Chung tay khắc phục hậu quả bom mìn - không để ai bị bỏ lại phía sau

Dự hội nghị tại điểm cầu tỉnh Ninh Bình có đồng chí Nguyễn Anh Chức, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành liên quan.

Chương trình hành động quốc gia khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh ở Việt Nam (Chương trình 504) giai đoạn 2010-2025 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt ngày 21/4/2010, với mục tiêu làm giảm thiểu và tiến tới khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh, bảo đảm an toàn tính mạng người dân, làm sạch đất đai phục vụ phát triển.

Sau 15 năm triển khai Chương trình, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp, sâu sát của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, công tác khắc phục hậu quả bom mìn ở Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, góp phần bảo đảm an toàn cho nhân dân, tạo môi trường thuận lợi phục vụ phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Một trong những kết quả nổi bật là việc từng bước hoàn thiện hệ thống tổ chức, cơ chế, chính sách và hành lang pháp lý trong lĩnh vực khắc phục hậu quả bom mìn. Trong giai đoạn này, Chính phủ đã thành lập Ban Chỉ đạo quốc gia, Trung tâm Hành động bom mìn quốc gia Việt Nam (VNMAC), Quỹ và Hội hỗ trợ khắc phục hậu quả bom mìn; ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật quan trọng, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc triển khai các hoạt động trên phạm vi cả nước.

Công tác tuyên truyền, giáo dục phòng tránh tai nạn bom mìn và hỗ trợ nạn nhân được đẩy mạnh, thu hút đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia. Nhờ đó, số vụ tai nạn bom mìn đã giảm rõ rệt. Theo thống kê, giai đoạn 2010 - 2025 cả nước ghi nhận 593 nạn nhân do bom mìn, trong đó từ sau năm 2017, nhiều địa phương không còn tai nạn bom mìn. Các chính sách đối với người khuyết tật, trong đó có nạn nhân bom mìn tiếp tục được triển khai đồng bộ. Đến năm 2025, 100% đơn vị cấp xã đã xác định, phân loại, cấp thẻ cho khoảng 3,5 triệu người khuyết tật, hỗ trợ hơn 6.000 trường hợp nạn nhân bom mìn với kinh phí trên 52 tỷ đồng.

Hoạt động điều tra, khảo sát, rà phá bom mìn được triển khai thường xuyên, có trọng tâm, trọng điểm. Trước khi thực hiện Chương trình 504, diện tích nghi ngờ ô nhiễm bom mìn trên cả nước là khoảng 6,1 triệu héc-ta, chiếm 18,82% diện tích đất đai. Giai đoạn 2010 - 2025, toàn quốc đã khảo sát, rà phá được gần 530.000 héc-ta đất, với tổng kinh phí gần 29 nghìn tỷ đồng; trong đó ngân sách trong nước hơn 23 nghìn tỷ đồng, viện trợ quốc tế khoảng 5,6 nghìn tỷ đồng. Đến nay, diện tích nghi ngờ ô nhiễm bom mìn đã giảm xuống còn khoảng 5,57 triệu héc-ta, tương đương 17,61% diện tích cả nước. Việc hoàn thành Bản đồ ô nhiễm bom mìn trên phạm vi toàn quốc và công bố số liệu năm 2018 đã tạo nền tảng quan trọng cho công tác lập kế hoạch, tổ chức triển khai rà phá.

Cùng với đó, năng lực quản lý, điều hành, nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ trong khắc phục hậu quả bom mìn không ngừng được nâng cao. Nhiều chương trình, đề tài khoa học cấp quốc gia được triển khai và đưa vào ứng dụng thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu quả điều tra, rà phá và quản lý dữ liệu bom mìn.

Hợp tác quốc tế tiếp tục được mở rộng, trở thành nguồn lực quan trọng hỗ trợ Việt Nam khắc phục hậu quả bom mìn. Giai đoạn 2010 -2025, các dự án viện trợ quốc tế đã góp phần làm sạch trên 100.000 héc-ta đất; Việt Nam ký kết 14 bản ghi nhớ hợp tác với các Chính phủ, tổ chức quốc tế, trong đó có Bản ghi nhớ Việt Nam - Hoa Kỳ về tăng cường hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranh ký tháng 10/2025.

Những kết quả đạt được của Chương trình 504 khẳng định quyết tâm chính trị cao của Đảng, Nhà nước, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và sự đồng hành của cộng đồng quốc tế trong khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh, góp phần quan trọng bảo đảm an toàn cho nhân dân và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội đất nước.

Tại Hội nghị, đại diện các bộ, ngành, địa phương, các Đại sứ quán, tổ chức quốc tế đã trình bày tham luận, qua đó khẳng định sự quan tâm đầu tư nguồn lực của Chính phủ Việt Nam; đồng thời cũng thể hiện rõ trách nhiệm của các nước, các tổ chức trong và ngoài nước trong công tác khắc phục hậu quả bom mìn vật nổ sau chiến tranh ở Việt Nam với tinh thần “Chung tay khắc phục hậu quả bom mìn - không để ai bị bỏ lại phía sau” - một công việc mang ý nghĩa nhân đạo, nhân văn sâu sắc.

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo 701 ghi nhận, biểu dương sự nỗ lực của các cấp, các ngành, các tổ chức chính trị - xã hội từ Trung ương đến địa phương trong triển khai công tác khắc phục hậu quả bom mìn trong suốt 15 năm qua. Thủ tướng cảm ơn Chính phủ các nước, các tổ chức quốc tế trong thời gian qua đã có nhiều đóng góp thiết thực, hiệu quả cho Việt Nam trong công tác khắc phục hậu quả chiến tranh, trong đó có rà phá, khắc phục hậu quả bom mìn.

Bên cạnh việc ghi nhận, biểu dương những kết quả quan trọng đã đạt được, Thủ tướng Chính phủ cũng thẳng thắn chỉ rõ những khó khăn, thách thức lớn và những hạn chế trong công tác khắc phục hậu quả bom mìn, chất độc hóa học sau chiến tranh thời gian qua. Thủ tướng nhấn mạnh, thời gian tới, mặc dù còn nhiều khó khăn, song các cấp, các ngành phải thể hiện quyết tâm chính trị cao nhất, phấn đấu hoàn thành các mục tiêu của Chương trình hành động quốc gia khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh ở Việt Nam (Chương trình 504) trước năm 2045 (sớm hơn 5 năm theo kế hoạch), hướng tới mốc thời gian kỷ niệm 100 năm thành lập nước.

Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tập trung bố trí đầy đủ, kịp thời các nguồn lực cần thiết; đồng thời xây dựng lộ trình thực hiện dài hạn, tầm nhìn đến năm 2045, nhằm bảo đảm sự phát triển ổn định, bền vững, nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân. Cùng với nguồn lực trong nước, cần tiếp tục đẩy mạnh công tác vận động, tranh thủ sự ủng hộ, hỗ trợ của cộng đồng và bạn bè quốc tế cho công tác khắc phục hậu quả chiến tranh.

Thủ tướng khẳng định, khắc phục hậu quả bom mìn, chất độc hóa học sau chiến tranh là chương trình mang ý nghĩa nhân đạo, nhân văn sâu sắc, trong đó, Quân đội tiếp tục giữ vai trò nòng cốt. Trên cơ sở đó, yêu cầu tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật, bảo đảm việc triển khai Chương trình có trọng tâm, trọng điểm, chiều sâu, tránh dàn trải, lãng phí. Đồng thời đẩy nhanh hoàn thiện cơ sở dữ liệu về hậu quả và nhân chứng chiến tranh, phục vụ hiệu quả công tác chỉ đạo, điều hành.

Thủ tướng cũng yêu cầu kiện toàn tổ chức bộ máy thực hiện Chương trình theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả; chủ động mở rộng và nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế trong khắc phục hậu quả chiến tranh. Thực hiện nghiêm phương châm “rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ kết quả”, kiên quyết khắc phục bệnh thành tích, tình trạng làm hình thức.

Cùng với đó, Thủ tướng chỉ đạo đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, coi đây là giải pháp then chốt, là “chìa khóa” nâng cao hiệu quả công tác khắc phục hậu quả chiến tranh; tăng cường chia sẻ kinh nghiệm, qua đó từng bước xây dựng Việt Nam trở thành hình mẫu quốc tế về tinh thần nhân văn, nhân đạo, tôn trọng hòa bình và hợp tác quốc tế. Đồng thời, tiếp tục làm tốt công tác tuyên truyền, giáo dục nhân dân về phòng tránh tai nạn bom mìn; chăm lo đầy đủ chế độ, chính sách đối với các nạn nhân bị ảnh hưởng bởi bom mìn, chất độc hóa học; hoàn thiện các mô hình sản xuất, kinh doanh, tạo sinh kế bền vững, giúp người dân sớm ổn định cuộc sống.

Nhân dịp này, Ban Chỉ đạo 701 đã trao thưởng cho các tập thể, cá nhân có thành tích tiêu biểu trong công tác khắc phục hậu quả bom mìn ở Việt Nam.