LÀO CAI: KIẾN TẠO KHÔNG GIAN PHÁT TRIỂN MỚI, KHẲNG ĐỊNH VAI TRÒ CỰC TĂNG TRƯỞNG CỦA VÙNG
Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đổi mới tư duy phát triển vùng, tăng cường liên kết và tổ chức lại không gian kinh tế đang đặt ra những cơ hội, đồng thời cũng là nhiệm vụ quan trọng đối với các địa phương. Với vị trí chiến lược, tiềm năng, lợi thế đa dạng và không gian phát triển được mở rộng, tỉnh Lào Cai xác định phát triển vùng, liên kết vùng và tổ chức không gian phát triển là một trong những định hướng có ý nghĩa chiến lược, tạo nền tảng khai thác hiệu quả các nguồn lực, hình thành những động lực tăng trưởng mới, từng bước khẳng định vai trò cực tăng trưởng của vùng Trung du và miền núi phía Bắc, trung tâm kết nối giao thương kinh tế giữa Việt Nam, các nước ASEAN với vùng Tây Nam Trung Quốc.
Đổi mới tư duy, tổ chức lại không gian phát triển theo hướng đa cực, liên kết và bền vững
Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 28/8/2026 của Bộ Chính trị về phát triển các vùng và tổ chức không gian phát triển quốc gia trong giai đoạn mới mở ra những định hướng quan trọng trong việc phân bố, khai thác và sử dụng hiệu quả các nguồn lực phát triển. Đối với Lào Cai, đây là cơ sở để đổi mới mạnh mẽ tư duy phát triển, chuyển từ khai thác lợi thế riêng lẻ sang phát huy sức mạnh tổng hợp của không gian kinh tế, tăng cường liên kết giữa các địa phương, các ngành, lĩnh vực và các vùng lãnh thổ.
Sau hợp nhất, Lào Cai có điều kiện thuận lợi để tổ chức lại không gian phát triển với quy mô lớn hơn, nguồn lực phong phú hơn và khả năng liên kết đa dạng hơn. Từ lợi thế kinh tế cửa khẩu, thương mại biên giới, công nghiệp, du lịch, nông nghiệp đặc sản đến hệ thống đô thị, hạ tầng giao thông và các hành lang kinh tế, tỉnh có cơ hội hình thành cấu trúc phát triển mới, tạo sự bổ trợ, liên kết và lan tỏa giữa các khu vực.
Quan điểm xuyên suốt của Lào Cai là phát triển nhanh phải đi đôi với bền vững; tăng trưởng kinh tế gắn với nâng cao chất lượng cuộc sống của Nhân dân, bảo vệ môi trường, giữ gìn bản sắc văn hóa và củng cố quốc phòng, an ninh. Việc tổ chức lại không gian phát triển không đơn thuần là điều chỉnh địa giới hay phân bố các hoạt động kinh tế, mà phải tạo ra phương thức phát triển mới, trong đó mỗi khu vực được phát huy tối đa lợi thế, đồng thời tham gia hiệu quả vào chuỗi giá trị chung của tỉnh và của vùng.
Trên tinh thần đó, Lào Cai định hướng hình thành cấu trúc không gian phát triển “một trục động lực, hai cực phát triển, ba vùng kinh tế”, lấy trục động lực dọc sông Hồng làm không gian kết nối chủ đạo, phát huy vai trò hai cực phát triển phía Bắc và phía Nam, đồng thời tổ chức các vùng kinh tế theo chức năng, tiềm năng và lợi thế.
Đây là định hướng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần khắc phục tình trạng phát triển phân tán, thiếu liên kết; tạo điều kiện tập trung nguồn lực cho các khu vực, ngành và dự án có khả năng dẫn dắt tăng trưởng.
Trong cấu trúc phát triển mới, khu vực phía Bắc tiếp tục phát huy lợi thế cửa khẩu quốc tế, kinh tế biên mậu, logistics, công nghiệp và du lịch; khu vực phía Nam phát huy vai trò trung tâm đô thị, công nghiệp, dịch vụ và kết nối với vùng Thủ đô. Các địa bàn vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, khu vực biên giới được định hướng phát triển phù hợp với điều kiện tự nhiên, văn hóa và thế mạnh riêng, bảo đảm không để khu vực nào đứng ngoài tiến trình phát triển.
Tỉnh đặc biệt coi trọng việc kết nối không gian kinh tế với không gian đô thị, nông thôn, văn hóa, sinh thái và quốc phòng, an ninh. Phát triển các cực tăng trưởng phải đồng thời tạo sức lan tỏa đến vùng khó khăn, thu hẹp khoảng cách phát triển, bảo đảm sự hài hòa giữa mục tiêu kinh tế và tiến bộ, công bằng xã hội.
Phát huy lợi thế cửa ngõ quốc tế, tạo đột phá từ liên kết vùng và hạ tầng chiến lược
Một trong những lợi thế nổi bật của Lào Cai là vị trí cửa ngõ kết nối Việt Nam và các nước ASEAN với vùng Tây Nam Trung Quốc, nằm trên hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh. Đây là điều kiện quan trọng để tỉnh phát triển kinh tế cửa khẩu, thương mại quốc tế, dịch vụ logistics và tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng khu vực.
Lào Cai xác định liên kết vùng không chỉ là yêu cầu khách quan mà còn là động lực quan trọng để mở rộng thị trường, thu hút đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh và khai thác hiệu quả các nguồn lực.
Trọng tâm là tăng cường kết nối với Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Phú Thọ, Lai Châu và các địa phương trong vùng Trung du và miền núi phía Bắc; đồng thời mở rộng hợp tác với tỉnh Vân Nam (Trung Quốc), hình thành mạng lưới liên kết kinh tế có tính bổ trợ và lan tỏa cao.
Trong đó, phát triển kết cấu hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại được xác định là một trong những khâu đột phá. Tỉnh chú trọng phối hợp triển khai tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; nâng cấp tuyến cao tốc Nội Bài - Lào Cai; phát triển các tuyến giao thông kết nối Lai Châu, tuyến Bảo Hà - Lai Châu, hệ thống cầu qua sông Hồng và các tuyến đường kết nối giữa các cực tăng trưởng.
Cùng với đó là định hướng triển khai Cảng hàng không Sa Pa, phát triển hạ tầng Khu kinh tế cửa khẩu, các trung tâm logistics, cảng cạn và hệ thống giao thông kết nối các khu công nghiệp, đô thị, vùng sản xuất với thị trường trong nước và quốc tế.
Đặc biệt, phát triển kinh tế cửa khẩu được đặt trong tổng thể đổi mới mô hình tăng trưởng theo hướng hiện đại, thông minh và số hóa. Các khu vực cửa khẩu quốc tế Lào Cai, Bản Vược, Mường Khương được định hướng phát triển gắn với thương mại, logistics, công nghiệp chế biến, dịch vụ và đô thị.
Tỉnh phấn đấu đến năm 2030 nâng năng lực vận chuyển hàng hóa qua Kim Thành và Bản Vược lên gấp hai lần, giảm từ 20 - 30% chi phí logistics, đưa giá trị xuất nhập khẩu qua hai khu vực này đạt khoảng 9 tỷ USD.
Những mục tiêu đó cho thấy quyết tâm chuyển mạnh từ lợi thế vị trí địa lý sang lợi thế về năng lực kết nối, chất lượng dịch vụ và hiệu quả giao thương quốc tế.
Cùng với phát triển hạ tầng giao thông, Lào Cai quan tâm hoàn thiện đồng bộ hạ tầng năng lượng, hạ tầng số, hạ tầng đô thị và các khu công nghiệp. Việc phát huy hiệu quả đường dây 500 kV Lào Cai - Vĩnh Yên, phát triển nguồn và lưới điện, thu hút các nguồn lực đầu tư theo phương thức đối tác công tư sẽ góp phần tạo nền tảng cho phát triển công nghiệp và các ngành kinh tế động lực.
Hình thành các động lực tăng trưởng mới, phát triển kinh tế xanh, kinh tế số và công nghiệp hiện đại
Để hiện thực hóa mục tiêu trở thành cực tăng trưởng quan trọng của vùng, Lào Cai xác định đổi mới mô hình tăng trưởng là yêu cầu mang tính quyết định. Trọng tâm là chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh; lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh làm động lực chủ yếu.
Trong lĩnh vực công nghiệp, tỉnh định hướng phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo, chế biến sâu, công nghiệp hỗ trợ, công nghệ cao và các ngành có giá trị gia tăng lớn. Khuyến khích sản xuất sạch hơn, sử dụng tiết kiệm tài nguyên, phát triển kinh tế tuần hoàn, từng bước hình thành các cụm liên kết ngành và chuỗi giá trị công nghiệp.
Việc tổ chức không gian công nghiệp được thực hiện theo hướng tập trung, đồng bộ, gắn với hệ thống giao thông, logistics, nguồn nhân lực và các trung tâm đô thị.
Lào Cai tập trung hoàn thiện hạ tầng các khu công nghiệp phía Nam, Minh Quân, Âu Lâu; đẩy nhanh tiến độ Khu công nghiệp Trấn Yên; đồng thời thu hút đầu tư phát triển các khu công nghiệp Đông An, Y Can, Việt Hồng 1, Việt Hồng 2, Minh Quân mở rộng, Lục Yên, Thịnh Hưng.
Tỉnh phấn đấu chỉ số sản xuất công nghiệp tăng bình quân khoảng 12%/năm trong giai đoạn 2026 - 2030, quy mô công suất nguồn điện đạt khoảng 4.622 MW vào năm 2030. Đây là những định hướng quan trọng để nâng cao năng lực sản xuất, mở rộng không gian công nghiệp và gia tăng đóng góp của khu vực công nghiệp đối với tăng trưởng kinh tế.
Đối với nông nghiệp, tỉnh chú trọng phát triển nông nghiệp hàng hóa, sinh thái, hữu cơ, ứng dụng công nghệ cao gắn với vùng nguyên liệu tập trung, chế biến sâu và thị trường tiêu thụ.
Lợi thế về điều kiện tự nhiên, khí hậu, thổ nhưỡng và sản phẩm đặc trưng của từng địa phương sẽ được khai thác theo hướng nâng cao giá trị, phát triển thương hiệu và mở rộng liên kết chuỗi.
Đến năm 2030, Lào Cai phấn đấu duy trì, phát triển khoảng 97 chuỗi nông sản an toàn; 90% sản phẩm nông, lâm, thủy sản chủ lực, đặc trưng và OCOP được áp dụng truy xuất nguồn gốc điện tử.
Đối với du lịch, tỉnh định hướng phát triển theo hướng xanh, thông minh, bền vững, gắn với bảo tồn văn hóa các dân tộc và phát huy giá trị cảnh quan thiên nhiên. Sa Pa tiếp tục giữ vai trò trung tâm du lịch quan trọng, đồng thời tăng cường kết nối với các điểm đến trong tỉnh, trong vùng và quốc tế.
Các sản phẩm du lịch sinh thái, cộng đồng, nghỉ dưỡng, trải nghiệm văn hóa và du lịch nông nghiệp được chú trọng phát triển, góp phần đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ và gia tăng mức chi tiêu của du khách.
Lào Cai đặt mục tiêu đến năm 2030 đón khoảng 15 triệu lượt khách du lịch, tổng thu từ du lịch đạt khoảng 70.000 tỷ đồng.
Song hành với các ngành kinh tế truyền thống, tỉnh chú trọng phát triển kinh tế số, kinh tế dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và các công nghệ mới trong quản lý nhà nước, sản xuất, kinh doanh. Phấn đấu đến năm 2030, kinh tế số đóng góp khoảng 20% GRDP, ít nhất 80% cơ sở dữ liệu chuyên ngành được số hóa, kết nối, chia sẻ và khai thác.
Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao năng suất lao động, chất lượng quản trị, thúc đẩy hình thành các mô hình kinh doanh mới và gia tăng năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Phát triển hài hòa giữa các vùng, lấy con người làm trung tâm và bảo vệ môi trường làm nền tảng
Trong quá trình tổ chức lại không gian phát triển, Lào Cai nhất quán quan điểm tăng trưởng kinh tế phải gắn với phát triển văn hóa, bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và cải thiện đời sống Nhân dân.
Đặc biệt, đối với địa bàn vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và khu vực biên giới, tỉnh ưu tiên phát triển hạ tầng thiết yếu, kết nối giao thông, nâng cao khả năng tiếp cận giáo dục, y tế, dịch vụ xã hội và tạo sinh kế bền vững.
Phát triển kinh tế tại các địa bàn này được định hướng dựa trên lợi thế nông nghiệp đặc sản, kinh tế rừng, du lịch cộng đồng, sản phẩm văn hóa truyền thống và các ngành nghề phù hợp với điều kiện thực tiễn.
Tỉnh chú trọng gắn phát triển kinh tế với bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc, xây dựng nông thôn mới, ổn định dân cư và giảm nghèo bền vững. Phấn đấu đến năm 2030 có 62% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó ít nhất hai xã đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại; giảm tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều từ 2,5 - 3%.
Nguồn nhân lực được xác định là yếu tố quyết định chất lượng phát triển. Lào Cai chú trọng đổi mới giáo dục nghề nghiệp, nâng cao chất lượng đào tạo, gắn đào tạo với nhu cầu của doanh nghiệp, các khu công nghiệp và ngành kinh tế động lực.
Trong giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh phấn đấu giải quyết việc làm mới cho khoảng 150.000 lao động; đến năm 2030 tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 75%, trong đó lao động có bằng cấp, chứng chỉ đạt 36%.
Cùng với phát triển kinh tế và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, bảo vệ môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên và chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu được xác định là yêu cầu xuyên suốt.
Lào Cai đặt mục tiêu duy trì tỷ lệ che phủ rừng đạt 60% vào năm 2030; bảo đảm 100% khu công nghiệp đang hoạt động có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt tiêu chuẩn môi trường.
Tỉnh đồng thời chú trọng phát triển kinh tế lâm nghiệp bền vững, dịch vụ môi trường rừng, nghiên cứu tham gia thị trường tín chỉ các-bon; tăng cường hệ thống quan trắc, cảnh báo sớm thiên tai, quản lý nguồn nước và nâng cao khả năng chống chịu của hệ thống hạ tầng.
Đối với một địa phương có địa hình phức tạp, chịu tác động của lũ quét, sạt lở đất và các hiện tượng thời tiết cực đoan, phát triển bền vững phải gắn chặt với bảo đảm an toàn cho Nhân dân và nâng cao năng lực thích ứng trước những thách thức của thiên nhiên.
Khơi thông nguồn lực, nâng cao năng lực quản trị, hiện thực hóa khát vọng phát triển
Những định hướng phát triển mới đặt ra yêu cầu cao đối với năng lực lãnh đạo, quản lý, điều hành và tổ chức thực hiện của cả hệ thống chính trị.
Lào Cai xác định phải tiếp tục hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh; tạo điều kiện thuận lợi để các thành phần kinh tế tham gia phát triển.
Đặc biệt, sau hợp nhất, việc rà soát, đồng bộ các cơ chế, chính sách, hoàn thiện quy hoạch và tháo gỡ những điểm nghẽn về đất đai, hạ tầng, nguồn vốn, thủ tục đầu tư có ý nghĩa quan trọng trong khai thác hiệu quả không gian phát triển mới.
Tỉnh chú trọng huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực xã hội, ưu tiên các dự án hạ tầng chiến lược, công trình liên vùng, dự án có sức lan tỏa lớn; đồng thời khuyến khích phát triển doanh nghiệp, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Mục tiêu đến năm 2030, Lào Cai có trên 18.000 doanh nghiệp, trong đó trên 60% hoạt động hiệu quả; huy động tổng vốn đầu tư phát triển toàn xã hội giai đoạn 2026 - 2030 khoảng 500.000 tỷ đồng.
Cùng với đó, tỉnh đặt mục tiêu tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân giai đoạn 2026 - 2030 đạt từ 10%/năm trở lên; quy mô GRDP đến năm 2030 đạt trên 240.000 tỷ đồng; GRDP bình quân đầu người đạt 136 triệu đồng/năm; thu ngân sách nhà nước trên địa bàn đạt trên 32.000 tỷ đồng.
Đây là những mục tiêu thể hiện khát vọng vươn lên mạnh mẽ, đồng thời đòi hỏi sự đổi mới quyết liệt trong tư duy lãnh đạo, phương thức quản trị và hiệu quả tổ chức thực hiện.
Trong tiến trình đó, vai trò lãnh đạo của các cấp ủy, tổ chức đảng, trách nhiệm của chính quyền, sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp và sự đồng thuận của Nhân dân có ý nghĩa quyết định. Mỗi chủ trương phát triển phải được cụ thể hóa bằng kết quả thực chất; mỗi công trình, dự án phải góp phần giải quyết những điểm nghẽn, tạo động lực tăng trưởng và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Đặc biệt, phát triển kinh tế phải luôn gắn với củng cố quốc phòng, an ninh, bảo vệ vững chắc chủ quyền biên giới quốc gia, giữ vững ổn định chính trị, trật tự, an toàn xã hội; đồng thời mở rộng quan hệ đối ngoại, tăng cường hợp tác quốc tế và nâng cao vị thế của tỉnh trong liên kết vùng.
Với tầm nhìn đến năm 2045, Lào Cai hướng tới trở thành cực tăng trưởng quan trọng của vùng Trung du và miền núi phía Bắc, trung tâm kinh tế cửa khẩu, logistics, công nghiệp chế biến, du lịch và dịch vụ có sức cạnh tranh cao; là cầu nối quan trọng giữa Việt Nam, ASEAN với vùng Tây Nam Trung Quốc.
Từ không gian phát triển mới, lợi thế mới và những động lực tăng trưởng mới, Lào Cai đang đứng trước cơ hội quan trọng để tạo bước chuyển mạnh mẽ về chất lượng phát triển. Khai thác hiệu quả tiềm năng, phát huy sức mạnh liên kết, khơi thông các nguồn lực và đổi mới mô hình tăng trưởng chính là con đường để tỉnh hiện thực hóa khát vọng phát triển nhanh, xanh, hài hòa, bền vững, từng bước khẳng định vị thế và đóng góp ngày càng quan trọng vào sự phát triển chung của vùng và đất nước.
