Nâng tầm liên kết kinh tế Việt Nam-Nhật Bản, kiến tạo chuỗi giá trị mới, tự chủ, bền vững

Phát biểu chào mừng tại diễn đàn, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh, Diễn đàn diễn ra khi quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện Việt Nam-Nhật Bản đang mở ra những cơ hội hợp tác mới. Những biến chuyển về công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và chuỗi cung ứng đòi hỏi hai bên không chỉ mở rộng quy mô đầu tư, thương mại, mà còn nâng cao chất lượng, hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng.

Việt Nam đang tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới. Bộ Tài chính sẽ phối hợp các bộ, ngành và đối tác Nhật Bản hoàn thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, nâng cao hiệu quả huy động và phân bổ nguồn lực, tiếp nhận, xử lý kiến nghị của doanh nghiệp theo thẩm quyền, quy định pháp luật.

Bộ trưởng Tài chính đề nghị các doanh nghiệp tập trung trao đổi thực chất, thúc đẩy hợp tác nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ; kết nối doanh nghiệp với viện nghiên cứu, trường đại học để đưa kết quả nghiên cứu thành sản phẩm có khả năng thương mại hóa. Doanh nghiệp hai nước cần tăng cường liên kết trong các chuỗi giá trị mới; hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực công nghệ, tiêu chuẩn chất lượng và quản trị, tham gia sâu hơn vào hoạt động thiết kế, sản xuất, cung ứng; tìm kiếm giải pháp huy động nguồn lực và phương thức hợp tác công-tư phù hợp; gắn đầu tư với đào tạo nhân lực, đổi mới công nghệ và phát triển thị trường.

Chủ tịch Tổ chức Xúc tiến Thương mại Nhật Bản (JETRO) Norihiko Ishiguro nhiệt liệt chào mừng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam thăm chính thức Nhật Bản; đánh giá cao Việt Nam có chương trình kêu gọi đầu tư nước ngoài, thúc đẩy nâng cao tốc độ phát triển của các ngành công nghiệp với định hướng chuyển trọng tâm từ số lượng sang chất lượng, chú trọng phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực.

Chủ tịch JETRO nhấn mạnh, định hướng này đang mở ra ngày càng nhiều cơ hội kinh doanh mới cho các doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam; mong muốn tìm kiếm, khám phá tiềm năng hợp tác kinh doanh mới tại Việt Nam.

Tại diễn đàn, đại diện lãnh đạo các doanh nghiệp Nhật Bản và doanh nghiệp Việt Nam trình bày sáng kiến hợp tác thiết thực, thể hiện khát vọng và quyết tâm cùng mở ra những cơ hội phát triển mới cho quan hệ Việt Nam-Nhật Bản.

Phát biểu chỉ đạo tại diễn đàn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, trải qua hơn nửa thế kỷ đồng hành, Việt Nam và Nhật Bản đã xây dựng được nền tảng hợp tác sâu rộng, thực chất và tin cậy. Quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước đang phát triển tốt đẹp, với hợp tác kinh tế là một trụ cột quan trọng, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng trở thành động lực phát triển mới.

Nhật Bản là một trong những đối tác kinh tế quan trọng hàng đầu của Việt Nam, là nhà cung cấp vốn ODA lớn nhất. Việc hai nước triển khai các nhiệm vụ nghiên cứu chung về bán dẫn trong năm 2026 là minh chứng thiết thực cho bước chuyển từ hợp tác kỹ thuật sang cùng nghiên cứu và phát triển công nghệ. Hai bên có đầy đủ điều kiện để trở thành những đối tác đồng sáng tạo, cùng kiến tạo tương lai.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng, Nhật Bản có thế mạnh về công nghệ, tài chính, quản trị, tiêu chuẩn chất lượng và mạng lưới thị trường toàn cầu. Việt Nam có nguồn nhân lực năng động, thị trường giàu tiềm năng, vị trí quan trọng trong mạng lưới sản xuất khu vực và khát vọng phát triển mạnh mẽ. Sự kết hợp những thế mạnh bổ trợ này sẽ tạo ra động lực tăng trưởng mới cho cả hai nền kinh tế. Nếu trong những thập kỷ qua, Việt Nam và Nhật Bản cùng nhau xây dựng những công trình, phát triển những ngành sản xuất, thì trong những thập kỷ tới, cần cùng nhau sáng tạo những công nghệ mới, phát triển những ngành công nghiệp mới, kiến tạo những chuỗi giá trị mới.

Hiện thực hóa tầm nhìn đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị hai bên cùng nghiên cứu, phát triển và làm chủ công nghệ, đưa đồng sáng tạo trở thành động lực mới của quan hệ hai nước; đẩy mạnh liên kết nghiên cứu, phát triển sản phẩm và thương mại hóa công nghệ; ưu tiên các lĩnh vực có tiềm năng và lợi ích chung như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ sinh học, năng lượng sạch và công nghiệp thông minh; hình thành các trung tâm nghiên cứu, phòng thí nghiệm, chương trình phát triển công nghệ chung, gắn nghiên cứu với nhu cầu sản xuất và thị trường.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước gợi mở, hai bên cùng nâng tầm liên kết kinh tế, kiến tạo những chuỗi giá trị mới, tự chủ, bền vững và có sức chống chịu cao. Doanh nghiệp Nhật Bản mở rộng đầu tư chất lượng cao tại Việt Nam; tăng cường hợp tác với doanh nghiệp Việt Nam trong nghiên cứu, thiết kế, phát triển công nghiệp hỗ trợ, sản xuất thông minh và nâng cao năng lực quản trị. Doanh nghiệp Việt Nam chủ động đổi mới, nâng cao năng lực công nghệ, chất lượng sản phẩm và tiêu chuẩn quản trị, để không chỉ tham gia mà từng bước đảm nhận những khâu có giá trị gia tăng cao hơn.

Hai bên đưa hợp tác công-tư trở thành phương thức quan trọng để chuyển hóa tầm nhìn chiến lược thành những kết quả cụ thể. Nghiên cứu thúc đẩy mạng lưới đồng sáng tạo công nghệ Việt Nam-Nhật Bản; lựa chọn những chương trình, dự án ưu tiên có khả năng triển khai và tạo giá trị thực chất; hỗ trợ thương mại hóa công nghệ và phát triển doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định, đầu tư cho tri thức và thế hệ trẻ chính là đầu tư cho tương lai lâu dài nhất của quan hệ Việt Nam-Nhật Bản. Hai bên cùng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và hệ sinh thái tri thức, lấy con người làm trung tâm của hợp tác lâu dài. Nâng tầm liên kết giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp; thúc đẩy các chương trình đào tạo kỹ sư, chuyên gia công nghệ, nhà khoa học trẻ; mở rộng nghiên cứu chung, trao đổi chuyên gia và hợp tác giữa các cơ sở đào tạo hàng đầu.

Khẳng định kiên định mục tiêu xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, hội nhập quốc tế sâu rộng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho biết, Việt Nam sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, phát triển kết cấu hạ tầng, bảo đảm môi trường đầu tư kinh doanh ổn định, minh bạch, thuận lợi và có tính dự báo cao; cam kết bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của các nhà đầu tư; tạo điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp, nhà khoa học và đối tác Nhật Bản hợp tác, đầu tư, sáng tạo và phát triển lâu dài tại Việt Nam.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, thành công của hợp tác Việt Nam-Nhật Bản trong giai đoạn tới cần được đo lường bằng những công nghệ được phát triển, những sản phẩm được tạo ra, những doanh nghiệp cùng trưởng thành và những thế hệ nhân lực chất lượng cao được đào tạo; khẳng định tin tưởng với tinh thần “Đồng sáng tạo công nghệ, kiến tạo chuỗi giá trị tương lai”, Việt Nam và Nhật Bản sẽ tiếp tục đồng hành, cùng phát huy thế mạnh, nắm bắt cơ hội, vượt qua thách thức và chia sẻ những thành quả phát triển.

Tại diễn đàn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã chứng kiến Lễ trao các văn kiện hợp tác giữa các doanh nghiệp, bộ, ngành Việt Nam-Nhật Bản. Các văn kiện ký kết hợp tác tập trung vào các lĩnh vực: Công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo (AI) và bán dẫn; năng lượng, năng lượng tái tạo và chuyển đổi xanh; giáo dục-đào tạo và nghiên cứu khoa học; y tế; tài chính-ngân hàng, hàng không và đầu tư; nông nghiệp, giao thông thông minh và Logistics.

Cũng tại diễn đàn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam chứng kiến Lễ công bố Năm Hợp tác Du lịch Việt Nam-Nhật Bản 2027-2028.