Thúc đẩy và nhân rộng kinh tế tuần hoàn: Từ doanh nghiệp nhỏ và vừa đến các ngành hàng

Ngày 6/11/2026, tại Hà Nội, Bộ Tài chính phối hợp với Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức (GIZ) tổ chức Lễ đóng Hợp phần Việt Nam của Dự án “Thúc đẩy kinh tế tuần hoàn nhằm bảo vệ khí hậu và môi trường biển” (Go Circular), với chủ đề “Thúc đẩy và nhân rộng tính tuần hoàn từ doanh nghiệp nhỏ và vừa đến ngành hàng”. Sau 4 năm triển khai, Dự án đã hỗ trợ hơn 160 doanh nghiệp, xác định trên 150 giải pháp kinh tế tuần hoàn và lập danh mục hơn 100 nguồn tài chính, góp phần thúc đẩy chuyển đổi xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.

Kinh tế tuần hoàn – Động lực thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển bền vững

Bà Trần Thị Quỳnh Nga, Phó Vụ trưởng Vụ Tài chính hành chính sự nghiệp (Bộ Tài chính)
phát biểu khai mạc

Phát biểu khai mạc sự kiện, bà Trần Thị Quỳnh Nga, Phó Vụ trưởng Vụ Tài chính hành chính sự nghiệp (Bộ Tài chính) nhấn mạnh, phát triển kinh tế tuần hoàn là chủ trương lớn, nhất quán của Đảng và Nhà nước Việt Nam, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh, phát triển bền vững và cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Thời gian qua, Việt Nam đã từng bước hoàn thiện khung chính sách, pháp luật về kinh tế tuần hoàn, với những văn bản quan trọng như Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, Quyết định số 687/QĐ-TTg về Đề án phát triển kinh tế tuần hoàn ở Việt Nam và Quyết định số 222/QĐ-TTg về Kế hoạch hành động quốc gia thực hiện kinh tế tuần hoàn đến năm 2035.

Đặc biệt, Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội đã xác định chính sách hỗ trợ lãi suất 2%/năm đối với các doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh khi vay vốn thực hiện dự án xanh, tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị (ESG). Ngày 17/9/2026, Thủ tướng Chính phủ tiếp tục ban hành Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg hướng dẫn xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn ESG.

Tuy nhiên, theo đại diện Bộ Tài chính, quá trình chuyển đổi sang kinh tế tuần hoàn vẫn gặp nhiều thách thức, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa do hạn chế về năng lực kỹ thuật, nguồn lực tài chính, chi phí đầu tư ban đầu lớn và liên kết chuỗi giá trị chưa chặt chẽ. Bên cạnh đó, các tiêu chuẩn bền vững ngày càng cao của thị trường quốc tế, điển hình là Quy định về thiết kế sinh thái cho sản phẩm bền vững (ESPR) của Liên minh châu Âu (EU), cũng đặt ra yêu cầu đổi mới đối với doanh nghiệp Việt Nam.

Trong bối cảnh đó, Dự án Go Circular đã hỗ trợ Việt Nam trên hai phương diện trọng tâm: hoàn thiện cơ chế, chính sách và thúc đẩy ứng dụng các mô hình kinh doanh tuần hoàn trong doanh nghiệp.

Về chính sách, Dự án đã cung cấp hỗ trợ kỹ thuật, kinh nghiệm quốc tế phục vụ quá trình xây dựng dự thảo Nghị định về cơ chế thử nghiệm phát triển kinh tế tuần hoàn; nghiên cứu, đề xuất khung tiêu chí đánh giá dự án kinh tế tuần hoàn, góp phần cung cấp cơ sở tham khảo cho việc xây dựng Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg.

Về hỗ trợ doanh nghiệp, Dự án tập trung vào các ngành sử dụng nhiều tài nguyên như dệt may, bao bì, nhựa và điện – điện tử; triển khai đào tạo về mô hình kinh doanh tuần hoàn, thí điểm tái chế chất thải dệt may, phát triển sàn giao dịch nguyên liệu thứ cấp và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các nguồn tài chính xanh.

Đánh giá cao những kết quả đạt được, bà Trần Thị Quỳnh Nga khẳng định đây là minh chứng cho hiệu quả hợp tác giữa Việt Nam và Cộng hòa Liên bang Đức trong lĩnh vực tăng trưởng xanh, đồng thời tạo nền tảng để tiếp tục nhân rộng các mô hình kinh tế tuần hoàn trong thời gian tới.

Nhiều mô hình tuần hoàn được triển khai thực tiễn

TS. Matthias Grossmann, Giám đốc Chương trình Phát triển kinh tế bền vững của GIZ
tại Việt Nam chia sẻ về dự án Go Circular

Phát biểu tại sự kiện, TS. Matthias Grossmann, Giám đốc Chương trình Phát triển kinh tế bền vững của GIZ tại Việt Nam, đánh giá chuyển đổi sang kinh tế tuần hoàn không chỉ là yêu cầu cấp thiết về môi trường mà còn mở ra những cơ hội kinh tế đáng kể, đặc biệt đối với các quốc gia có thế mạnh sản xuất như Việt Nam.

Dẫn nghiên cứu của PwC về tiềm năng kinh tế tuần hoàn tại Đông Á, ông Matthias Grossmann cho biết quá trình chuyển đổi thành công sang mô hình kinh tế tuần hoàn có thể giúp GDP khu vực tăng thêm hơn 340 tỷ USD, đồng thời tạo ra khoảng 15 triệu việc làm mới. Đối với doanh nghiệp, các giải pháp tuần hoàn giúp giảm chi phí nguyên liệu, hạn chế phụ thuộc vào tài nguyên nhập khẩu, phát triển thị trường mới và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Dự án Go Circular do Bộ Hợp tác Kinh tế và Phát triển Liên bang Đức (BMZ) tài trợ, GIZ triển khai cùng các đối tác tại Việt Nam, đã ghi nhận những kết quả cụ thể sau 4 năm thực hiện, với hơn 160 doanh nghiệp tham gia, trên 150 giải pháp kinh tế tuần hoàn được xác định và hơn 100 nguồn tài chính được rà soát, lập danh mục nhằm hỗ trợ các dự án đầu tư xanh, tuần hoàn.

Một trong những kết quả nổi bật là việc triển khai phương pháp CIRCO, hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới thiết kế sản phẩm, tối ưu hóa nguyên liệu, kéo dài vòng đời sản phẩm và phát triển mô hình kinh doanh tuần hoàn. Đến nay, gần 100 doanh nghiệp đã tham gia 10 khóa đào tạo, trong đó khoảng hai phần ba đánh giá có thể áp dụng kiến thức vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Điển hình, Biti’s đã phát triển mẫu giày có cấu trúc mô-đun nhằm tăng độ bền và khả năng tái chế, đồng thời phối hợp triển khai thu gom giày đã qua sử dụng tại 10 cửa hàng, thu hồi hơn 90 tấn giày dép và quần áo cũ để xử lý phù hợp. Mô hình cho thấy khả năng kết hợp thiết kế sản phẩm tuần hoàn với hoạt động thu hồi, tái sử dụng nguyên liệu sau tiêu dùng.

Trong lĩnh vực dệt may, mỗi năm Việt Nam phát sinh khoảng 250.000 tấn chất thải dệt may công nghiệp, trong đó khoảng 60% được tái chế, song phần lớn vẫn theo hình thức tái chế hạ cấp, tạo ra sản phẩm có giá trị thấp.

Với sự hỗ trợ của Dự án, các doanh nghiệp Tân Nam Trung, Bảo Minh, Garco 10 và CoupleTx đã phối hợp thử nghiệm tái chế chất thải dệt may thành sản phẩm có giá trị cao hơn. Đáng chú ý, các doanh nghiệp đã sản xuất thử nghiệm vải may áo sơ mi có hàm lượng nguyên liệu tái chế trên 30%, cho thấy tiềm năng đưa nguyên liệu tái chế trở lại chuỗi sản xuất và mở ra cơ hội ứng dụng ở quy mô công nghiệp.

Bên cạnh các mô hình doanh nghiệp, Dự án còn hỗ trợ nghiên cứu, xây dựng tiêu chí xác định dự án kinh tế tuần hoàn trên cơ sở tham khảo hệ thống phân loại của EU và hướng dẫn tài chính kinh tế tuần hoàn của Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC), góp phần hỗ trợ quá trình hoàn thiện cơ chế tiếp cận các nguồn vốn và chính sách ưu đãi cho dự án xanh, tuần hoàn.

Tháo gỡ điểm nghẽn, nhân rộng các giải pháp kinh tế tuần hoàn

Phiên tọa đàm với sự tham gia của cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp

Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, việc nhân rộng các mô hình tuần hoàn vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Theo bà Mira Nagy, Trưởng Hợp phần Dự án Go Circular tại Việt Nam, chi phí chuyển đổi cao, đặc biệt đối với doanh nghiệp sản xuất quy mô nhỏ, là một trong những rào cản lớn đối với việc đưa các mô hình thí điểm vào ứng dụng thương mại.

Để khắc phục, cần tiếp tục hoàn thiện chính sách về trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR), tăng cường hệ thống thu gom, phân loại, truy xuất nguồn gốc chất thải, đồng thời tháo gỡ vướng mắc pháp lý và đơn giản hóa thủ tục cấp phép liên quan đến hoạt động tái chế.

Trong khuôn khổ sự kiện, hai phiên tọa đàm với chủ đề “Nhân rộng các giải pháp tuần hoàn” và “Hướng đi sắp tới” đã được tổ chức với sự tham gia của đại diện Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Sở Công Thương, Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham), Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS), GIZ cùng các đối tác và cộng đồng doanh nghiệp.

Các phiên thảo luận tập trung vào những giải pháp thúc đẩy doanh nghiệp ứng dụng và mở rộng mô hình kinh doanh tuần hoàn; hoàn thiện cơ chế thử nghiệm (sandbox), chính sách hỗ trợ lãi suất đối với dự án xanh, tuần hoàn và tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, nguồn vốn và chuỗi cung ứng.

Toàn cảnh Lễ đóng Hợp phần Việt Nam của dự án Go Circular

Đối với ngành dệt may, các nội dung trao đổi chú trọng giải pháp chuyển từ mô hình tái chế thí điểm sang sản xuất thương mại có khả năng nhân rộng, bảo đảm nguồn nguyên liệu đầu vào ổn định, tăng cường truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn bền vững của thị trường châu Âu. Đồng thời, các đại biểu thảo luận về việc duy trì, phát huy những kết quả của Dự án như CIRCO Hub Vietnam và danh mục các nguồn tài chính cho kinh tế tuần hoàn, cũng như xác định những ưu tiên trong 12–24 tháng tới.

Lam Anh