Cục Thuế định hướng xây dựng nền quản trị thuế thông minh trong kỷ nguyên dữ liệu số

Trước những thay đổi sâu sắc của kinh tế số và xu hướng quản trị thuế toàn cầu, Cục Thuế đang đẩy mạnh chuyển đổi số, đổi mới tư duy quản lý và tăng cường ứng dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo nhằm xây dựng nền quản trị thuế hiện đại, minh bạch và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế.

Chuyển đổi số không đơn thuần là ứng dụng công nghệ thông tin, mà là quá trình tái thiết toàn diện phương thức quản trị thuế.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu, cùng với sự phát triển nhanh của các mô hình kinh doanh số xuyên biên giới, ngành Thuế Việt Nam đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải đổi mới toàn diện phương thức quản lý. Không chỉ dừng lại ở việc số hóa quy trình nghiệp vụ, ngành Thuế cần chuyển đổi sang mô hình quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu, công nghệ và kết nối thời gian thực để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Thực hiện chỉ đạo của Đảng ủy Cục Thuế về đổi mới mô hình quản lý, ngành Thuế thời gian qua đã đạt nhiều kết quả quan trọng trong tiến trình chuyển đổi số. Hệ thống hóa đơn điện tử được triển khai thành công trên phạm vi toàn quốc; ứng dụng eTax Mobile từng bước trở thành công cụ hỗ trợ hiệu quả cho người nộp thuế trong thực hiện nghĩa vụ với ngân sách nhà nước.

Tuy nhiên, theo Bí thư Đảng ủy, Cục trưởng Cục Thuế Mai Xuân Thành, những kết quả đạt được mới chỉ là bước khởi đầu trong hành trình hiện đại hóa ngành Thuế. Nếu bằng lòng với những thành quả hiện có, ngành Thuế sẽ đứng trước nguy cơ tụt hậu trước tốc độ thay đổi rất nhanh của các mô hình quản trị thuế trên thế giới.

Theo các nghiên cứu của OECD, Deloitte và EY cho biết, đến năm 2025 có khoảng 86% quốc gia đang chuyển mạnh sang mô hình “Quản lý thuế 3.0”, trong đó việc xác định nghĩa vụ thuế và quản lý thuế được thực hiện gần như theo thời gian thực trên nền tảng dữ liệu số. Cùng với đó, hơn 82% các tập đoàn lớn trên thế giới đang tái cấu trúc hoạt động để đáp ứng các yêu cầu về minh bạch dữ liệu, phát triển bền vững theo các tiêu chuẩn ESG; nhiều quốc gia đồng thời triển khai Thuế tối thiểu toàn cầu, Thuế Carbon và các mô hình thuế tích hợp trong nền kinh tế số.

Theo đồng chí Mai Xuân Thành, những xu hướng này đang đặt ra yêu cầu mới đối với cơ quan quản lý thuế ở tất cả các quốc gia, trong đó có Việt Nam. Điều quan trọng không chỉ là thu thập dữ liệu mà phải chuyển hóa dữ liệu thành tri thức quản trị, phục vụ công tác phân tích, dự báo và ra quyết định.

“Mặc dù cơ quan thuế hiện đang quản lý khối lượng dữ liệu hóa đơn điện tử rất lớn, song vẫn tồn tại tình trạng quá tải dữ liệu thô nhưng thiếu hụt tri thức phân tích. Tư duy quản lý dựa nhiều vào hậu kiểm thủ công sẽ không còn phù hợp trong bối cảnh doanh nghiệp và nền kinh tế đang vận hành trên nền tảng số và dữ liệu thời gian thực”, Bí thư Đảng ủy, Cục trưởng Mai Xuân Thành nhấn mạnh.

Từ yêu cầu thực tiễn đó, Đảng ủy Cục Thuế đã chỉ đạo các ban, đơn vị tập trung nghiên cứu, đánh giá toàn diện các xu hướng quản trị thuế quốc tế nhằm xác định rõ định hướng phát triển của ngành trong thời gian tới. Đảng ủy Cục Thuế cũng yêu cầu các đơn vị tăng cường trao đổi, phản biện thẳng thắn, đi vào thực chất, tránh tư duy bằng lòng với kết quả hiện có. Mỗi quy trình nghiệp vụ, mỗi khâu quản lý cần được rà soát kỹ lưỡng nhằm nhận diện các điểm nghẽn, lỗ hổng và hạn chế để kịp thời đề xuất giải pháp khắc phục.

Quan trọng hơn, mọi nội dung nghiên cứu phải hướng tới hành động cụ thể. Theo chỉ đạo của Lãnh đạo Cục Thuế, các xu hướng quản trị thuế mới như Thuế tối thiểu toàn cầu, Thuế Carbon hay Thuế tích hợp không chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu lý thuyết mà phải được chuyển hóa thành các giải pháp thực tiễn phù hợp với điều kiện của Việt Nam, xác định rõ lộ trình thực hiện và trách nhiệm của từng đơn vị.

Bí thư Đảng ủy, Cục trưởng Mai Xuân Thành nhấn mạnh, chuyển đổi số không đơn thuần là ứng dụng công nghệ thông tin, mà là quá trình tái thiết toàn diện phương thức quản trị thuế. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một hệ thống quản lý hiện đại, vận hành dựa trên dữ liệu, có khả năng dự báo, phân tích và hỗ trợ ra quyết định theo thời gian thực.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Đảng ủy Cục Thuế yêu cầu các ban, đơn vị tiếp tục nghiên cứu sâu các xu hướng quản trị thuế quốc tế, chủ động đề xuất các giải pháp đổi mới, đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và các công nghệ số trong toàn bộ quy trình quản lý thuế, từ đăng ký, kê khai, nộp thuế, hoàn thuế đến thanh tra, kiểm tra và quản lý rủi ro.

Việc xây dựng nền quản trị thuế thông minh không chỉ góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước mà còn tạo thuận lợi tối đa cho người nộp thuế, nâng cao tính minh bạch của môi trường kinh doanh và tăng khả năng thích ứng của nền tài chính quốc gia trước những thay đổi nhanh chóng của kinh tế số toàn cầu.

Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy Cục Thuế, ngành Thuế đang từng bước chuyển từ mô hình quản lý truyền thống sang mô hình quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu và công nghệ, hướng tới mục tiêu xây dựng cơ quan thuế số, quản trị thuế thông minh và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế trong giai đoạn phát triển mới.

PV.