Đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW, tạo chuyển biến trong phát triển văn hóa

Tại phiên họp, các đại biểu tập trung đánh giá toàn diện tình hình, kết quả 9 tháng đầu năm 2026 triển khai thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị và các kết luận, chỉ đạo liên quan, đặc biệt là những chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại phiên họp Ban Chỉ đạo Trung ương lần thứ 2, ngày 13/7/2026.

Các đại biểu đồng thời cho ý kiến về công tác chuẩn bị tổ chức hai sự kiện chính trị - văn hóa quan trọng diễn ra vào cuối năm 2026 là Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ tư và "Ngày Văn hóa Việt Nam" 24/11/2026.

Bảo đảm nguồn lực, chuyển từ “có thiết chế” sang “thiết chế hoạt động hiệu quả”

Phát biểu kết luận phiên họp, đồng chí Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú khẳng định, qua 9 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW, đã ghi nhận những chuyển biến rõ nét trong nhận thức và hành động của cả hệ thống chính trị đối với công tác phát triển văn hóa.

Công tác hoàn thiện thể chế về phát triển văn hóa được quan tâm, triển khai kịp thời. Quốc hội đã thông qua Luật Xuất bản (sửa đổi), Nghị quyết số 28 về phát triển văn hóa Việt Nam; Chính phủ đã ban hành 6 Nghị định, Thủ tướng Chính phủ ban hành 3 quyết định quan trọng. Nhiều địa phương đã chủ động ban hành các chính sách đặc thù, quy hoạch không gian văn hóa, khơi thông các nguồn lực cho phát triển.

Bên cạnh những kết quả đạt được, đồng chí chỉ rõ vẫn còn những tồn tại, hạn chế, yếu kém cần tập trung chấn chỉnh. Việc cụ thể hóa các mục tiêu của Nghị quyết số 80-NQ/TW thành các dự án, đề án, sản phẩm có địa chỉ, có thời hạn hoàn thành còn chậm. Việc giải quyết các "điểm nghẽn" về thể chế, kinh tế về văn hóa còn chậm. Sự phối hợp liên ngành còn yếu…

Nhấn mạnh những quan điểm chỉ đạo, mục tiêu, tầm nhìn và khát vọng phát triển đã được xác lập rõ trong Nghị quyết số 80-NQ/TW, đồng chí Thường trực Ban Bí thư đề nghị tiếp tục nghiên cứu, quán triệt sâu sắc những tư tưởng chỉ đạo chiến lược, rất quan trọng của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Theo đó, cần chuyển từ tư duy coi văn hóa là một lĩnh vực phát triển sang xác lập văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là trụ cột của phát triển, động lực tăng trưởng mới, hiện diện trong mọi quyết sách về kinh tế, chính trị, giáo dục, khoa học, công nghệ, quốc phòng, an ninh, đối ngoại và quản trị quốc gia.

Chuyển từ không gian văn hóa truyền thống sang phát triển văn hóa trong cả không gian thực và không gian số.

Chuyển từ tư duy bảo tồn là chủ yếu sang kết hợp chặt chẽ giữa bảo tồn và sáng tạo, để văn hóa không chỉ giữ gìn các giá trị truyền thống mà còn tạo ra tri thức mới, tài sản trí tuệ, sản phẩm, thị trường và sức mạnh mềm quốc gia.

Lưu ý việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW cần được đặt trong tổng thể thực hiện hiệu quả Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, đồng chí Thường trực Ban Bí thư định hướng một số nhiệm vụ trọng tâm cần tập trung thực hiện trong thời gian tới.

Theo đó, tiếp tục rà soát, tổ chức thực hiện đồng bộ, thống nhất Nghị quyết số 80-NQ/TW với các nghị quyết, kết luận, chủ trương mới của Trung ương. Nghiên cứu, đề xuất những giải pháp khả thi, hiệu quả tập trung khắc phục kịp thời 4 "khoảng trống", thực hiện 3 "chuyển dịch" lớn và 4 nhiệm vụ trọng tâm đã được đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ đạo tại Phiên họp thứ hai. Đồng thời, làm rõ những nội dung đã có chuyển biến, nội dung còn chậm, nguyên nhân và trách nhiệm của cơ quan chủ trì.

Đồng chí yêu cầu kịp thời hoàn thiện các dự án luật, cơ chế, chính sách đang xây dựng; rà soát những khó khăn, vướng mắc về phân cấp, phân quyền, đầu tư, đất đai, bản quyền, xã hội hóa, hợp tác công tư để chủ động xử lý theo thẩm quyền hoặc đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét.

Tổ chức thực hiện kịp thời, hiệu quả các cơ chế, chính sách đã ban hành. Việc bố trí nguồn lực cho văn hóa cần bám sát mục tiêu tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước đồng thời phải gắn với nâng cao chất lượng phân bổ, khả năng giải ngân và hiệu quả sử dụng nguồn lực; ngân sách nhà nước đóng vai trò dẫn dắt, tập trung cho những nhiệm vụ có tính nền tảng, thiết yếu, thực hiện kịp thời nhưng tuyệt đối không được để xảy ra tiêu cực, lãng phí; đồng thời có cơ chế đủ mạnh để huy động nguồn lực doanh nghiệp và xã hội. 

Việc đầu tư thiết chế văn hóa phải chuyển mạnh từ yêu cầu "có thiết chế" sang "thiết chế hoạt động hiệu quả", thu hút người dân tham gia và tạo ra giá trị cộng đồng.

Cùng với đó, đẩy nhanh chuyển đổi số và xây dựng hạ tầng dữ liệu văn hóa. Thực hiện nghiêm các kết luận về công tác bảo tồn, bảo tàng; coi dữ liệu lịch sử, văn hóa, di sản là một bộ phận quan trọng của hạ tầng văn hóa quốc gia; thúc đẩy việc xây dựng Kho dữ liệu văn hóa số quốc gia thống nhất, liên thông, có khả năng kiểm chứng và khai thác lâu dài. Bảo tồn phải gắn với phát huy giá trị, giáo dục, sáng tạo và phát triển, không để di sản chỉ tồn tại dưới dạng tài nguyên chưa được chuyển hóa thành tri thức và giá trị mới.

Đồng chí yêu cầu, khẩn trương hoàn thiện các công cụ đo lường phát triển văn hóa. Phải phân định rõ và vận hành đồng bộ Bộ Chỉ số văn hóa quốc gia; Bộ Chỉ số thống kê về đóng góp của các ngành công nghiệp văn hóa đối với phát triển kinh tế; Bộ Chỉ số theo dõi, đánh giá kết quả thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW.

Đo lường đóng góp, lựa chọn các dự án dẫn dắt

Đối với nhiệm vụ chuẩn bị nội dung sơ kết một năm thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW và xây dựng Chương trình công tác của Ban Chỉ đạo năm 2027, đồng chí lưu ý, sơ kết phải thực chất, không chỉ tổng hợp báo cáo của các cơ quan, địa phương mà phải đánh giá sau một năm, Nghị quyết đã tạo ra những thay đổi gì trong đời sống văn hóa; cơ chế, chính sách nào phát huy hiệu quả, cơ chế nào còn vướng; 4 "khoảng trống" đã được giải quyết đến mức nào; 3 "chuyển dịch" đã thực sự diễn ra hay chưa; nhiệm vụ nào có sản phẩm cụ thể, nhiệm vụ nào chậm tiến độ.

Nhắc lại chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về việc bổ sung nội dung phát triển văn hóa đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số tại phiên họp chuyên đề của Ban Chỉ đạo, đồng chí Thường trực Ban Bí thư yêu cầu khẩn trương hoàn thiện, đưa vào vận hành hệ thống thống kê quốc gia về công nghiệp văn hóa; trong năm 2026 phải hình thành được số liệu gốc, phương pháp tính thống nhất và cơ chế công bố định kỳ. Phải đo được đóng góp của từng ngành, từng địa phương; doanh thu trong nước và xuất khẩu; số doanh nghiệp, việc làm, thu nhập; giá trị bản quyền, tài sản trí tuệ và mức độ tham gia của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị.

Mỗi địa phương trọng điểm chỉ lựa chọn một số lĩnh vực phù hợp và một vài dự án dẫn dắt. Mỗi dự án phải xác định rõ sản phẩm, doanh nghiệp thực hiện, nguồn vốn, thị trường, tài sản trí tuệ và đóng góp dự kiến vào GRDP, việc làm, xuất khẩu, thu hút du lịch.

Về công tác chuẩn bị "Ngày Văn hóa Việt Nam" 24/11/2026, đồng chí yêu cầu khẩn trương ban hành Kế hoạch tổ chức; các địa phương, bộ, ngành thực hiện chính sách miễn, giảm phí tham quan, sử dụng dịch vụ tại các cơ sở văn hóa, thể thao công lập cho Nhân dân trong ngày 24/11; tổ chức các hoạt động văn hóa thiết thực tại cơ sở.

Đồng chí Thường trực Ban Bí thư cũng giao các cơ quan liên quan khẩn trương hoàn thiện nội dung, kịch bản, bảo đảm công tác chuẩn bị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ tư.

Đồng chí Thường trực Ban Bí thư nêu rõ, thời gian từ nay đến cuối năm không còn nhiều, trong khi khối lượng công việc lớn, toàn Đảng và hệ thống chính trị tiếp tục triển khai thực hiện quyết liệt các mục tiêu mà Đại hội XIV đã đề ra, nhất là các mục tiêu về phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội, bảo đảm an sinh, đời sống xã hội và Nhân dân. Đồng chí đề nghị các thành viên Thường trực Ban Chỉ đạo, Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo và các cơ quan, đơn vị liên quan phát huy hơn nữa tinh thần chủ động, tính trách nhiệm, hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao.