Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn giải trình, làm rõ các vấn đề KTXH và ngân sách nhà nước

Sáng nay (31/10), tại phiên thảo luận tại hội trường Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã phát biểu tiếp thu, làm rõ nhiều vấn đề quan trọng được đại biểu quan tâm đến tình hình kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn phát biểu tại phiên thảo luận

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, qua thảo luận ở tổ đã có 241 lượt ý kiến đại biểu phát biểu tham gia đóng góp nội dung thảo luận đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch kinh tế - xã hội năm 2026 và phương án năm 2027, ước tình hình thực hiện ngân sách năm 2026 và dự toán ngân sách nhà nước năm 2027, quyết toán ngân sách năm 2025. Ngoài ra với các ý kiến gửi bằng văn bản của các đoàn, của các tổ đại biểu, thì Bộ Tài chính cũng đã có báo cáo dài 26 trang giải trình đầy đủ các ý kiến của các đại biểu Quốc hội.

Trong các phiên thảo luận ở hội trường chiều 30/10 và sáng 31/10 về chủ đề này, đã có tới hơn 120 đại biểu đăng ký và đã có 60 đại biểu phát biểu. Các ý kiến phát biểu của các đại biểu đều có đánh giá khách quan, công tâm và ghi nhận những kết quả đã đạt được, đồng thời cũng thẳng thắn chỉ ra những tồn tại, hạn chế cũng như phân tích rõ nguyên nhân. Các đại biểu Quốc hội cũng đã đóng góp, hiến kế nhiều nhiệm vụ, giải pháp sát thực tiễn, đảm bảo tính khả thi để cho 11 nhóm nhiệm vụ giải pháp triển khai kế hoạch 2027 được hoàn thiện, đạt được mục tiêu đảm bảo tăng trưởng trên hai con số và kiểm soát lạm phát ở mức khoảng 4,5%.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh, trên cơ sở ý kiến của đại biểu Quốc hội, Bộ Tài chính sẽ nghiêm túc tiếp thu đầy đủ tất cả các ý kiến của đại biểu, báo cáo với Thủ tướng Chính phủ, Thường trực Chính phủ để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội, báo cáo Quốc hội thông qua Nghị quyết về phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách nhà nước năm 2027.

Kiểm soát lạm phát quanh mức 4,5%, tăng trưởng trên 10%

Phát biểu về nội dung được các đại biểu quan tâm là việc duy trì tốc độ tăng trưởng 9 tháng là 9,01%, nhưng lạm phát ở mức 4,52%, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết đây là một cố gắng rất lớn, được cộng đồng quốc tế đánh giá cao.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, theo dự báo của World Bank và IMF thì tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm nay ở mức 3,1% so với mức dự báo đầu năm là khoảng từ 2,8 đến 3%; lạm phát thì sẽ ở mức khoảng 4,7%. “Nguyên nhân đã được các đại biểu phân tích rồi, tôi chỉ lấy một ví dụ: do xung đột, giá dầu bình quân, giá Brent bình quân của năm 2026 ở mức khoảng 79 đô la một thùng, thì đến bây giờ dao động xung quanh khoảng từ 118 đến 120 đô la một thùng. Việc xung đột địa chính trị tác động đến giá dầu, đứt gãy nguồn cung, ảnh hưởng những cơ sở lọc hóa dầu gây tác động rất lớn. Việc chúng ta kiểm soát được lạm phát ở khoảng 4,52% thực sự là một kết quả rất đáng ghi nhận”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nói.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho rằng nếu so sánh trên cơ sở thông số về chỉ số giá cả trên trang web Livingcost.org thì sẽ thấy rõ thành quả của Việt Nam. Nếu như so sánh Việt Nam với gốc so sánh là 1, thì các nước như: Mỹ tăng so với chúng ta 3,1 lần; EU khoảng tăng 2,5 lần; Lào là 1,3 lần; Thái Lan là 1,5 lần; Malaysia là 1,24 lần và Singapore là 3,13 lần.

Về giải pháp, nguyên nhân thì các đại biểu Quốc hội chắc cũng rất rõ. Ngoài chính sách tiền tệ đảm bảo điều hành linh hoạt, chặt chẽ, đảm bảo ổn định tỷ giá, lãi suất, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết chúng ta cũng đã thực thi rất nhiều chính sách tài khóa như chính sách miễn giảm thuế: miễn giảm trong năm nay khoảng 240.000 tỷ và gia hạn khoảng 120.000 tỷ, tức tổng cộng khoảng 360.000 tỷ. Thủ tướng Chính phủ và Chủ tịch nước, Tổng Bí thư cũng chỉ đạo quyết liệt trong năm 2026 phải kiểm soát lạm phát ở mức xung quanh 4,5%. Sắp tới cũng sẽ có báo cáo tính toán phương án giá điện, và đặc biệt là báo cáo Chính phủ về việc tiếp tục giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, như vậy là toàn bộ thuế đối với xăng dầu là về 0%.

“Thủ tướng Chính phủ và các đồng chí lãnh đạo chủ chốt xác định rất rõ, đó là tăng trưởng nhưng người dân phải thụ hưởng thành quả. Cụ thể là làm sao kiểm soát lạm phát xung quanh mức 4,5% và tăng trưởng trên 10%. Chúng tôi không nói về kỳ tích nhưng đây là kết quả rất đáng ghi nhận đối với công tác điều hành quyết liệt của cả hệ thống chính trị của chúng ta”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn chia sẻ.

Quang cảnh phiên họp. Ảnh: Quochoi.vn

Huy động nguồn lực cho tăng trưởng

Về giải pháp huy động nguồn lực cho tăng trưởng, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, theo kế hoạch tài chính 5 năm 2026 - 2030, tỷ lệ tăng trưởng trên 10% thì chúng ta phải huy động 40% tổng đầu tư toàn xã hội và ICOR phải về mức từ 4,5 đến 4,8. Như vậy, mức độ huy động cho tăng trưởng trong giai đoạn này đã tăng 2,21 lần so với giai đoạn 2021- 2025.

Trong đó, đối với băn khoăn của đại biểu về việc chúng ta phụ thuộc quá lớn vào thị trường tín dụng, Chính phủ cũng đã nhận biết từ xa, từ sớm và đã thông qua chiến lược phát triển thị trường chứng khoán bước đầu triển khai và đạt kết quả như việc thị trường chứng khoán vừa được được nâng hạng, tiếp tục trình Quốc hội để sửa cái Luật Chứng khoán trong thời gian tới. Trong 9 tháng đầu năm 2026, huy động vốn trên thị trường đã tăng 15% so với cùng kỳ, phát hành cổ phiếu ra công chúng tăng 60% so với cùng kỳ, phát hành cổ phiếu riêng lẻ tăng 80% so với cùng kỳ. Từ cuối năm 2025 đến nay có 10 doanh nghiệp IPO huy động được trên 60.000 tỷ, gấp 9 lần cho cả giai đoạn 2021 - 2025. Bên cạnh đó, thị trường cổ phiếu cũng có khởi sắc, phát hành cổ phiếu ra công chúng tăng 26,3%, phát hành cổ phiếu riêng lẻ tăng 1,62%.

Chiến lược phát triển thị trường trái phiếu cũng đã đặt ra mục tiêu rất cụ thể: đến năm 2030, tổng vốn hóa thị trường phải đạt 120% GDP (hiện nay khoảng 90% GDP), thị trường trái phiếu đạt khoảng 50% GDP, thị trường sản phẩm phái sinh đạt khoảng từ 20 đến 30% GDP. Để thực hiện được nhiệm vụ này thì chiến lược cũng nêu rất rõ các cái giải pháp: Tiếp tục phải củng cố khuôn khổ pháp lý, đảm bảo công khai minh bạch để hấp dẫn nhà đầu tư; Đẩy mạnh việc cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, tránh tình trạng cô đặc, để thu hút được nhiều nhà đầu tư, đặc biệt là các nhà đầu tư nước ngoài. Phát triển các tổ chức đầu tư chuyên nghiệp trên thị trường để giúp cho các nhà đầu tư nhỏ lẻ có nơi an tâm gửi gắm nguồn tiền đầu tư.

Khâu chuẩn bị dự án và thực thi là yếu tố quyết định để giảm chỉ số ICOR

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, tại các phiên thảo luận, các đại biểu cũng rất quan tâm về tình hình thực hiện ngân sách nhà nước, từ chất lượng lập dự toán, đến việc chuyển nguồn, tạm ứng.

Về xây dựng dự toán, Bộ Tài chính đang rất cố gắng để việc xây dựng dự toán sát với kết quả thực hiện. Theo Bộ trưởng, có nhiều nguyên nhân, nhưng một phần cũng do công tác phân tích, dự báo của chúng ta còn hạn chế. Chính vì thế cần phải đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác phân tích, dự báo. Nhưng cũng có những nguyên nhân bất khả kháng khó có thể dự báo. Ví dụ như việc tăng thu mạnh mẽ của 2025 có mấy nguyên nhân: Nguyên nhân đầu tiên là tăng trưởng, ngay từ đầu năm thì các báo cáo đều phân tích, dự báo là chỉ tăng trưởng xung quanh mức từ 5,5 đến 6,5% thôi, thế nhưng kết thúc năm chúng ta về đích ở 8,02%, tăng trưởng mạnh mẽ khiến số thu tăng. Bên cạnh đó, Quốc hội thông qua Luật Đất đai năm 2024, số thu từ đất năm 2025 cũng tăng trưởng rất mạnh mẽ, đạt trên hơn 700.000 tỷ, tốc độ tăng thu khoảng 98%. Ngoài ra có một số khoản thu bất thường trong năm 2025, như khoản thu chênh lệch thu chi của ngân hàng.

Về chuyển nguồn, như quyết toán đã trình thì 2025 chúng ta chuyển nguồn đến 1,8 triệu tỷ và tương đương với hơn 40% so với dự toán. Theo phân tích có mấy nguyên nhân: chuyển nguồn lớn vì tăng thu lớn, tăng thu vào cuối năm thì bắt buộc phải chuyển nguồn; chúng ta khởi công triển khai rất nhiều dự án hạ tầng quan trọng có thời gian triển khai dài thì cũng phải chuyển vốn để đầu tư; chuyển nguồn làm lương gần 30%.

Về tạm ứng, giải ngân 9 tháng năm 2026 đạt 62,9%, tăng so với cùng kỳ 203.000 tỷ, nhưng tạm ứng tới 37%. Theo Bộ trưởng, trong đây cũng chủ yếu là tạm ứng cho các công trình đầu tư hạ tầng quan trọng. Mới đây, ngày 8/10, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 312 yêu cầu tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính, đặc biệt đẩy mạnh thanh quyết toán để nguồn tạm ứng được thanh quyết toán sớm. Mục tiêu là để sớm đưa các cái công trình đầu tư vào triển khai.

Bộ trưởng cho rằng, muốn giảm chỉ số ICOR xuống thì bắt buộc các công trình đầu tư phải sớm đưa vào sử dụng. Muốn vậy thì phải từ khâu chuẩn bị đến khâu tổ chức triển khai, thanh quyết toán và đưa vào vận hành. Hiện nay, một công trình nhóm B thời gian chuẩn bị cũng đã mất ít nhất 18 tháng đến 2 năm. “Tại sao chúng ta cứ giải ngân chậm và chuyển nguồn lớn? Vì thực chất là do công tác chuẩn bị dự án vẫn còn bất cập, đặc biệt là các dự án ODA”, Bộ trưởng nhấn mạnh. Số lượng phải điều chỉnh dự án, điều chỉnh dự toán, rồi điều chỉnh thiết kế... mức độ thì ngang nhau, nhưng quy trình của dự án ODA thì phức tạp hơn vì nó liên quan đến vốn nước ngoài, phải được thỏa thuận của họ, ký lại hiệp nên thời gian kéo dài hơn. Để đẩy nhanh công trình đưa vào khai thác, tăng hiệu quả, giảm chỉ số ICOR và giảm chuyển nguồn, giảm tạm ứng thì khâu chuẩn bị dự án và khâu thực thi cũng là quan trọng nhất.

Ngoài các nội dung trên, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cũng giải đáp nội dung đại biểu quan tâm về việc bố trí vốn để thực hiện các công trình phòng, chống lũ lụt, ngập mặn, xâm nhập mặn, nước biển dâng trong vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Theo Bộ trưởng, dự toán kế hoạch đầu tư công 2026-2030 đang bố trí 214.000 tỷ hỗ trợ có mục tiêu của ngân sách Trung ương cho 6 vùng, cộng thêm khoảng 56,6 nghìn tỷ vốn ODA. Mức hỗ trợ chung cho Đồng bằng sông Cửu Long để thích ứng với biến đổi khí hậu chiếm khoảng 18% tổng mức hỗ trợ có mục tiêu của ngân sách trung ương trong nhiệm kỳ 2026 - 2030. Ngoài ra, sẽ tiếp tục đàm phán với các tổ chức quốc tế để huy động thêm nguồn lực.

Tuệ Anh