Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026: Hướng tới hệ sinh thái sáng tạo đô thị

Kết nối di sản với kinh tế sáng tạo

Chiều 6/11, tại họp báo công bố Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, bà Lê Thị Ánh Mai, Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội cho biết, Lễ hội năm nay bước sang mùa thứ năm, diễn ra từ ngày 13 - 28/11 với tên gọi "Thăng Long Kẻ Nghệ", chủ đề "Kinh tế sáng tạo".

Lễ hội do UBND TP Hà Nội, Hội Kiến trúc sư Việt Nam chỉ đạo; Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội, Tạp chí Kiến trúc thường trực tổ chức; Văn phòng UNESCO tại Việt Nam, Tập đoàn SOVICO, Chương trình Định cư con người Liên hợp quốc (UN-Habitat), các sở, ban, ngành, UBND các phường và đơn vị liên quan phối hợp thực hiện.

Theo bà Lê Thị Ánh Mai, lấy cảm hứng từ lịch sử đô thị Thăng Long - Kẻ Chợ, "Thăng Long Kẻ Nghệ" tôn vinh tài hoa, kỹ năng và năng lực sáng tạo được tích lũy, trao truyền qua nhiều thế hệ.

"Kẻ Nghệ" hôm nay không chỉ là nghệ nhân, người làm nghề mà còn có các nhà thiết kế, kiến trúc sư, nghệ sĩ, người làm công nghệ, người trẻ và cộng đồng đang góp phần kiến tạo diện mạo Thủ đô.

Thông qua mạch kết nối "Thị - phố - nghề" và ba trục triển khai gồm: Kinh tế sáng tạo; nghệ thuật liên ngành và đồng sáng tạo, lễ hội hướng tới phát huy các nguồn lực văn hóa, di sản và sáng tạo, hình thành những giá trị mới phục vụ phát triển đô thị.

Điểm nhấn của lễ hội năm nay là chuyển từ "tổ chức lễ hội" sang "xây dựng hệ sinh thái sáng tạo đô thị". Đây không chỉ là sự kiện văn hóa trong 16 ngày cao điểm tháng 11 mà còn là kết quả của quá trình chuẩn bị, kết nối và đồng kiến tạo xuyên suốt cả năm.

Lễ hội dự kiến có khoảng 150 hoạt động, với gần 1.000 nghệ nhân, nghệ sĩ và nhà sáng tạo trong nước, quốc tế đến từ 21 quốc gia, tại 5 cụm khu vực chính: Quảng trường Sáng tạo; chợ Đồng Xuân; đình và di tích Phố Cổ; công viên Thống Nhất; rạp hát và sân khấu cộng đồng.

Với thông điệp "Kết tài hoa, dệt tài sản", lễ hội hướng tới chuyển hóa các giá trị văn hóa, di sản, tri thức và năng lực sáng tạo thành tài sản có khả năng phát triển lâu dài; góp phần tạo sinh kế, việc làm, thúc đẩy hợp tác và đưa công nghiệp văn hóa trở thành động lực tăng trưởng của Thủ đô.

Biến di sản thành tài sản, không gian thành sinh kế

Đại diện đơn vị chỉ đạo lễ hội, TS Phan Đăng Sơn, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam nhận định, kiến trúc là cách một dân tộc tổ chức không gian sống, gìn giữ ký ức và thể hiện khát vọng. Những phố hàng, làng xóm, ngôi đình, khu chợ, bến sông của Thăng Long xưa vừa mang tính kinh tế, vừa mang giá trị văn hóa.

Việc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 lựa chọn chủ đề "Thăng Long Kẻ Nghệ" gắn với "Kinh tế sáng tạo" cũng là sự trở về với giá trị cội nguồn: Không gian được kiến tạo đúng sẽ sinh ra giá trị, được bồi đắp qua nhiều thế hệ và trở thành nguồn lực bền vững.

Trong bối cảnh các ngành công nghiệp văn hóa được xác định cần ưu tiên phát triển, kiến trúc không chỉ là một ngành công nghiệp văn hóa mà còn là hạ tầng vật chất cho các ngành khác. Điện ảnh, biểu diễn, mỹ thuật, thủ công, thời trang hay du lịch đều cần không gian để hình thành, tiếp cận công chúng và phát triển thành thị trường.

TS Phan Đăng Sơn nhấn mạnh, đóng góp của ngành kiến trúc và đội ngũ kiến trúc sư là biến di sản thành tài sản, biến không gian thành sinh kế, thông qua những mô hình như tái kích hoạt chợ thành trung tâm kinh tế sáng tạo; mở cửa đình cho hoạt động nghề; hay xây dựng không gian sáng tạo trong công viên.

Theo ông, cùng với các ngành văn hóa nghệ thuật và khoa học công nghệ, thời gian tới, ngành kiến trúc Việt Nam sẽ có ba sự chuyển dịch lớn: Từ xây dựng công trình, sản phẩm sang kiến tạo hệ sinh thái; từ bảo tồn tĩnh sang tái sinh di sản, để phố cổ, làng nghề, công trình công nghiệp cũ trở thành những "nhà máy sáng tạo" của đô thị; từ tiếp nhận sang đối thoại bình đẳng với thế giới, đưa bản sắc văn hóa và kiến trúc Việt Nam trở thành những giá trị có khả năng vươn ra thị trường quốc tế.

"Hội Kiến trúc sư Việt Nam cam kết tiếp tục phát triển đội ngũ, tư vấn, phản biện chính sách, tôn vinh các sáng tác xuất sắc và đồng hành cùng Hà Nội đưa Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội trở thành hình mẫu có thể nhân rộng tại các đô thị trên cả nước", TS Phan Đăng Sơn bày tỏ.

Thúc đẩy hệ sinh thái sáng tạo của Hà Nội

Đánh giá cao các giá trị Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội đem đến, bà Phạm Thị Thanh Hường, Trưởng Ban Văn hóa, Văn phòng UNESCO tại Việt Nam nhận định, kể từ khi gia nhập Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO (năm 2019), Hà Nội đã không ngừng củng cố bản sắc Thành phố Sáng tạo trong lĩnh vực thiết kế, đồng thời thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo.

Qua các năm, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội trở thành nền tảng quan trọng, kết nối nghệ sĩ, nhà thiết kế, nghệ nhân, cộng đồng sáng tạo và đông đảo công chúng.

Từ năm 2021, thông qua hợp tác với Tập đoàn SOVICO, UNESCO đã đồng hành cùng Hà Nội và các đối tác phát triển Lễ hội, góp phần thúc đẩy hệ sinh thái sáng tạo của thành phố.

Bà Thanh Hường nhấn mạnh, năm 2026 càng có ý nghĩa đặc biệt khi Việt Nam kỷ niệm 50 năm gia nhập UNESCO. Dấu mốc này khẳng định tầm quan trọng của việc tiếp tục hợp tác, thúc đẩy văn hóa và sáng tạo trở thành động lực phát triển bền vững.

Theo đại diện UNESCO, chủ đề năm nay tôn vinh sự kết nối giữa di sản văn hóa Hà Nội, nghề thủ công truyền thống và sức sáng tạo đương đại. Những tri thức, kỹ năng được trao truyền qua nhiều thế hệ có thể khơi nguồn đổi mới, tạo cơ hội kinh tế mới và đóng góp cho tương lai thành phố.

Đáng chú ý, các chương trình và hoạt động hợp tác đã được triển khai từ tháng 1/2026, quy tụ nhiều đối tác và cộng đồng trong suốt cả năm, trước khi hội tụ tại chương trình chính vào tháng 11/2026.

"Với vị thế là Thành phố Sáng tạo của UNESCO trong lĩnh vực thiết kế, Hà Nội có cơ hội phát huy vai trò của văn hóa và sáng tạo trong xây dựng tương lai đô thị bao trùm, bền vững; đồng thời tìm kiếm những cách thức mới đưa di sản vào đời sống đương đại và tạo thêm cơ hội cho các cộng đồng sáng tạo", bà Phạm Thị Thanh Hường nhấn mạnh.