Phổ cập kỹ năng an toàn số qua nền tảng "Bình dân học vụ số"
Kế hoạch số 04-KH/BCĐTW ngày 5/1/2026 của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số về bảo đảm an ninh mạng, bảo mật thông tin và an ninh dữ liệu trong hệ thống chính trị đã xác định việc nâng cao nhận thức và kỹ năng của người dân là yếu tố quyết định để xây dựng một không gian mạng an toàn. Với mục tiêu hình thành "Thế hệ công dân số", Kế hoạch đặt trọng tâm vào phong trào "Bình dân học vụ số" và việc tích hợp kiến thức an ninh mạng vào hệ thống giáo dục quốc dân, tạo nền tảng vững chắc cho cộng đồng trước các nguy cơ trên môi trường mạng.
Đoàn viên, thanh niên xã Tả Phìn (Sa Pa, tỉnh Lào Cai) hướng dẫn
người dân sử dụng mạng xã hội.
Xây dựng thế hệ công dân số qua giáo dục và phong trào "Bình dân học vụ số"
Một trong những điểm đột phá nhất của Kế hoạch số 04-KH/BCĐTW là việc triển khai phong trào "Bình dân học vụ số" để xây dựng "thế hệ công dân số" văn minh, tuân thủ pháp luật. Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số yêu cầu đổi mới mạnh mẽ cả về nội dung lẫn hình thức tuyên truyền, giáo dục kiến thức an ninh mạng, bảo mật thông tin và an ninh dữ liệu. Chương trình này không chỉ dành cho cán bộ, đảng viên mà hướng tới mọi tầng lớp nhân dân, giúp mỗi người dùng mạng trở thành một nhân tố trong thế trận an ninh nhân dân trên không gian mạng.
Theo lộ trình, kiến thức và kỹ năng cơ bản về an ninh mạng sẽ được đưa vào chương trình giáo dục phổ thông từ cấp trung học cơ sở đến trung học phổ thông, cũng như các cấp giáo dục nghề nghiệp và đại học. Việc phổ cập này nhằm đảm bảo ngay từ ghế nhà trường, học sinh, sinh viên đã được trang bị kỹ năng nhận diện rủi ro, phòng chống lừa đảo và có ý thức bảo vệ dữ liệu cá nhân. Đặc biệt, Kế hoạch đặt mục tiêu đến tháng 4/2026, các cơ quan chức năng phải hoàn thành việc tổ chức chiến dịch truyền thông sâu rộng để phổ cập kỹ năng an toàn số cho toàn dân. Thông qua các nền tảng số dùng chung, các kiến thức này sẽ được chuyển tải một cách trực quan, dễ hiểu, giúp người dân nắm vững "Luật chơi" và cách thức tự bảo vệ mình trong kỷ nguyên chuyển đổi số.
Bên cạnh đó, vai trò định hướng dư luận của các cơ quan báo chí và những người có uy tín trong xã hội được đề cao. Kế hoạch yêu cầu phát huy trách nhiệm xã hội của các cá nhân này trong việc lan tỏa thông tin tích cực, định hướng nhận thức và trực tiếp đấu tranh với các thông tin xấu độc, quan điểm sai trái. Sự kết hợp giữa giáo dục chính quy và phong trào lan tỏa rộng khắp sẽ tạo ra một môi trường mạng nhân văn, thúc đẩy các giá trị tốt đẹp của con người Việt Nam.
Thiết lập hệ thống bảo vệ niềm tin và trách nhiệm cộng đồng
Để củng cố lòng tin của người dân khi tham gia vào môi trường số, Kế hoạch số 04-KH/BCĐTW yêu cầu triển khai hệ thống đánh giá tín nhiệm mạng. Đây là cơ sở để người dùng phân biệt được các trang thông tin, nền tảng dịch vụ tin cậy với các nguồn có nguy cơ rủi ro. Việc xác thực không gian mạng quốc gia đồng bộ đối với công dân, mạng xã hội, thuê bao viễn thông và tài nguyên Internet (tên miền, địa chỉ IP) cũng được triển khai quyết liệt để xóa bỏ tình trạng tài khoản ảo, nặc danh, vốn là nguồn cơn của nhiều hành vi vi phạm pháp luật.
Đáng chú ý, thông qua Kế hoạch, Ban chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số yêu cầu thiết lập hệ thống tiếp nhận và xử lý phản ánh của người dân về các nguy cơ, rủi ro, lừa đảo trực tuyến hoạt động 24/7. Hệ thống này sẽ là kênh kết nối trực tiếp, liên thông giữa cơ quan nhà nước, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ và người dùng. Khi có sự cố hoặc dấu hiệu lừa đảo, người dân có thể gửi phản ánh nhanh chóng để các lực lượng chuyên trách xử lý kịp thời, giảm thiểu thiệt hại. Điều này thể hiện tinh thần "lấy người dân làm trung tâm" trong công tác bảo đảm an ninh mạng quốc gia.
Trách nhiệm của người đứng đầu các cấp chính quyền, cơ quan và đơn vị cũng được quy định cụ thể. Thủ trưởng các đơn vị chịu trách nhiệm trực tiếp và toàn diện trong việc quán triệt nội dung Chỉ thị số 57-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường bảo đảm an ninh mạng, bảo mật thông tin, an ninh dữ liệu trong hệ thống chính trị và Kế hoạch số 04-KH/BCĐTW đến từng cán bộ, công chức và người lao động. Kết quả của công tác phổ cập kỹ năng và bảo đảm an toàn thông tin tại địa phương, đơn vị sẽ là một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá, xếp loại cán bộ hằng năm.
Sự thành công của phong trào "Bình dân học vụ số" và các hệ thống hỗ trợ 24/7 sẽ là nền tảng để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế - xã hội bền vững trong tình hình mới.
Mạnh Hùng
