CHỦ ĐỘNG TRIỂN KHAI KHÁM SỨC KHỎE TOÀN DÂN, HƯỚNG TỚI CHĂM SÓC SỨC KHỎE CHỦ ĐỘNG, TOÀN DIỆN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LÀO CAI

Chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe Nhân dân là nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của phát triển bền vững. Quán triệt quan điểm đó, tỉnh Lào Cai đã chủ động triển khai chương trình khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho người dân, xác định đây không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn của ngành Y tế mà còn là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị.

Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân đã xác lập những định hướng quan trọng trong đổi mới công tác y tế, nhấn mạnh vai trò của y tế dự phòng, y tế cơ sở, chăm sóc sức khỏe ban đầu và quản lý sức khỏe toàn dân. Việc tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần cho người dân là bước cụ thể hóa quan trọng, nhằm chuyển trọng tâm từ điều trị khi có bệnh sang chủ động phát hiện, phòng ngừa và quản lý các yếu tố nguy cơ đối với sức khỏe. Đây cũng là sự thay đổi căn bản trong cách tiếp cận chính sách, lấy sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người dân làm trung tâm, hướng tới xây dựng hệ thống y tế công bằng, chất lượng và hiệu quả.
Đối với Lào Cai, việc hiện thực hóa chủ trương này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Là tỉnh miền núi, biên giới, địa bàn rộng, địa hình chia cắt, dân cư phân tán, tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 57%, điều kiện tiếp cận dịch vụ y tế giữa các khu vực còn chênh lệch, nhất là ở vùng cao, vùng sâu, vùng xa. Sau hợp nhất tỉnh và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, hệ thống y tế vừa thực hiện sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy, vừa phải đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về chăm sóc sức khỏe Nhân dân. Trong bối cảnh đó, việc tổ chức khám sức khỏe trên phạm vi toàn tỉnh không đơn thuần là hoạt động chuyên môn, mà còn là nhiệm vụ có ý nghĩa xã hội sâu sắc, trực tiếp góp phần bảo đảm quyền được chăm sóc sức khỏe, thu hẹp khoảng cách tiếp cận dịch vụ y tế và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.
Nhận thức rõ ý nghĩa và yêu cầu của nhiệm vụ, Tỉnh ủy Lào Cai đã sớm lãnh đạo, chỉ đạo cụ thể hóa chủ trương của Trung ương, xác định khám sức khỏe toàn dân là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân. Trên cơ sở định hướng của cấp ủy, chính quyền tỉnh chủ động xây dựng kế hoạch triển khai theo từng giai đoạn, xác định mục tiêu, lộ trình, đối tượng, trách nhiệm thực hiện và các điều kiện bảo đảm. Quá trình chỉ đạo được thực hiện thường xuyên, bám sát tiến độ, kịp thời điều chỉnh những nội dung chưa phù hợp, tập trung tháo gỡ khó khăn phát sinh từ cơ sở. Sự thống nhất giữa chủ trương lãnh đạo và tổ chức thực hiện đã tạo điều kiện để chương trình được triển khai đồng bộ trên phạm vi toàn tỉnh.
Điểm nổi bật trong cách làm của Lào Cai là gắn nhiệm vụ khám sức khỏe toàn dân với trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền địa phương, phát huy vai trò của người đứng đầu trong tổ chức thực hiện, kiểm tra, đôn đốc và đánh giá kết quả. Các mục tiêu được cụ thể hóa thành tiến độ theo từng giai đoạn, có phân công cơ quan chủ trì, phối hợp và trách nhiệm tổ chức thực hiện. Cùng với yêu cầu mở rộng diện bao phủ, tỉnh chú trọng bảo đảm chất lượng khám, tính chính xác của số liệu, hiệu quả sử dụng nguồn lực và quyền lợi thực chất của người dân. Đây là yếu tố quan trọng tạo nên sự chuyển biến đồng bộ, tránh tình trạng triển khai mang tính hình thức hoặc chỉ tập trung vào số lượng người được khám. Để tạo sự hưởng ứng rộng rãi, tỉnh đã tổ chức phát động chương trình khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho người dân, huy động sự tham gia của các cơ quan, đơn vị, địa phương và hệ thống cơ sở khám, chữa bệnh. Từ hoạt động phát động cấp tỉnh, chương trình được triển khai rộng khắp tại 99 xã, phường, kết hợp khám sức khỏe định kỳ cho cán bộ, công chức, viên chức, người lao động với khám sàng lọc miễn phí cho các nhóm dân cư. Việc tổ chức khám được thực hiện theo phương thức linh hoạt, phù hợp với điều kiện từng địa bàn, từng nhóm đối tượng, tạo thuận lợi để người dân tham gia.
Phát huy vai trò nòng cốt, ngành Y tế đã chủ động tham mưu, hướng dẫn chuyên môn, phân công nhiệm vụ và điều phối các cơ sở khám, chữa bệnh tham gia chương trình. Hệ thống bệnh viện, trung tâm y tế khu vực, trạm y tế xã, phường được huy động thực hiện khám sức khỏe theo nhiều hình thức, kết hợp khám tại cơ sở y tế với khám lưu động tại cộng đồng. Đối với những địa bàn còn khó khăn về nhân lực, trang thiết bị và điều kiện tổ chức khám, các cơ sở y tế tuyến trên tăng cường hỗ trợ chuyên môn, phối hợp với tuyến cơ sở để đáp ứng nhu cầu khám, sàng lọc của người dân. Việc tổ chức linh hoạt các hình thức khám đã góp phần mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ, nhất là đối với người dân vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Cùng với hoạt động chuyên môn, sự tham gia của hệ thống chính trị ở cơ sở giữ vai trò quan trọng trong việc đưa chương trình đến từng khu dân cư. Chính quyền xã, phường phối hợp với trạm y tế rà soát, lập danh sách đối tượng, bố trí địa điểm, thông báo lịch khám, huy động các lực lượng hỗ trợ và hướng dẫn người dân tham gia. Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, lực lượng thôn, bản, tổ dân phố trực tiếp tuyên truyền, vận động, nhất là đối với người cao tuổi, người khuyết tật, người có hoàn cảnh khó khăn và những người dân ở địa bàn đi lại không thuận lợi. Sự phối hợp giữa hoạt động chuyên môn của ngành Y tế với công tác vận động, tổ chức của chính quyền và các đoàn thể đã góp phần nâng cao tỷ lệ tham gia, hạn chế tình trạng bỏ sót đối tượng.
Thực tiễn tại xã Yên Bình cho thấy hiệu quả của việc phát huy trách nhiệm chính quyền địa phương và tăng cường hỗ trợ chuyên môn của các cơ sở y tế tuyến trên. Bên cạnh những nội dung khám theo hướng dẫn chuyên môn, địa phương đã chủ động phối hợp với các cơ sở y tế để bổ sung một số kỹ thuật như siêu âm, điện tim, nâng cao hiệu quả phát hiện bệnh. Qua tổ chức khám cho trên 25.000 người dân, các cơ sở y tế đã phát hiện nhiều trường hợp mắc bệnh mạn tính, trong đó có những bệnh lý cần tiếp tục được kiểm tra, điều trị. Kết quả này cho thấy ý nghĩa thiết thực của chương trình không chỉ ở số lượng người được khám, mà còn ở khả năng phát hiện sớm những vấn đề sức khỏe, giúp người dân chủ động phòng bệnh, điều trị và giảm nguy cơ biến chứng.
Với sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt và tổ chức thực hiện đồng bộ, chương trình khám sức khỏe toàn dân trên địa bàn tỉnh đã đạt được những kết quả nổi bật. Tính đến tháng 10/2026, tỷ lệ người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí đạt 94% số người thuộc phạm vi thống kê, bằng 234,9% kế hoạch năm 2026; trong đó, tỷ lệ khám sức khỏe định kỳ đạt 41,7%. Kết quả này được ghi nhận là cao nhất cả nước tại thời điểm công bố, phản ánh sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị và ngành Y tế trong việc đưa chủ trương chăm sóc sức khỏe toàn dân vào thực tiễn.
Cùng với việc triển khai chương trình, tỉnh tiếp tục quan tâm củng cố hệ thống y tế cơ sở, nâng cao năng lực chăm sóc sức khỏe ban đầu. Hệ thống trạm y tế xã, phường và các điểm trạm được duy trì, kiện toàn sau sắp xếp, đồng thời tăng cường phối hợp chuyên môn với các bệnh viện, trung tâm y tế khu vực. Toàn tỉnh có 99 trạm y tế xã, phường và 192 điểm trạm, góp phần duy trì mạng lưới chăm sóc sức khỏe ban đầu đến các khu dân cư. Năng lực hệ thống y tế tiếp tục được cải thiện, với 12,9 bác sĩ và 43,6 giường bệnh trên một vạn dân; tỷ lệ hài lòng của người bệnh đạt 97,4%. Việc tăng cường phối hợp giữa các tuyến, hỗ trợ chuyên môn và điều phối nhân lực giúp nâng cao khả năng đáp ứng nhu cầu khám, sàng lọc ngay tại cơ sở.
Một chuyển biến có ý nghĩa lâu dài là việc kết hợp khám sức khỏe toàn dân với xây dựng, hoàn thiện dữ liệu sức khỏe điện tử. Công tác chuẩn hóa dữ liệu sức khỏe được đẩy mạnh, tạo nền tảng cho việc xây dựng và quản lý Sổ sức khỏe điện tử. Đến cuối tháng 9/2026, toàn tỉnh đã làm sạch 1.197.325/1.270.539 bản ghi dữ liệu, đạt 94,24%. Kết quả này góp phần nâng cao chất lượng dữ liệu, phục vụ kết nối, liên thông thông tin y tế, từng bước hình thành hệ thống quản lý sức khỏe người dân theo vòng đời.
Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình triển khai chương trình vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc cần tiếp tục tập trung giải quyết. Nhân lực tại một số trạm y tế chưa tương xứng với quy mô dân số, địa bàn quản lý và khối lượng công việc sau sắp xếp; còn thiếu bác sĩ, nhân viên y tế theo vị trí việc làm. Việc tổ chức khám tại vùng sâu, vùng xa gặp trở ngại do địa hình phức tạp, dân cư phân tán, trong khi các cơ sở y tế tuyến trên phải đồng thời bảo đảm nhiệm vụ khám, chữa bệnh thường xuyên. Cơ chế thanh toán chi phí khám sức khỏe định kỳ từ Quỹ bảo hiểm y tế chưa có hướng dẫn đầy đủ, thống nhất; nguồn kinh phí thực hiện chương trình còn khó khăn, ảnh hưởng đến việc huy động nhân lực, vật tư, trang thiết bị và tổ chức khám tại cộng đồng.
Cùng với đó, hạ tầng công nghệ thông tin, phần mềm và khả năng cập nhật, liên thông dữ liệu giữa các cơ sở y tế chưa đồng đều. Việc tiếp nhận, xử lý, đối soát dữ liệu sức khỏe còn những bất cập, ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thiện hồ sơ và khai thác thông tin phục vụ chuyên môn. Một bộ phận người dân chưa hình thành thói quen khám sức khỏe định kỳ khi chưa có triệu chứng bệnh, việc bố trí thời gian khám tại một số địa bàn chưa thật sự thuận lợi. Thực tiễn này cho thấy, bên cạnh việc tiếp tục mở rộng diện bao phủ, cần quan tâm hơn đến chất lượng dịch vụ, năng lực y tế cơ sở, hiệu quả quản lý sức khỏe sau khám và các điều kiện bảo đảm thực hiện chương trình lâu dài.
Phát huy kết quả đạt được, Lào Cai xác định nhiệm vụ trong thời gian tới không chỉ là hoàn thành mục tiêu khám sức khỏe cho toàn dân, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng khám, phát hiện sớm bệnh tật, quản lý và chăm sóc sức khỏe liên tục cho người dân. Trọng tâm là triển khai các nhiệm vụ, giải pháp sau:
Một là, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền các cấp, phấn đấu hoàn thành sớm mục tiêu 100% người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí trong năm 2026. Rà soát, xác định chính xác số người chưa được khám để có phương án tổ chức phù hợp; ưu tiên hỗ trợ các địa phương có tỷ lệ thực hiện thấp. Đề cao trách nhiệm người đứng đầu, tăng cường kiểm tra, giám sát, bảo đảm tiến độ, chất lượng và không bỏ sót đối tượng.
Hai là, nâng cao chất lượng khám, sàng lọc và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của người dân. Tăng cường phối hợp giữa các cơ sở y tế, tổ chức khám linh hoạt, đẩy mạnh khám lưu động tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; ưu tiên các nhóm yếu thế, người có nguy cơ mắc bệnh cao. Lồng ghép các chương trình khám sức khỏe, sử dụng hiệu quả kết quả khám, xét nghiệm đã có, tránh trùng lặp, lãng phí.
Ba là, chuyển trọng tâm từ khám sức khỏe theo đợt sang quản lý, chăm sóc sức khỏe thường xuyên, liên tục. Gắn khám sàng lọc với phát hiện sớm, tư vấn, theo dõi và điều trị bệnh, nhất là các bệnh không lây nhiễm. Phát huy vai trò của y tế cơ sở trong quản lý sức khỏe sau khám; khai thác kết quả khám để đánh giá mô hình bệnh tật, dự báo nhu cầu và xây dựng chính sách chăm sóc sức khỏe phù hợp với từng địa bàn.
Bốn là, củng cố năng lực y tế cơ sở, bảo đảm nhân lực và nguồn lực thực hiện. Tiếp tục kiện toàn tổ chức, ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị cho các trạm y tế, nhất là tại địa bàn khó khăn; tăng cường đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, luân phiên cán bộ tuyến trên hỗ trợ tuyến cơ sở. Thực hiện hiệu quả chính sách thu hút, phát triển nhân lực y tế; chủ động bố trí kinh phí, tháo gỡ vướng mắc về cơ chế tài chính, bảo đảm duy trì chương trình khám sức khỏe toàn dân hằng năm.
Năm là, đẩy mạnh chuyển đổi số, hoàn thiện hệ thống dữ liệu quản lý sức khỏe người dân. Chuẩn hóa, cập nhật kết quả khám vào Sổ sức khỏe điện tử, kết nối với VNeID và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành; khắc phục tình trạng thông tin thiếu, sai lệch, trùng lặp và những vướng mắc trong liên thông dữ liệu. Từng bước hình thành hệ thống quản lý sức khỏe theo vòng đời, phục vụ theo dõi bệnh tật, nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh và hiệu quả điều hành ngành Y tế, bảo đảm an toàn thông tin cá nhân.
Sáu là, phát huy vai trò của hệ thống chính trị và nâng cao ý thức chủ động chăm sóc sức khỏe của Nhân dân. Tăng cường phối hợp giữa ngành Y tế, chính quyền cơ sở, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội trong tuyên truyền, vận động người dân tham gia khám sức khỏe. Đổi mới phương thức truyền thông phù hợp với từng nhóm đối tượng, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số, người cao tuổi và người dân vùng khó khăn; từng bước hình thành thói quen khám sức khỏe định kỳ, chủ động phòng bệnh trong mỗi gia đình và cộng đồng.
Với quyết tâm của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của Nhân dân, Lào Cai hướng tới xây dựng hệ thống y tế công bằng, chất lượng, hiệu quả, lấy người dân làm trung tâm; từng bước nâng cao chất lượng dân số, chất lượng cuộc sống và hạnh phúc của Nhân dân, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng tỉnh Lào Cai phát triển nhanh, bền vững theo hướng “Xanh - Hài hòa - Bản sắc - Hạnh phúc”.