Phát triển công dân số

Nghị quyết số 66.22/2026/NQ-CP của Chính phủ về phát triển công dân số, có hiệu lực từ ngày 15/8/2026, tạo điều kiện thuận lợi hơn để mỗi người dân không chỉ thụ hưởng thành quả CĐS mà còn trở thành một chủ thể tích cực trong đời sống số.

Từ những tiện ích rất đời thường

Với anh Lê Văn Trung, ở phường Nghĩa Lộ, chiếc điện thoại thông minh từ lâu không chỉ dùng để liên lạc hay giải trí, mà như một “chiếc ví giấy tờ” gọn nhẹ, giúp anh xử lý nhiều công việc.

“Trước đây, mỗi lần nộp hồ sơ, hay xác nhận thông tin cư trú, tôi phải sắp xếp công việc, chạy đi chạy lại cơ quan nhà nước để hoàn thành thủ tục hành chính. Giờ thì khác rồi, tôi chỉ cần thao tác trên ứng dụng cài đặt trên điện thoại. Tiến độ giải quyết đều được cập nhật trên hệ thống, nhanh chóng và tiện lợi”, anh Trung chia sẻ.

Từ những trải nghiệm như vậy, cách người dân tiếp cận dịch vụ công cũng đang dần thay đổi. Thay vì chuẩn bị đầy đủ giấy tờ, đến đúng nơi, lấy số và chờ đợi, nhiều thủ tục nay có thể được thực hiện mọi lúc, mọi nơi trên môi trường điện tử.

Chuyển đổi số vì thế không phải điều gì quá xa xôi. Đôi khi, đó đơn giản là việc người dân biết mở ứng dụng, xác thực danh tính, nộp một bộ hồ sơ trực tuyến hay theo dõi kết quả giải quyết thủ tục hành chính ngay trên điện thoại.

Tinh thần CĐS để phục vụ nhân dân tốt hơn được thể hiện rõ trong Nghị quyết khi Chính phủ xác định người dân là trung tâm của quá trình phát triển công dân số. Người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng tiện ích số mà còn là chủ thể trực tiếp tham gia, đóng góp vào quá trình CĐS.

Khi các dịch vụ công được đưa lên môi trường điện tử, mức độ thuận tiện và khả năng sử dụng của người dân có ý nghĩa trực tiếp đối với hiệu quả hoạt động của chính quyền số. Sự tham gia chủ động của người dân cũng góp phần hình thành thị trường số, cộng đồng số và xã hội số.

Điều này có ý nghĩa đặc biệt khi các dịch vụ công  được đưa lên môi trường điện tử ngày càng nhiều. Người dân sử dụng càng thuận tiện thì hiệu quả của chính quyền số càng được nâng lên. Đồng thời, sự tham gia chủ động của người dân cũng góp phần hình thành thị trường số, cộng đồng số và xã hội số.

VNeID - nền tảng để người dân tiếp cận dịch vụ số

Nếu CĐS là một hành trình, thì VNeID đang trở thành một trong những “cửa ngõ số” để người dân tiếp cận dịch vụ công và dịch vụ số hiện nay. Thông qua tài khoản định danh điện tử, người dân có thể xác thực nhân thân, sử dụng các thông tin đã tích hợp để thực hiện nhiều thủ tục, nộp hồ sơ trực tuyến, theo dõi tiến độ giải quyết và nhận kết quả.

"Từ ngày 1/8/2026, Công an tỉnh triển khai “Chiến dịch 60 ngày đêm” gắn với làm sạch dữ liệu, giải quyết hồ sơ cư trú. Công an tỉnh phối hợp với các lực lượng trực tiếp đến từng hộ dân hướng dẫn kích hoạt định danh điện tử mức 2, tích hợp giấy tờ, hỗ trợ người cao tuổi, người không có điện thoại thông minh hoặc thiếu người thân hỗ trợ. Mục tiêu là tạo thuận lợi nhất để mọi người dân đều có thể tiếp cận và thụ hưởng các tiện ích số”.  Trung tá HUỲNH THANH LUÂN  - Phó Trưởng phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (Công an tỉnh)

Trung tá Huỳnh Thanh Luân - Phó Trưởng phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (Công an tỉnh) nhấn mạnh, điểm đáng chú ý của Nghị quyết 66.22 là ở cơ chế ưu đãi công khai, minh bạch. Công dân có tài khoản định danh điện tử mức độ 2, tích hợp đầy đủ giấy tờ theo quy định thì sẽ được miễn, giảm phí, lệ phí khi làm thủ tục hành chính trực tuyến.

Theo đó, một số trường hợp được miễn lệ phí cấp đổi, cấp lại thẻ căn cước; miễn lệ phí một số thủ tục đăng ký phương tiện; hay giảm 10% lệ phí trước bạ nhà, đất khi đủ điều kiện. Mức độ được hưởng chính sách này sẽ hiển thị ngay trên ứng dụng, gắn với tài khoản của từng cá nhân, đảm bảo công khai, minh bạch. Đối với người cao tuổi, người khuyết tật, đồng bào dân tộc thiểu số thì sẽ được áp dụng mức ưu đãi cao nhất.

Theo quy định tại Phụ lục I của Nghị quyết 66.22, 5 nhóm thông tin, giấy tờ cơ bản cần hoàn thành tích hợp để đủ điều kiện hưởng chính sách ưu đãi gồm: Giấy khai sinh; thông tin thẻ ngân hàng, tài khoản thanh toán, ví điện tử hoặc tài khoản tiền di động; thông tin tài khoản an sinh xã hội; thông tin số thuê bao di động; sổ sức khỏe điện tử.

Dù tiện ích rất rõ ràng, nhưng quá trình tiếp cận công nghệ vẫn còn những hạn chế, nhất là với người lớn tuổi và những người chưa quen sử dụng thiết bị thông minh. Từ thực tế đó, lực lượng công an và đoàn viên, thanh niên tại các địa phương đang trở thành những “cầu nối” đưa tiện ích số đến gần hơn với người dân.

Chị Lê Trần Ngọc Anh, đoàn viên phường Cẩm Thành chia sẻ, với những bác lớn tuổi hoặc người chưa rành công nghệ, tôi xin số định danh cá nhân và số điện thoại để hỗ trợ thao tác trên máy. Sau khi đăng ký và kích hoạt thành công, tôi ghi lại mật khẩu, mã passcode vào một sổ tay nhỏ giao lại cho người dân để dễ nhớ, dễ dùng cho những lần sau.

Tạo nền tảng xây dựng xã hội số toàn diện

Với tỉnh Quảng Ngãi, Nghị quyết 66.22 tạo thêm cơ sở để địa phương tập trung nguồn lực nâng cao năng lực số cho người dân, từ đó tạo tiền đề vững chắc cho việc xây dựng một xã hội số và nền kinh tế số tại địa phương.

Theo Phó Giám đốc Sở KH&CN Nguyễn Quốc Huy Hoàng, tỉnh Quảng Ngãi sẽ tập trung vào một số nhóm nhiệm vụ trọng tâm để cụ thể hóa nghị quyết. Trong đó, địa phương sẽ xây dựng các kế hoạch triển khai, quy định về ưu đãi, khuyến khích sử dụng dịch vụ công trực tuyến và các tiện ích số; đẩy mạnh phủ sóng băng rộng di động 5G, internet cáp quang đến hộ gia đình; hoàn thiện các cơ sở dữ liệu dùng chung của tỉnh, kết nối đồng bộ với cơ sở dữ liệu quốc gia.

Cùng với đó, thực hiện mục tiêu hỗ trợ 100% công dân đủ điều kiện cài đặt, sử dụng ứng dụng Định danh điện tử quốc gia (VNeID) để phục vụ giao dịch hành chính và xã hội; duy trì phong trào “Bình dân học vụ số”, phát huy vai trò của tổ công nghệ số cộng đồng - lực lượng gần dân, sát dân, có thể “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng người” để hướng dẫn những người còn gặp khó khăn trong tiếp cận công nghệ.

Đối tượng được quan tâm đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số, nông dân, người cao tuổi và những nhóm yếu thế. Cùng với kỹ năng sử dụng điện thoại thông minh, người dân cần được trang bị kiến thức về bảo vệ thông tin cá nhân, nhận diện nguy cơ lừa đảo và sử dụng mạng an toàn.

Nghị quyết 66.22 đặt mục tiêu phát triển công dân số toàn diện, lấy người dân làm trung tâm, không để ai bị bỏ lại phía sau, nhất là các nhóm yếu thế. Để mỗi người dân thực sự trở thành một công dân số, bên cạnh hạ tầng và các nền tảng công nghệ, điều cần thiết là sự đồng hành từ chính quyền, các tổ chức, đoàn thể và cộng đồng.

Khi những rào cản về tuổi tác, kỹ năng, thiết bị và khả năng tiếp cận được tháo gỡ, chuyển đổi số mới thực sự đi vào cuộc sống.

Bài, ảnh: TRUNG ÂN