Công dân số - nền tảng xây dựng xã hội số

Đoàn viên phường Vĩnh Phúc hỗ trợ người dân thực hiện dịch vụ công trực tuyến tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường.

Năm 2025, phường Vĩnh Phúc có trên 98% hồ sơ thủ tục hành chính được tiếp nhận và xử lý trên môi trường điện tử, tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng và trước hạn đạt trên 99%. Những con số trên không chỉ minh chứng cho nỗ lực, quyết tâm xây dựng chính quyền số từ cơ sở mà còn cho thấy sự thay đổi rõ nét trong nhận thức, thói quen của người dân trên địa bàn phường khi chủ động tiếp cận và sử dụng dịch vụ công trực tuyến.

Ngay sau khi đi vào hoạt động theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, phường đã thành lập Ban Chỉ đạo phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, CĐS và Đề án 06; thành lập tổ công tác chuyên trách, tổ công nghệ số cộng đồng và phản ứng nhanh nhằm bảo đảm hoạt động CĐS được vận hành thông suốt, hỗ trợ kịp thời cá nhân, tổ chức khi cần giải quyết thủ tục hành chính. Phong trào “Bình dân học vụ số” được phát động, triển khai sâu rộng nhằm phổ cập kỹ năng số, đưa công nghệ đến gần dân, từng bước hiện thực hóa mục tiêu “mỗi người dân là một công dân số”. Song song với đó, công tác tuyên truyền được đẩy mạnh, giúp người dân hiểu rõ hơn những tiện ích của CĐS, từng bước xóa tâm lý e ngại khi tiếp cận công nghệ.

Thực hiện thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Vĩnh Phúc, chị Nguyễn Thúy Hạnh, tổ dân phố Làng Bầu được cán bộ hướng dẫn tận tình sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Nhờ đó, chị nhanh chóng hoàn thành việc nộp hồ sơ và lệ phí, không phải chuẩn bị nhiều loại giấy tờ như trước. Chị Hạnh chia sẻ: “Ban đầu, tôi nghĩ làm thủ tục trực tuyến phức tạp, nhưng khi được hướng dẫn thì thấy khá đơn giản, tiện lợi."

CĐS còn hiện diện trong đời sống hằng ngày của người dân trong tỉnh. Đi chợ thay vì đem ví tiền, bà Nguyễn Thị Thúy, trú tại thôn Yên Nhiên, xã Vĩnh Tường chỉ cần cầm chiếc điện thoại để thanh toán thông qua ứng dụng Internet banking. Bà Thúy chia sẻ: “Hiện nay, hầu hết các cửa hàng đã sử dụng mã QR, việc thanh toán không dùng tiền mặt trở nên nhanh gọn. Tôi cũng đăng ký nhận lương hưu qua tài khoản ngân hàng nên việc chi tiêu, mua sắm thuận tiện hơn.”

Cán bộ Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Phúc hướng dẫn người dân quét mã QR để thanh toán viện phí trực tuyến.

Công dân số được xem là yếu tố nền tảng đối với phát triển xã hội số, đồng thời quyết định sự thành công của chuyển đổi số ở cả 3 trụ cột: Chính quyền số, kinh tế số và xã hội số. Xác định điều đó, Phú Thọ đã và đang nỗ lực triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm lan tỏa công nghệ số, kỹ năng số đến từng người dân; thúc đẩy người dân tham gia vào quá trình CĐS để được đón nhận, trải nghiệm những công nghệ mới, tiện ích thiết thực.

Hạ tầng viễn thông của tỉnh được quan tâm đầu tư nâng cấp. Toàn tỉnh hiện có hơn 10.200 trạm BTS phủ sóng 3G, 4G; phát sóng 170 trạm 5G tại các trung tâm đô thị, du lịch trọng điểm. Trên địa bàn tỉnh có hơn 792.400 thuê bao băng rộng cố định; khoảng 3,1 triệu thuê bao băng rộng di động; tỷ lệ máy điện thoại/dân số đạt 93%; tỷ lệ điện thoại thông minh/dân số đạt 89%.

Thực hiện Đề án 06, toàn tỉnh đã hoàn thành thu nhận, làm sạch hơn 3,9 triệu dữ liệu trong hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; cơ bản hoàn thành cấp căn cước công dân đối với công dân đủ điều kiện; cấp hơn 2,5 triệu tài khoản định danh điện tử. Thông qua nguồn cơ sở dữ liệu về dân cư được xây dựng, hoàn thiện và đưa vào khai thác đã thúc đẩy triển khai các nhóm tiện ích nhằm hình thành công dân số, hoàn chỉnh hệ sinh thái số và phát huy nguồn tài nguyên số về dân cư.

Để “không ai bị bỏ lại phía sau” trong hành trình CĐS, các cấp, ngành, đoàn thể trong tỉnh nỗ lực tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về ý nghĩa, tầm quan trọng của CĐS. Tỉnh đã thành lập 148 Tổ công nghệ số cộng đồng và phản ứng nhanh với chức năng hỗ trợ triển khai các hoạt động CĐS tại các xã, phường; thúc đẩy ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý hành chính, sản xuất, kinh doanh và đời sống; hướng dẫn người dân đăng ký, sử dụng các nền tảng số, ứng dụng công nghệ số...

Với những giải pháp đồng bộ, CĐS đã và đang lan tỏa mạnh mẽ trên các lĩnh vực. Toàn tỉnh có hơn 75% dân số từ 15 tuổi trở lên đã có tài khoản thanh toán điện tử; gần 100% giao dịch nộp thuế thực hiện qua tài khoản ngân hàng; đa số dịch vụ điện, nước, giáo dục, y tế áp dụng thanh toán điện tử... Thực tế cho thấy, người dân Phú Thọ đang dần trở thành nhân tố tích cực tham gia vào quá trình CĐS và ngày càng được hưởng nhiều lợi ích thiết thực từ CĐS.

Bên cạnh kết quả, quá trình triển khai các nhiệm vụ CĐS nói chung và xây dựng xã hội số, công dân số nói riêng còn gặp những khó khăn, thách thức. Hạ tầng số tại một số địa phương chưa đồng bộ, đặc biệt là ở khu vực miền núi, vùng khó khăn. Khả năng tiếp cận thiết bị thông minh và đường truyền Internet của một bộ phận người dân còn hạn chế. Trình độ, kỹ năng số của người dân chưa đồng đều...

Thời gian tới, Phú Thọ tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm nâng cao nhận thức, hành động của người dân về CĐS. Đồng thời, tiếp tục đầu tư, nâng cấp hạ tầng số nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tham gia vào tiến trình CĐS.