Nhân lực ngành Công Thương trước yêu cầu mới của thị trường lao động

Định hướng đào tạo từ nhu cầu thực tiễn của ngành

Nâng cao năng suất lao động gắn với phát triển thị trường lao động đồng bộ, hiện đại, hiệu quả là yêu cầu đặt ra đối với quá trình phát triển kinh tế trong giai đoạn mới. Đối với ngành Công Thương, nhiệm vụ này đòi hỏi sự phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, cơ sở giáo dục, đào tạo và doanh nghiệp nhằm bảo đảm nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển các lĩnh vực công nghiệp và thương mại.

Năm 2026, Bộ Công Thương ban hành Công văn số 7284/BCT-TCCB về việc triển khai thực hiện Quyết định số 1685/QĐ-TTg ngày 30/8/2026 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Kế hoạch thực hiện Kết luận số 62-KL/TW ngày 29/6/2026 của Ban Bí thư về nâng cao năng suất lao động quốc gia gắn với phát triển thị trường lao động đồng bộ, hiện đại, hiệu quả trong giai đoạn mới.

Bộ Công Thương yêu cầu các đơn vị liên quan tăng cường kết nối doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng và cơ sở đào tạo trong xác định nhu cầu, đào tạo và sử dụng nhân lực.

Theo đó, Bộ Công Thương yêu cầu các đơn vị thuộc Bộ căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao tổ chức nghiên cứu, quán triệt nội dung Kết luận số 62-KL/TW và Quyết định số 1685/QĐ-TTg; nâng cao nhận thức về vai trò, ý nghĩa của việc nâng cao năng suất lao động gắn với phát triển thị trường lao động.

Các đơn vị cần xác định những nhiệm vụ liên quan trực tiếp đến chức năng, nhiệm vụ và lĩnh vực quản lý để tổ chức triển khai thường xuyên, hiệu quả. Quá trình thực hiện phải bám sát chức năng, nhiệm vụ của từng đơn vị, xác định rõ nội dung công việc và trách nhiệm thực hiện. Đặc biệt, nâng cao năng suất lao động cần được gắn với phát triển nguồn nhân lực, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đây cũng là cơ sở để tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng. Sự phối hợp giữa các chủ thể giúp gắn hoạt động đào tạo với quá trình sử dụng lao động, hạn chế khoảng cách giữa kiến thức được trang bị trong nhà trường và yêu cầu công việc tại doanh nghiệp.

Bộ Công Thương yêu cầu các đơn vị quản lý nhà nước theo ngành, lĩnh vực, các cơ sở đào tạo trực thuộc Bộ và các đơn vị liên quan tăng cường phối hợp, kết nối giữa doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng và cơ sở giáo dục, đào tạo trong xác định nhu cầu nhân lực, tổ chức đào tạo và sử dụng lao động.

Cách tiếp cận này tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia vào quá trình đào tạo ngay từ khâu xác định nhu cầu, thay vì chỉ tiếp nhận người lao động sau khi tốt nghiệp. Thông tin về yêu cầu công việc, kỹ năng chuyên môn và công nghệ sử dụng trong sản xuất, kinh doanh có thể trở thành căn cứ để các cơ sở đào tạo xem xét, cập nhật chương trình phù hợp với thực tế.

Đào tạo năng lực thích ứng trước yêu cầu công nghệ mới

Cùng với yêu cầu kết nối đào tạo và thị trường lao động, Bộ Công Thương đặt ra nhiệm vụ gắn đào tạo với đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Những thay đổi này tác động trực tiếp đến yêu cầu về kỹ năng của người lao động trong các lĩnh vực công nghiệp và thương mại, đòi hỏi hoạt động đào tạo phải chú trọng cả kiến thức chuyên môn lẫn khả năng thích ứng với môi trường làm việc mới.

Chia sẻ về yêu cầu nhân lực trước làn sóng công nghệ, bà Bùi Thị Phương, Phó Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Giải pháp Tự động hóa ETEK, cho rằng công nghệ đang thay đổi nhanh chóng, kéo theo những yêu cầu mới đối với người lao động, đặc biệt là nhân lực ngành Công Thương.

Bà Bùi Thị Phương, Phó Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Giải pháp Tự động hóa ETEK

Theo bà Bùi Thị Phương, người lao động không thể chỉ dựa vào một kỹ năng cụ thể mà cần xây dựng nền tảng kiến thức và khả năng thích ứng với sự thay đổi. Đây là yêu cầu quan trọng khi tự động hóa và chuyển đổi số làm thay đổi cách thức tổ chức, vận hành hoạt động sản xuất.

Đối với lĩnh vực sản xuất công nghiệp, năng lực kỹ thuật và công nghệ lõi là một trong những nhóm năng lực cần được chú trọng. Người lao động cần nắm vững kiến thức cơ bản, đồng thời có khả năng ứng dụng thực tế về tự động hóa, tích hợp robot, dữ liệu công nghiệp và trí tuệ nhân tạo (AI).

Việc trang bị kiến thức công nghệ cần đi đôi với khả năng vận dụng vào công việc. Khi các hệ thống sản xuất ngày càng gắn với tự động hóa và dữ liệu, người lao động cần hiểu cách thức vận hành, phối hợp giữa các thiết bị và ứng dụng công nghệ trong từng nhiệm vụ chuyên môn. Điều này đặt ra yêu cầu đối với các chương trình đào tạo trong việc kết hợp kiến thức nền tảng với thực hành, phù hợp với nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp.

Một nhóm năng lực khác được bà Bùi Thị Phương đề cập là năng lực dữ liệu và khả năng “đóng gói cách làm” (Know-how). Theo đó, người lao động cần rèn luyện kỹ năng đúc rút bài học kinh nghiệm, chuẩn hóa và “đóng gói” quy trình thực thi thành dữ liệu số phục vụ hoạt động vận hành cũng như ứng dụng AI.

Yêu cầu này cho thấy vai trò của việc chuẩn hóa quy trình và tích lũy tri thức trong hoạt động sản xuất. Kinh nghiệm làm việc khi được hệ thống hóa thành dữ liệu và quy trình có thể phục vụ việc chia sẻ kiến thức, duy trì tính nhất quán trong thực hiện công việc và hỗ trợ ứng dụng công nghệ. Vì vậy, đào tạo nhân lực cần quan tâm đến khả năng xử lý thông tin, ghi nhận kinh nghiệm và vận dụng dữ liệu vào giải quyết nhiệm vụ thực tế.

Bà Bùi Thị Phương cũng nhấn mạnh tư duy học tập suốt đời và khả năng thích ứng linh hoạt. Khi công nghệ liên tục thay đổi, người lao động cần chủ động cập nhật kiến thức, tiếp cận công nghệ mới và điều chỉnh phương pháp làm việc khi cần thiết.

Từ những yêu cầu trên, có thể thấy việc phát triển nhân lực ngành Công Thương cần được triển khai theo hướng kết hợp kiến thức chuyên môn, kỹ năng công nghệ, năng lực dữ liệu, ý thức tuân thủ quy trình và khả năng học hỏi liên tục. Đây cũng là những nội dung cần được cân nhắc trong quá trình rà soát, cập nhật chương trình và phương thức đào tạo tại các cơ sở giáo dục, đào tạo trực thuộc Bộ.

Thực hiện Công văn số 7284/BCT-TCCB, việc tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng tạo cơ sở để hoạt động đào tạo bám sát hơn nhu cầu nhân lực của các lĩnh vực công nghiệp và thương mại. Khi yêu cầu của thị trường lao động được phản ánh trong quá trình xây dựng chương trình, tổ chức đào tạo và kết nối việc làm, người học có điều kiện chuẩn bị tốt hơn cho yêu cầu công việc, còn doanh nghiệp có thêm cơ sở để tiếp cận nguồn nhân lực phù hợp.