TP.HCM định hình siêu đô thị đa cực, đa trung tâm với tầm nhìn 100 năm

Ngày 12/10, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được chủ trì cuộc họp Hội đồng thẩm định Quy hoạch tổng thể TP.HCM thời kỳ 2025 - 2050, tầm nhìn 100 năm.

Tại cuộc họp, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục rà soát, hoàn thiện đồ án với tầm nhìn dài hạn, tư duy phát triển tổng thể, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất giữa các lĩnh vực và các cấp quy hoạch.

Theo ông Nguyễn Văn Được, quy hoạch cần có giải pháp phù hợp để giải quyết những thách thức lớn, khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế, tăng cường liên kết vùng, tạo động lực thúc đẩy thành phố phát triển nhanh và bền vững. Đồ án vừa phải đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, vừa bảo đảm tính khả thi trong quá trình triển khai.

5 cực động lực định hình không gian siêu đô thị

Theo báo cáo của đơn vị tư vấn, sau khi mở rộng không gian phát triển, kết nối TP.HCM với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, thành phố định hướng tổ chức lại toàn diện không gian đô thị, phát huy lợi thế từng khu vực và hình thành các động lực tăng trưởng mới.

Với diện tích tự nhiên gần 6.800km², TP.HCM được định hướng phát triển theo mô hình siêu đô thị đa cực, đa trung tâm, đa tầng, đa lớp; lấy con người làm trung tâm, đổi mới sáng tạo làm động lực, hạ tầng xanh và hạ tầng số làm nền tảng.

Điểm đáng chú ý của phương án quy hoạch là tổ chức lại không gian phát triển theo hướng hình thành 5 cực động lực có chức năng chuyên biệt, thay vì tập trung nguồn lực vào khu vực lõi truyền thống.

Trong đó, cực lõi trung tâm quốc tế Sài Gòn - Chợ Lớn - Thủ Thiêm tập trung phát triển tài chính quốc tế, quản trị, dịch vụ cao cấp và văn hóa sáng tạo. Cực đổi mới sáng tạo phía Đông, kết nối Thủ Đức - Tân Uyên - Long Thành, hướng đến các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, công nghệ bán dẫn, nghiên cứu và phát triển, giáo dục đại học.

Cực công nghiệp - logistics phía Bắc gắn với hành lang Bình Dương - Bàu Bàng, phát triển sản xuất tiên tiến và phân phối hàng hóa cấp vùng. Trong khi đó, cực cảng biển - thương mại tự do - năng lượng phía Nam kết nối Cần Giờ, Cái Mép - Thị Vải, Phú Mỹ, Long Sơn và Vũng Tàu. Cực kinh tế biển, du lịch Vũng Tàu - Long Hải - Hồ Tràm được định hướng phát triển du lịch quốc tế, nghỉ dưỡng và các dịch vụ kinh tế đại dương.

Bên cạnh 5 cực động lực, dự thảo quy hoạch đề xuất hình thành 5 trung tâm vệ tinh và 10 vùng quản lý phát triển, nhằm phân bổ lại dân cư, việc làm và hạ tầng xã hội, hạn chế tình trạng tập trung quá mức tại khu vực trung tâm.

Về các chỉ tiêu phát triển, dự thảo đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP từ 10%/năm trở lên. Đến năm 2030, quy mô GRDP dự kiến đạt khoảng 200 - 225 tỷ USD, GRDP bình quân đầu người tối thiểu 14.500 USD. Đến năm 2045, quy mô GRDP hướng đến khoảng 1.300 - 1.700 tỷ USD, bình quân đầu người khoảng 75.000USD.

Các mục tiêu này được đặt trên nền tảng phát triển công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ chất lượng cao, logistics, tài chính quốc tế, kinh tế biển, du lịch, công nghiệp văn hóa, giáo dục, y tế và đổi mới sáng tạo.

Về hạ tầng, đường sắt đô thị được xác định giữ vai trò chủ đạo trong tổ chức không gian theo mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD). Thành phố đặt mục tiêu hoàn thành khoảng 200km đường sắt đô thị vào năm 2030, hướng đến mạng lưới dài hạn khoảng 961km metro và 450km đường sắt nhẹ, tàu điện mặt đất.

Cùng với đó, thành phố định hướng khai thác hiệu quả không gian ngầm, không gian biển, không gian tầm thấp và quỹ đất dự trữ dài hạn; chuyển từ tư duy chống ngập thụ động sang quản lý tổng hợp rủi ro ngập theo lưu vực, kết hợp các giải pháp trữ nước, tiêu thoát nước, bảo vệ và phục hồi sinh thái.

Đảm bảo liên kết và khả năng triển khai thực tiễn

Tại cuộc họp thẩm định, đại diện các bộ, ngành Trung ương tập trung góp ý về cơ sở pháp lý, phương pháp tổ chức không gian, tính liên kết giữa các cấp quy hoạch và khả năng triển khai trong thực tiễn.

Các ý kiến nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm tính thống nhất, xuyên suốt của quy hoạch; cụ thể hóa các chủ trương, chính sách và định hướng đối với từng cấp, từng khu vực để nâng cao hiệu quả quản lý, tránh tình trạng nghiên cứu rời rạc hoặc khó khăn khi tổ chức thực hiện.

Đối với mô hình đa cực, đa trung tâm, cần làm rõ mối quan hệ chức năng giữa các cực tăng trưởng, hệ thống đô thị, điểm dân cư và các khu vực phát triển; xác định cụ thể vai trò, phạm vi, ranh giới của từng không gian, bảo đảm các cực có sự liên kết thực chất, đồng thời kiểm soát quá trình mở rộng đô thị, hạn chế phát triển dàn trải.

Các bộ, ngành cũng lưu ý phải rà soát mối quan hệ giữa quy hoạch tổng thể thành phố với quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng và quy hoạch ngành, bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật, tránh chồng chéo về phạm vi, chức năng và thẩm quyền quản lý.

Đáng chú ý, định hướng phát triển đô thị nén, gia tăng mật độ xây dựng và khai thác không gian ngầm cần được nghiên cứu đồng bộ với năng lực hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, không gian xanh và điều kiện sinh thái. Việc phát triển cần tránh tạo thêm áp lực lên giao thông, cấp thoát nước, trường học, y tế và các dịch vụ thiết yếu.

Ông Hoàng Nguyên Dinh, Phó chủ tịch UBND TP.HCM đề nghị đơn vị tư vấn nghiêm túc tổng hợp, nghiên cứu và tiếp thu đầy đủ các ý kiến đóng góp để tiếp tục chỉnh sửa, hoàn thiện đồ án.

Lãnh đạo thành phố yêu cầu chú trọng làm rõ các vấn đề lớn đang đặt ra đối với quá trình quản lý và phát triển, gồm ùn tắc giao thông, ngập úng, biến đổi khí hậu, nước biển dâng và yêu cầu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số. Đây là những nội dung cần được nghiên cứu toàn diện, đề xuất giải pháp phù hợp, bảo đảm tính đồng bộ và khả năng triển khai trong thực tiễn.

Theo kế hoạch, UBND TP.HCM phấn đấu hoàn thiện đồ án để trình HĐND thành phố xem xét tại kỳ họp chuyên đề dự kiến cuối tháng 10/2026, triển khai các bước tiếp theo trong tháng 11/2026.

Việc hoàn thiện quy hoạch với tầm nhìn 100 năm được kỳ vọng tạo cơ sở quan trọng cho công tác quản lý, tổ chức không gian và phát triển TP.HCM trong giai đoạn mới. Tuy nhiên, hiệu quả của quy hoạch sẽ phụ thuộc vào việc cụ thể hóa các định hướng chiến lược thành chỉ tiêu quản lý, lộ trình đầu tư, cơ chế phối hợp và nguồn lực thực hiện, bảo đảm mô hình siêu đô thị đa cực, đa trung tâm có thể vận hành hiệu quả trong thực tế.