảo Luật đối với các vấn đề liên quan đến quyền sử dụng, quyền sở hữu tài sản gắn liền với khu vực biển để xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông, cập nhật thông tin “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”, phục vụ cho quản lý, sử dụng khu vực biển và số hóa lĩnh vực này.

Kết luận đối với dự thảo Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi); dự thảo Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nêu rõ: Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo các cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục phối hợp chặt chẽ Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường và các cơ quan liên quan, rà soát thật kỹ, tiếp thu đầy đủ ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, ý kiến của cơ quan chủ trì thẩm tra và những ý kiến xác đáng của các đại biểu Quốc hội để hoàn thiện từng điều khoản của hai dự thảo Luật.

Đối với dự án Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất đề nghị Chính phủ nghiên cứu, tiếp thu bốn nội dung: Cân nhắc việc quy định mức chi ít nhất 2% tổng ngân sách nhà nước hằng năm cho sự nghiệp bảo vệ môi trường; điều kiện miễn đánh giá tác động môi trường đối với dự án thứ cấp trong khu, cụm công nghiệp; bổ sung ngành nghề dịch vụ tư vấn môi trường được xem là ngành nghề kinh doanh có điều kiện; giải trình, làm rõ hơn căn cứ chính trị, pháp lý và đánh giá đầy đủ tác động, tính khả thi của việc sửa đổi, bổ sung quy định về Quỹ Bảo vệ môi trường.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét thông qua hai dự thảo Luật trên sau khi được tiếp thu, chỉnh lý theo kết luận của phiên họp này.

Trước đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý các dự thảo bộ luật, luật, nghị quyết, gồm: Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật Hình sự (sửa đổi); Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi); Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi); Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan tội phạm không qua kết tội.