Khẩn trương vận hành hệ thống số hóa chống IUU, gỡ thẻ vàng EC

Ngày 10/1, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) Phùng Đức Tiến đã chủ trì cuộc họp rà soát công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Tham dự cuộc họp có lãnh đạo Cục Thủy sản và Kiểm ngư, Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường, Cục Chuyển đổi số cùng đại diện đến từ Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) và Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT).

Tại cuộc họp, xác định tính cấp bách của đợt cao điểm gỡ thẻ vàng trước đợt thanh tra lần thứ 5 của Ủy ban Châu Âu (EC), Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhấn mạnh yêu cầu phải đẩy nhanh tiến độ triển khai các giải pháp kỹ thuật và pháp lý.

Theo đó, Thứ trưởng đã chỉ đạo 9 nội dung trọng tâm trước thời điểm đoàn thanh tra của EC sang Việt Nam vào tháng 4/2026 bao gồm khẩn trương hoàn thiện vận hành toàn diện các hệ thống quản lý tàu cá và hoạt động tàu cá khai thác thủy sản, siết chặt quản lý thiết bị giám sát hành trình (VMS) và tàu dịch vụ hậu cần, đồng thời xử lý dứt điểm tàu "3 không", tàu vi phạm vùng biển nước ngoài và tăng cường xử phạt hành chính đối với cả ngư dân lẫn doanh nghiệp xuất khẩu.

Thứ trưởng yêu cầu Cục Thủy sản và Kiểm ngư thông báo chủ trương này tới 21 tỉnh, thành phố ven biển để các địa phương chủ động chuẩn bị hạ tầng, nhân lực và tập huấn cho ngư dân. Tinh thần chỉ đạo là các địa phương phải hoàn tất công tác chuẩn bị trước Tết Nguyên đán để hệ thống vận hành trơn tru ngay giữa tháng 2, đảm bảo có đầy đủ số liệu thực tế để làm việc với đoàn thanh tra EC.

Một trong những vấn đề được quan tâm nhất là tính khả thi của việc ghi nhật ký khai thác điện tử của hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản (eCDT) trong điều kiện thực tế trên biển. Nhiều ngư dân và chủ tàu lo ngại việc mất sóng viễn thông khi đánh bắt xa bờ sẽ khiến họ không thể cập nhật dữ liệu, dẫn đến nguy cơ bị xử phạt oan.

Giải quyết vấn đề này, lãnh đạo Bộ đã thống nhất phương án kỹ thuật đối với hệ thống eCDT và cơ sở dữ liệu quốc gia VNFishbase được thiết kế để hoạt động ổn định ở cả hai chế độ Online và Offline.

Cụ thể, khi tàu hoạt động ở vùng biển xa không có sóng, ngư dân vẫn thao tác ghi nhật ký trên ứng dụng bình thường. Dữ liệu sẽ được lưu tạm trên thiết bị và tự động đồng bộ về Trung tâm dữ liệu của Cục Thủy sản và Kiểm ngư ngay khi tàu bắt được tín hiệu vệ tinh hoặc quay về vùng có sóng. Giải pháp này giúp ngư dân yên tâm bám biển dài ngày, đảm bảo tuân thủ quy định mà không phụ thuộc hoàn toàn vào hạ tầng mạng.

Đồng thời, Thứ trưởng yêu cầu đơn vị kỹ thuật phải thiết kế giao diện phần mềm đơn giản, dễ sử dụng nhất để mọi ngư dân đều có thể tiếp cận. Ứng dụng cũng sẽ được công khai trên các kho tải (App Store, CH Play) kèm đường dẫn truy xuất để đảm bảo tính minh bạch trước các tổ chức quốc tế.

Đối với các chủ tàu, việc đồng bộ hóa thủ tục hành chính là nhu cầu cấp thiết để giảm tải gánh nặng giấy tờ. Thực tế cho thấy, quy trình quản lý tàu cá hiện nay có sự tham gia của cả ngành thủy sản (quản lý tại cảng) và Bộ đội Biên phòng (quản lý xuất/nhập bến tại trạm kiểm soát).

Tại cuộc họp, ông Trần Chí Thành - Phó Giám đốc Trung tâm giải pháp Chính phủ, Tổng Công ty giải pháp Doanh nghiệp Viettel xác nhận hạ tầng kết nối giữa Bộ Quốc phòng và Bộ NN&MT đã hoàn tất về mặt kỹ thuật. Việc liên thông dữ liệu này sẽ cho phép thông tin khai báo của ngư dân tại một đầu mối được chia sẻ tự động sang đơn vị còn lại.

“Cơ chế này không chỉ giúp cơ quan quản lý nắm chắc số lượng tàu thuyền thực tế ra vào, hạn chế tình trạng chênh lệch số liệu, mà còn giúp ngư dân giảm bớt thời gian khai báo với cảng cá và trạm biên phòng, tạo thuận lợi tối đa", ông Thành cho biết.

Phát biểu kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến chỉ đạo các đơn vị phải tập trung tối đa nguồn lực, hoàn thiện dứt điểm các nội dung được giao để trình báo cáo lên Thủ tướng Chính phủ.