Làm rõ các vấn đề trọng tâm thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo

Tập trung hoàn thiện danh mục, xác định rõ nhu cầu và cơ chế triển khai

Phát biểu khai mạc cuộc họp, đồng chí Ngô Hải Phan, Cục trưởng Cục Chuyển đổi số - Cơ yếu, Tổ phó Thường trực Tổ Giúp việc Ban Chỉ đạo Trung ương cho biết, cuộc họp được tổ chức nhằm trao đổi, làm rõ các vấn đề liên quan đến thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo đồng chí Ngô Hải Phan, cuộc họp tập trung vào 6 nội dung, được chia thành 4 nhóm vấn đề lớn, gồm: công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược; thực trạng và tiến độ xây dựng các phòng thí nghiệm; nguồn nhân lực cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; và dự kiến đề xuất kinh phí bố trí cho các nội dung này.

Về công nghệ chiến lược, đồng chí Ngô Hải Phan cho biết, danh mục cần được cơ cấu theo 2 nhóm lớn để có cách tiếp cận phù hợp. (Nhóm 1: Các công nghệ chiến lược thuộc các ngành, lĩnh vực đã có thị trường và có tác động lớn, trực tiếp, trước mắt; Nhóm 2: Các công nghệ tạo động lực tăng trưởng mới, công nghệ nền tảng của tương lai và công nghệ bảo đảm tự chủ trong lĩnh vực an ninh, quốc phòng). Việc rà soát, cập nhật danh mục theo chỉ đạo phải hoàn thành trong tháng 4/2026. Tuy nhiên, tiến độ hiện nay còn chậm, phần lớn các bộ, ngành mới dừng ở bước rà soát hoặc đề xuất mang tính cục bộ, chưa có đề xuất chính thức gửi về. Đồng chí đề nghị các bộ, ngành báo cáo cụ thể tình hình triển khai, những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện; đồng thời cho ý kiến về việc rà soát, sửa đổi danh mục công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược.

Đối với hoạt động của các doanh nghiệp khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, đồng chí Ngô Hải Phan đề nghị cần có danh sách cụ thể về các công nghệ, sản phẩm đã nghiên cứu, mức độ thương mại hóa, khả năng xuất khẩu nhằm đánh giá mức độ sẵn sàng của khu vực doanh nghiệp.

Về hệ thống phòng thí nghiệm, đồng chí đề nghị các bộ, ngành liên quan báo cáo kết quả rà soát, đánh giá hiệu quả hoạt động; đề xuất phương án nâng cấp, phát triển hoặc xem xét duy trì đối với các phòng thí nghiệm không hiệu quả; đồng thời thúc đẩy chia sẻ, khai thác hiệu quả hạ tầng dùng chung.

Liên quan đến nguồn nhân lực, đồng chí Ngô Hải Phan nêu rõ thực trạng nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực mũi nhọn còn thiếu và yếu; đề nghị các cơ quan liên quan báo cáo kết quả triển khai các nhiệm vụ phát triển nguồn nhân lực, trong đó chú trọng xây dựng chương trình đào tạo, nâng cao chất lượng và tăng cường liên kết giữa cơ sở đào tạo với doanh nghiệp, viện nghiên cứu.

Về nguồn lực, đồng chí đề nghị các bộ, ngành báo cáo phương án bố trí kinh phí, hướng dẫn thủ tục đăng ký và bảo đảm giải ngân kịp thời cho các nội dung về công nghệ chiến lược, phòng thí nghiệm và phát triển nguồn nhân lực.

Nhấn mạnh cách tiếp cận theo “bài toán lớn”, đề xuất cơ chế đặc thù và tăng cường liên kết

Các ý kiến tại cuộc họp tập trung làm rõ các vấn đề trọng tâm, qua đó góp phần hoàn thiện cơ sở để triển khai các nhiệm vụ thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong thời gian tới.

Đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết việc xây dựng danh mục công nghệ đã chuyển từ tiếp cận theo ngành sang tiếp cận theo “bài toán lớn”, qua đó mỗi bộ xác định nhiệm vụ trọng tâm và tổ chức kết hợp các công nghệ để tạo sản phẩm cụ thể. Điểm mới là yêu cầu làm rõ quy mô thị trường, xác định doanh nghiệp dẫn dắt, dự toán nguồn lực và đặc biệt là thiết kế cơ chế đặc thù để triển khai ngay. Đồng thời, Bộ nhấn mạnh cần linh hoạt về nhân lực và pháp lý nhằm rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường.

Đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết đã rà soát 17 cơ sở giáo dục đại học, bước đầu hình thành nguồn đề xuất công nghệ chiến lược, tập trung vào các lĩnh vực then chốt như đường sắt tốc độ cao, xây dựng và công nghệ sinh học. Bộ xác định trí tuệ nhân tạo và công nghệ số là hai trụ cột, đồng thời đóng vai trò “nguồn cung” về công nghệ và nhân lực, thông qua việc gợi mở danh mục để các cơ sở đào tạo tiếp tục đề xuất, phục vụ triển khai trong thời gian tới.

Đại diện Bộ Tài chính cho biết đang tổ chức lấy ý kiến các đơn vị trực thuộc, đồng thời bước đầu định hình quan điểm tiếp cận theo hướng lựa chọn các công nghệ có ưu thế tương lai, phục vụ trực tiếp cho điều hành, sản xuất và các lĩnh vực trọng yếu. Bộ nhấn mạnh việc tiếp tục phối hợp hoàn thiện báo cáo theo tiến độ, đồng thời đồng thuận với hướng xây dựng các chương trình khoa học và công nghệ có tính xuyên suốt.

Đại diện Bộ Công Thương cho biết đã cụ thể hóa cách tiếp cận theo “bài toán lớn” thành 3 trụ cột của ngành gồm năng lượng, công nghiệp và thương mại; qua đó xác định các bài toán cụ thể và đề xuất 9 công nghệ chiến lược cùng 26 sản phẩm công nghệ chiến lược. Đáng chú ý, các đề xuất cho thấy xu hướng doanh nghiệp dẫn dắt ưu tiên cơ chế đặc thù hơn hỗ trợ tài chính, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu đặt hàng theo chuỗi và hỗ trợ thử nghiệm, đánh giá sản phẩm. Bộ cũng chỉ ra tính đan xen cao giữa các lĩnh vực công nghệ, qua đó đặt ra yêu cầu tăng cường liên kết ngành để nâng cao hiệu quả triển khai và đóng góp cho tăng trưởng.

Các ý kiến của các bộ, ngành tại cuộc họp tập trung làm rõ cách tiếp cận, cơ chế triển khai và định hướng nguồn lực, góp phần hoàn thiện cơ sở để thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong thời gian tới...

Hoàn thiện danh mục công nghệ chiến lược, bảo đảm triển khai đồng bộ, hiệu quả

Phát biểu kết luận, đồng chí Ngô Hải Phan đánh giá cao tinh thần làm việc nghiêm túc, trách nhiệm của các bộ, ngành; đồng thời cho biết cuộc họp đã tập trung làm rõ các nội dung trọng tâm về công nghệ chiến lược, cách thức triển khai, gắn với yêu cầu về nguồn nhân lực và hạ tầng phục vụ thực hiện.

Đồng chí nhấn mạnh, yếu tố then chốt là con người; cần chủ động huy động, thu hút đội ngũ chuyên gia trong và ngoài nước, đồng thời sớm hoàn thiện danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược trong tháng 4/2026.

Cùng với đó, việc xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn cần được triển khai đồng bộ, kết hợp giữa việc tiếp cận tiêu chuẩn quốc tế và xây dựng hệ thống tiêu chuẩn trong nước, trên cơ sở phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành với Bộ Khoa học và Công nghệ.

Về tiến độ, đồng chí yêu cầu các bộ, ngành khẩn trương hoàn thiện báo cáo, gửi về trước ngày 5/4 để tổng hợp; đồng thời xây dựng đầy đủ sản phẩm cụ thể, có dự báo tác động và hạch toán kinh tế rõ ràng, làm cơ sở trình cấp có thẩm quyền.

Đồng chí cũng nhấn mạnh định hướng tiếp cận theo “bài toán lớn”, gắn với mục tiêu tăng trưởng; trong đó các bộ, ngành cần xác định rõ nhu cầu của mình, coi mình là “khách hàng đầu tiên” để chủ động đề xuất. Đồng thời, yêu cầu Bộ Khoa học và Công nghệ nắm chắc thực trạng, “bản đồ” năng lực của các doanh nghiệp công nghệ chiến lược nhằm phục vụ công tác tham mưu, hoạch định chính sách.

Bên cạnh đó, đồng chí yêu cầu các bộ, ngành xây dựng dự toán, hạch toán nguồn lực cụ thể; tăng cường phối hợp trong triển khai; đồng thời rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách để huy động hiệu quả nguồn lực chuyên gia trong và ngoài nước, bảo đảm tạo đột phá trong phát triển công nghệ chiến lược.

Đồng chí Ngô Hải Phan đề nghị các đơn vị triển khai nghiêm túc các nhiệm vụ theo đúng tinh thần chỉ đạo, bảo đảm tiến độ, chất lượng, hướng tới hoàn thiện các nội dung trình cấp có thẩm quyền trong thời gian tới./.