Hoàn thiện các tiêu chí xác định các không gian phát triển mới
Chiều 23/9, Bộ Tài chính tổ chức hội nghị tham vấn về hồ sơ dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Phát triển đô thị. Thứ trưởng Tạ Anh Tuấn chủ trì hội nghị.
Thứ trưởng Tạ Anh Tuấn chủ trì Hội nghị tham vấn
Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Tạ Anh Tuấn cho biết, dự thảo Nghị định đề cập nhiều nội dung mới, trong đó có khu kinh tế đặc biệt, khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp và khu đô thị lấn biển. Theo Thứ trưởng, đây là những mô hình có thể tạo ra không gian phát triển rất lớn trong thời gian tới, phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Tuy nhiên, do nhiều cơ chế, chính sách lần đầu được xây dựng, các bộ ngành, địa phương còn nhiều ý kiến đóng góp khác nhau. Quan trọng nhất là làm sao phát huy được những không gian phát triển mới nhưng đồng thời vẫn bảo đảm quản lý và kiểm soát được, tạo sự cạnh tranh bình đẳng giữa các địa phương cũng như giữa các doanh nghiệp, đồng thời giải quyết, tháo gỡ các vướng mắc trong quản lý.
Thứ trưởng nêu rõ nguyên tắc soạn thảo là chỉ quy định những nội dung được luật giao và cần thiết để tổ chức thi hành luật; không mở rộng phạm vi, đối tượng cũng như mức độ ưu đãi vượt luật. Các tiêu chí phải đảm bảo minh bạch, rõ ràng, hạn chế định tính và hạn chế quyền quyết định mang tính chủ quan. Dù hồ sơ được xây dựng theo trình tự, thủ tục rút gọn, Bộ Tài chính vẫn tổ chức lấy ý kiến rộng rãi để phát huy trí tuệ tập thể. Hội nghị lần này là dịp nghe trực tiếp những địa phương sẽ triển khai các mô hình này.
Cụ thể hoá 3 tiêu chí xác định khu kinh tế đặc biệt
Báo cáo tại cuộc họp, bà Bùi Thị Thu Thuỷ, Vụ trưởng Vụ Kinh tế địa phương và Lãnh thổ đã khái quát quá trình xây dựng dự thảo. Bà cho biết, sau khi nhận được dự thảo báo cáo thẩm định và các ý kiến thẩm định của Bộ Tư pháp, cơ quan soạn thảo tập trung giải trình theo 4 nhóm vấn đề: (1) bám sát nội dung Luật giao và phân tích rõ về biện pháp thi hành; (2) các tiêu chí phải định lượng và kiểm tra được; (3) không phát sinh các điều kiện, thủ tục hành chính mới; (4) bảo đảm tính thống nhất với pháp luật chuyên ngành về quy hoạch, đất đai, lâm nghiệp, biển và điều ước quốc tế.
Sau rà soát, dự thảo Nghị định gồm 11 chương, 65 điều và 8 phụ lục với 38 biểu mẫu, tập trung quy định chi tiết những nội dung Luật giao Chính phủ quy định.
Bà Bùi Thị Thu Thuỷ, Vụ trưởng Vụ kinh tế địa phương và lãnh thổ báo cáo khái quát quá trình xây dựng luật
Một trong những trọng tâm của Nghị định là tập trung cụ thể hoá 3 tiêu chí công nhận khu kinh tế đặc biệt đã được quy định tại Luật.
Đối với tiêu chí về vị trí chiến lược, khu vực phải đồng thời đáp ứng được cả hai yêu cầu: Một là, thuộc tỉnh, thành phố được xác định là cực tăng trưởng, vùng động lực quốc gia, bao gồm vùng động lực được xác định từng bước xây dựng, hình thành tại Quy hoạch tổng thể quốc gia; hoặc thuộc tỉnh, thành phố được xác định là cực tăng trưởng, vùng động lực, trung tâm kinh tế biển của vùng tại quy hoạch vùng. Hai là, được quy hoạch tỉnh, quy hoạch tổng thể thành phố xác định là cực tăng trưởng, hạt nhân của vùng động lực, trung tâm kinh tế hoặc khu kinh tế ven biển của tỉnh, thành phố.
Cách quy định này sẽ tạo sự liên kết, thống nhất giữa định hướng phát triển ở cấp quốc gia, cấp vùng với định hướng phát triển ở cấp tỉnh. Đồng thời, bảo đảm khu vực được đề nghị công nhận khu kinh tế đặc biệt thực sự là địa bàn được ưu tiên tập trung nguồn lực, có vai trò động lực lan tỏa và khả năng dẫn dắt phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và khu vực.
Đối với tiêu chí về không gian tương đối độc lập, dễ kiểm soát, dự thảo xác định các trường hợp gồm đảo, quần đảo hoặc khu vực có trên 50% ranh giới tự nhiên là biển, sông, hồ, rừng phòng hộ, tạo sự phân tách tương đối với các đơn vị hành chính liền kề. Với các xã, phường không thuộc những trường hợp này, đề án phải thuyết minh và bảo đảm đáp ứng tiêu chí theo Luật.
Đối với tiêu chí về quy mô dân số và diện tích lớn, dự thảo đang cụ thể hóa ở mức quy mô dân số trên 50.000 người và diện tích từ 500 km2. Cơ quan soạn thảo giải thích lý do là xuất phát từ yêu cầu khu kinh tế đặc biệt phải có quy mô đủ lớn để tạo lập một không gian phát triển tương đối hoàn chỉnh, có khả năng bố trí đồng bộ các khu chức năng, hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, quỹ đất cho phát triển sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và không gian dự trữ cho phát triển trong dài hạn. Đây cũng là điều kiện cần thiết để việc áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội tạo được tác động đủ lớn, hình thành động lực tăng trưởng và khả năng lan tỏa tới khu vực xung quanh, thay vì chỉ phục vụ một địa bàn có quy mô hạn chế.
Dự án khu đô thị lấn biển phải có quy mô từ 100.000 tỷ trở lên
Các điểm cầu trực tuyến
Một trọng tâm nữa của Nghị định cũng đang được chú trọng là xây dựng khu thương mại tư do, khu logistics tích hợp và khu phi thuế quan.
Về tiêu chí khu thương mại tự do, cơ quan soạn thảo cho rằng khu vực phải có vị trí thuận lợi, kết nối vận tải đa phương thức, ít nhất 2 phương thức, quy mô tối thiểu 1.000 ha; có phương án quản lý, vận hành khả thi và phương án bảo đảm quốc phòng, an ninh, phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại.
Khu logistics tích hợp phải gắn với ít nhất một đầu mối giao thông, kết nối ít nhất 2 phương thức vận tải và có phương án về hạ tầng, nguồn lực, quản lý, vận hành khả thi. Về trình tự thành lập, sau khi tiếp thu ý kiến, dự thảo hiện nay đã tách rõ thành 2 bước cụ thể.
Thời hạn để các bộ tham gia ý kiến cũng được nâng từ 10 ngày lên 15 ngày, bảo đảm có thời gian nghiên cứu, tham gia ý kiến. Thời gian hoàn thiện, giải trình đề án là 25 ngày. Trường hợp có ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh thì phải có ý kiến thống nhất bằng văn bản của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an.
Đối với khu phi thuế quan, Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định thành lập sau khi có ý kiến của Bộ Tài chính. Sau khi hoàn thành hạ tầng mới thực hiện kiểm tra, xác nhận điều kiện kiểm tra, giám sát hải quan và cấp mã khu.
Về cơ chế, chính sách, dự thảo xác định khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp tại các tỉnh, thành phố được áp dụng các chính sách quy định tại điểm c khoản 3 và khoản 4 đến khoản 10 Điều 21 của Luật Phát triển đô thị. Đối với chính sách đất đai, thời hạn hoạt động, ưu đãi tiền thuê đất được áp dụng tương tự khu công nghiệp, khu kinh tế theo pháp luật hiện hành.
Đối với khu đô thị lấn biển, dự thảo xác định dự án phải có quy mô từ 100.000 tỷ đồng trở lên, tính trên toàn bộ dự án. Sau khi tiếp thu ý kiến thẩm định, dự thảo đã lược bỏ cơ chế điều chỉnh tiêu chí vì nguyên nhân khách quan; bổ sung quy định trường hợp dự án giảm vốn xuống dưới ngưỡng thì không được tiếp tục hưởng các cơ chế, đồng thời không áp dụng cơ chế đối với trường hợp chia tách dự án.
Dự thảo cũng bỏ điều kiện về kinh nghiệm thực hiện dự án 20.000 tỷ đồng đối với nhà đầu tư chiến lược, chỉ giữ yêu cầu về phương án quản lý, vận hành công trình lấn biển.
Tại hội nghị, đại diện các địa phương gồm Đà Nẵng, Cần Thơ, Đồng Nai, Bắc Ninh, An Giang, Quảng Ninh, Hà Tĩnh, TP. Hồ Chí Minh; đại diện Bộ Công Thương, Bộ Công an, Thanh tra Chính phủ, Bộ Ngoại giao, Văn phòng Chính phủ; cùng đại diện Cục Hải quan, Cục Đầu tư nước ngoài đã tham gia thảo luận, góp ý đối với dự thảo Nghị định.
Phát biểu kết luận hội nghị, Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn đánh giá cao các ý kiến đóng góp, đồng thời ghi nhận sự thống nhất cao của các bộ, ngành và địa phương về sự cần thiết ban hành Nghị định quy định chi tiết Luật Phát triển đô thị cũng như phạm vi điều chỉnh, bố cục và nguyên tắc xây dựng dự thảo.
Thứ trưởng cho biết, ban soạn thảo sẽ tiếp thu, tổng hợp và giải trình đầy đủ các ý kiến trên tinh thần cầu thị, công khai, minh bạch. Xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách, Thứ trưởng Tạ Anh Tuấn yêu cầu các đơn vị chuyên môn phối hợp chặt chẽ, khẩn trương rà soát, hoàn thiện dự thảo để trình lãnh đạo Chính phủ đúng thời hạn.
NC
