Chuyển đổi số - Cơ hội và thách thức cho các HTX

Nỗ lực chuyển đổi số

HTX Thủy sản Gia Minh, xã Gia Phong qua quá trình hình thành và phát triển đã có 30 hộ tham gia, tổng diện tích nuôi khoảng 26ha. Để có thể phát triển thuỷ sản theo hướng hàng hoá, nâng cao năng suất, chất lượng, HTX xác định việc ứng dụng công nghệ tiên tiến vào quy trình quản lý, vận hành các ao nuôi là việc làm vô cùng cần thiết.

Ông Đinh Văn Tính, Giám đốc HTX Thuỷ sản Gia Minh cho biết: Chúng tôi đã áp dụng quy trình chuyển đổi số vào quá trình nuôi cụ thể là sử dụng các trang thiết bị hiện đại giám sát môi trường nước như: nồng độ oxi, độ pH,…có thể trực tiếp điều khiển qua điện thoại thông minh có kết nối internet, đồng thời sử dụng nhật ký điện tử - cơ sở quan trọng thực hiện truy xuất nguồn gốc. Nhờ đó, những năm qua, dịch bệnh được hạn chế, năng suất, chất lượng sản phẩm không ngừng nâng lên. Theo ước tính, mỗi năm HTX cung ứng ra thị trường 500 - 700 tấn cá thương phẩm.

Tâm sự về cái khó của chuyển đổi số, ông Tính cũng chia sẻ thêm: Đối với HTX có thế mạnh về sản xuất nông nghiệp như chúng tôi, việc thay đổi tư duy sản xuất là cả một quá trình. Việc chuyển đổi số cũng đòi hỏi về đầu tư nguồn lực, nguồn kinh phí khá lớn, không phải hộ nào cũng có khả năng đáp ứng. Tuy nhiên nhờ đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hoạt động tập huấn, hướng dẫn, nhiều hộ của HTX đã mạnh dạn chuyển đổi số, làm chủ công nghệ trong nuôi thuỷ sản, trở thành các hộ sản xuất tiêu biểu với doanh thu hàng trăm triệu mỗi năm.

Nếu như HTX Thuỷ sản Gia Minh đẩy mạnh chuyển đổi số trong quy trình chăm sóc con nuôi thì HTX Hoàng Trà, phường Liêm Tuyền lại lựa chọn đầu tư hàng loạt máy móc hiện đại, ứng dụng công nghệ cao để chế biến sản phẩm. Các sản phẩm đặc trưng của HTX như: trà ướp sen, rượu sen, rượu đông trùng hạ thảo, trà thảo mộc.

Hiện HTX đầu tư xây dựng nhà xưởng với diện tích 400m2 với hàng loạt các trang thiết bị như: kho lạnh, máy sấy thăng hoa, máy nghiền, hệ thống đóng túi, máy hàn miệng túi. Trong đó, máy sấy thăng hoa được đầu tư trị giá khoảng 3 tỷ đồng với công suất 500kg/lần sấy giúp giữ nguyên hương vị, hàm lượng dinh dưỡng của sản phẩm, được đánh giá là một trong những trang thiết bị hiện đại, tiên tiến nhất hiện nay.

Từ đó, góp phần giải quyết vấn đề kỹ thuật trong khâu chế biến chuyên sâu các sản phẩm của HTX, tối ưu hoá quy trình, tiết kiệm thời gian, sức lao động, nâng cao chất lượng, giá trị sản phẩm nông sản. Các sản phẩm cung ứng ra thị trường được người tiêu dùng đón nhận. Lợi nhuận bình quân năm 2025 của HTX là 500 triệu đồng.

Ông Trần Đăng Nhàn, Giám đốc HTX Hoàng Trà cho biết: Hiện HTX có 13 sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 3 sao. Đó là minh chứng rõ nhất cho hiệu quả của việc ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất. Thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục đầu tư cơ sở hạ tầng, trang thiết bị, ứng dụng chuyển đổi số vào quy trình sản xuất để mang tới cho người tiêu dùng những sản phẩm chất lượng nhất.

Trước sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số hiện nay, chuyển đổi số đối với các HTX không chỉ dừng lại ở quy trình sản xuất, chế biến mà còn được ứng dụng để bán hàng, mở rộng thị trường.

Nắm bắt được xu thế đó, tại HTX Dược liệu sinh thái Ngọc Trà, xã Hải Quang đã sớm đưa các sản phẩm lên giới thiệu, quảng bá, bán hàng trên các nền tảng số như: facebook, zalo.

Thế nhưng, điều này cũng đòi hỏi rất lớn về các sản phẩm phải có giá cả cạnh tranh, nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, chất lượng đảm bảo thì mới chiếm được lòng tin của khách hàng. Bên cạnh việc tuyển chọn nguồn nguyên liệu đạt chuẩn, hệ thống xưởng sản xuất, nhà sấy, trang thiết bị không ngừng được nâng cấp, thì các sản phẩm của HTX cũng không ngừng được cải tiến về hình thức mẫu mã, có mã truy xuất nguồn gốc được in trên bao bì để nâng cao độ nhận diện, khẳng định chất lượng, tránh hàng giả, hàng nhái.

Bà Đỗ Thị Gấm, Chủ tịch HĐQT HTX Dược liệu sinh thái Ngọc Trà, xã Hải Quang cho biết: Để có thể cạnh tranh và phát triển trong thời đại công nghệ số hiện nay, chúng tôi đang dần chuyển đổi từ làm quen sang thích nghi và tiến tới là ứng dụng nhuần nhuyễn chuyển đổi số trong mọi quy trình.

Việc ứng dụng chuyển đổi số đã đem lại bước ngặt lớn cho HTX. Ban đầu mỗi tháng chúng tôi chỉ tiêu thụ vài trăm sản phẩm nhưng giờ đây có thời điểm chúng tôi đã tiêu thụ hàng nghìn sản phẩm với lượng khách hàng đa dạng, ở trên khắp mọi miền đất nước. Thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục trau dồi kỹ năng xúc tiến thương mại, bán hàng trên nền tảng số để nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh.

Hiện việc chuyển đổi số của các HTX tập trung chủ yếu ở việc ứng dụng các phần mềm trong quản lý, điều hành; sử dụng mã truy xuất nguồn gốc cho sản phẩm, ứng dụng phần mềm IOT trong nuôi trồng thuỷ sản, xây dựng thương hiệu và bán hàng trên các nền tảng số. Việc chuyển đổi số muốn bài bản, hiệu quả thì rất cần sự quan tâm, hỗ trợ của các sở, ngành, đặc biệt là Liên minh HTX tỉnh.

Đồng hành cùng các HTX trong chuyển đổi số

Tính đến hết tháng 6/2026, toàn tỉnh có 1.432 HTX và quỹ tín dụng: Trong đó, lĩnh vực nông nghiệp đang hoạt động là 1.077 HTX, chiếm tỷ lệ 75,21%; lĩnh vực phi nông nghiệp đang hoạt động là 211 HTX, chiếm tỷ lệ 14,73%.

Theo đồng chí Tô Quốc Việt, Phó Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh, hiện nay, đa phần các HTX là các HTX nông nghiệp, sản xuất theo kinh nghiệm truyền thống nên hiệu quả chưa cao. Cùng với đó, các HTX có quy mô nhỏ, nguồn lực đầu tư hạn chế; trình độ ứng dụng công nghệ số chưa đồng đều; thiếu nguồn nhân lực có chuyên môn về công nghệ thông tin và chuyển đổi số.

Trước tình hình thực tiễn đó, Liên minh HTX tỉnh đang từng bước tìm giải pháp, tháo gỡ khó khăn cho các HTX.

Theo đó, Liên minh HTX tỉnh đã đẩy mạnh tổ chức tuyên truyền cho các HTX về các lợi ích, hiệu quả của chuyển đổi số, cũng như chính sách hỗ trợ của Nhà nước, từ đó làm thay đổi nhận thức, hành động của các HTX trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Đồng thời, tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng cán bộ quản lý HTX, hỗ trợ HTX ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số; thúc đẩy thương mại điện tử; hỗ trợ truy xuất nguồn gốc sản phẩm; ứng dụng các nền tảng số trong quản lý, điều hành và xúc tiến thương mại; nâng cao năng lực số cho cán bộ quản lý HTX.

Riêng trong 6 tháng đầu năm nay, Liên minh HTX tỉnh tiếp tục tư vấn hỗ trợ các HTX hoạt động theo chuỗi giá trị; hỗ trợ HTX liên doanh, liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm; hỗ trợ HTX ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất, chuyển đổi số; hỗ trợ HTX đăng ký sản phẩm OCOP.

Tính đến thời điểm hiện tại, toàn tỉnh có 128 HTX với 250 sản phẩm OCOP được xếp hạng từ 3-4 sao; 18 HTX được cấp giấy chứng nhận theo tiêu chuẩn VietGAP; 167 HTX hoạt động liên kết chuỗi giá trị với các mức độ khác nhau; triển khai mô hình lắp đặt ứng dụng IOT trong thủy sản cho 4 HTX.

Để thực hiện chuyển đổi số hiệu quả, bên cạnh sự hỗ trợ, các HTX cũng cần phát huy nội lực; đổi mới tư duy, nhận thức, không ngừng sáng tạo, nâng cao trình độ, năng lực quản lý, vận hành trong thời đại công nghệ số. Đồng thời, chú trọng đầu tư máy móc, trang thiết bị hiện đại, phù hợp với điều kiện sản xuất và nguồn lực kinh tế để có thể nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm; xây dựng thương hiệu, niềm tin từ phía người tiêu dùng, mở rộng thị trường,…

Chuyển đổi số được đánh giá vừa là cơ hội, vừa là thách thức đối với các HTX. Tuy nhiên, nếu như các HTX xác định chuyển đổi số là yêu cầu tất yếu để thay đổi, để bứt phá thì đó sẽ là hướng đi đúng đắn, hiệu quả, mở ra cơ hội cho sự phát triển bền vững, phù hợp với xu hướng hiện nay.

Quá trình chuyển đổi số cũng góp phần hình thành môi trường đổi mới sáng tạo, thử nghiệm các mô hình kinh doanh mới, hiệu quả cho các HTX; kiến tạo, xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia chuyên ngành về kinh tế tập thể, đảm bảo dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”, kết nối liên thông từ Trung ương đến địa phương với các hệ thống dữ liệu quốc gia khác.