Bài 1: Sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm - Nét văn hóa của công dân số

VĂN HÓA ỨNG XỬ CỦA CÁN BỘ, ĐẢNG VIÊN TRÊN MẠNG XÃ HỘI

Trong không gian số ngày càng rộng mở, mỗi cán bộ, đảng viên (CB, ĐV) và công dân đều có thêm một “mặt trận” để thể hiện trách nhiệm với cộng đồng và xã hội. Từ cách tiếp nhận, kiểm chứng, chia sẻ thông tin đến thái độ khi bình luận, tương tác trên mạng xã hội đều phản ánh ý thức, bản lĩnh và văn hóa của mỗi người. Vì vậy, sử dụng mạng xã hội (MXH) có trách nhiệm không chỉ là yêu cầu để tránh những hành vi vi phạm mà còn là trách nhiệm nêu gương, góp phần bảo vệ sự thật, lan tỏa thông tin tích cực và xây dựng không gian mạng lành mạnh, văn minh.

Khi ai cũng có thể trở thành người đưa tin

Trước đây, muốn đưa một thông tin đến nhiều người, phải có báo, đài, máy ảnh, máy quay và cả một bộ phận biên tập phía sau. Nay thì đơn giản hơn nhiều: một chiếc điện thoại, một tài khoản MXH là đủ. Ngày nay, ai cũng có thể thành “phóng viên”, nhưng không phải ai cũng đăng tải thông tin đã được kiểm chứng, bảo đảm không sai lệch.

Thấy chuyện gì hay, chụp lại. Có thông tin mới, đăng lên. Thấy bài viết tâm đắc, chia sẻ. Gặp chuyện “nóng”, bình luận vài câu. Mỗi người, theo cách của mình, đều có thể trở thành một “người đưa tin”. Đó là điều tất yếu khi xã hội phát triển, khoa học - kỹ thuật, công nghệ thông tin bùng nổ. Internet và MXH giúp người dân tiếp cận nhanh hơn với thông tin, chủ trương, chính sách; phản ánh những vấn đề từ cơ sở; kết nối cộng đồng; lan tỏa những câu chuyện đẹp. Tuy nhiên, cũng chính vì thông tin đi quá nhanh nên trách nhiệm của người sử dụng cũng phải đồng hành cùng độ nhanh của thông tin.

Thách thức đối với người sử dụng Internet, MXH hiện nay không phải thiếu Ang tin mà là phải tiếp nhận một lượng thông tin quá lớn, trong đó có cả tin giả, tin sai sự thật, nội dung bị cắt ghép, xuyên tạc, vu khống, kích động hoặc giả mạo. Cùng với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), việc tạo ra hình ảnh, âm thanh, video và văn bản giả ngày càng dễ dàng. Một sản phẩm được tạo dựng tinh vi có thể khiến người tiếp nhận tin rằng đó là hình ảnh hoặc phát ngôn có thật.

Anh Nguyễn Sơn (ngụ phường Bình Minh) thường xuyên sử dụng MXH Facebook, TikTok cho biết, đôi khi nguy cơ không chỉ đến từ công nghệ tạo nội dung “giả như thật” mà cái chính là tâm lý tò mò, thích nội dung gây sốc, xu hướng tin vào điều phù hợp với quan điểm có sẵn hay suy nghĩ “nhiều người đăng thì chắc là đúng” cũng có thể biến người sử dụng thành mắt xích trong quá trình lan truyền thông tin sai.

Thế nên, để chủ động, tiếp nhận, sử dụng thông tin an toàn, tự bảo vệ mình, đòi hỏi người dùng trước một thông tin chưa rõ nguồn gốc, điều cần làm trước tiên là phải tự hỏi: Thông tin này có đúng không? Có nguồn chính thống không? Có bị cắt khỏi bối cảnh không? Có thể ảnh hưởng đến ai? Nội dung có phù hợp với vị trí, trách nhiệm của mình không? Có cần thiết phải chia sẻ không?

Nếu chưa thể trả lời, lựa chọn có trách nhiệm nhất là dừng lại. Nói cách khác, trên không gian mạng, trách nhiệm không chỉ nằm ở người tạo ra thông tin mà người tiếp nhận, bình luận và chia sẻ cũng phải chịu trách nhiệm với hoạt động, tương tác của mình đối với thông tin đó.

MXH là không gian giao tiếp không biên giới nhưng không phải “vùng vô luật”. Quyền tự do biểu đạt được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật của mỗi quốc gia, đồng thời phải tôn trọng quyền, lợi ích hợp pháp của người khác và lợi ích chung của xã hội.

Tại Việt Nam, Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật về nội dung này như: Luật An ninh mạng số 116/2025/QH15 xác lập các hành vi bị nghiêm cấm trên không gian mạng; Nghị định số 174/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin; Nghị định số 330/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 19/8/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Theo đó, tại Điều 9 của Nghị định số 330/2026/NĐ-CP quy định mức phạt tiền từ 5-10 triệu đồng đối với cá nhân có các hành vi như: cung cấp, chia sẻ thông tin nhằm cổ xúy, vận động hoặc dụ dỗ người khác thực hiện hành vi xâm hại an ninh, trật tự xã hội; thông tin mang tính đe dọa, kích động mâu thuẫn, chia rẽ; thông tin có nội dung kích động, lôi kéo tụ tập đông người, gây ảnh hưởng đến trật tự, an toàn xã hội và hoạt động của cơ quan, tổ chức.

Tại Điều 95 của Nghị định số 174/2026/NĐ-CP quy định mức phạt đối với tổ chức có hành vi lợi dụng MXH để cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân; chủ tài khoản, chủ kênh nội dung, chủ trang cộng đồng, người quản trị nhóm cộng đồng trên MXH không thực hiện ngăn chặn, gỡ bỏ thông tin vi phạm pháp luật, thông tin ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác… với mức phạt tiền từ 20-30 triệu đồng.

Phạt tiền từ 30-50 triệu đồng đối với hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin xuyên tạc lịch sử, phủ nhận thành tựu cách mạng, phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc; cung cấp, chia sẻ thông tin sai sự thật gây hoang mang trong Nhân dân, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân khác mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự… Đối với cá nhân vi phạm, mức phạt bằng 1/2 mức phạt của tổ chức.

Các văn bản quy phạp pháp luật với mức phạt nghiêm này đặt hoạt động trên không gian mạng trong mối quan hệ với an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội và quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân, qua đó nhấn mạnh trách nhiệm của mỗi công dân đối với những gì mình tạo ra, đăng tải, bình luận và chia sẻ. Riêng với ĐV, trách nhiệm còn cao hơn, vừa thực hiện trách nhiệm thượng tôn pháp luật của một công dân, vừa phải chấp hành nghiêm kỷ luật Đảng, trách nhiệm nêu gương và uy tín của người ĐV.

Việc kết nối, khai thác, tương tác, tiếp nhận và chia sẻ thông tin trên MXH trở thành nhu cầu tất yếu của xã hội hiện đại. Cùng với đó, xây dựng môi trường thông tin an toàn, lành mạnh không chỉ là nhu cầu của người sử dụng mà còn là yêu cầu cần thiết đối với công tác quản lý và đời sống xã hội.

Nhận thức rõ điều đó, Đảng bộ và chính quyền tỉnh Tây Ninh luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo công tác thông tin, tuyên truyền, đa dạng hóa các kênh truyền thông để đưa chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước vào cuộc sống. Trong đó, ngoài vai trò chủ lực của các cơ quan báo chí, cũng chú trọng sử dụng các nền tảng MXH như một kênh thông tin nhanh, rộng, gần gũi với người dân.

Phó Trưởng ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Nguyễn Thúy Oanh cho biết: “Thời gian qua, các địa phương, cơ quan, đơn vị trên địa bàn tỉnh đã xây dựng, vận hành hơn 800 diễn đàn, kênh tuyên truyền trên MXH; phát huy vai trò của CB, ĐV, đoàn viên, hội viên trong chia sẻ, lan tỏa thông tin chính thống, tích cực. Nhiều KOL, trí thức, người dân quan tâm thời cuộc, có tinh thần trách nhiệm cũng tích cực tham gia xây dựng các kênh truyền thông, góp phần “phủ xanh” không gian mạng bằng những thông tin hữu ích, nhân văn”.

Theo bà Nguyễn Thúy Oanh, cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin, AI và các phương thức tạo dựng, phát tán thông tin ngày càng tinh vi, vẫn còn những trường hợp thiếu cảnh giác, chia sẻ tin giả, thông tin sai sự thật hoặc vô tình trở thành mắt xích lan truyền thông tin xấu. Vì vậy, mỗi người sử dụng mạng, nhất là CB, ĐV, không chỉ cần biết chọn lọc, kiểm chứng và tránh tiếp tay cho thông tin sai lệch mà còn cần chủ động chia sẻ, lan tỏa thông tin chính thống, tích cực. Mỗi tài khoản, mỗi lượt chia sẻ đúng lúc, đúng nội dung đều có thể góp phần đưa thông tin đúng đến với cộng đồng nhanh hơn, rõ hơn và thuyết phục hơn”.

Trong không gian mà thông tin đúng phải cạnh tranh với thông tin sai từng ngày, trách nhiệm của CB, ĐV và công dân trong kỷ nguyên số không dừng ở việc “không vi phạm” mà còn phải chủ động bảo vệ sự thật, lan tỏa thông tin chính thống, tích cực. Đó cũng là nội dung được đặt ra trong bài cuối: “Từ “không vi phạm” đến chủ động lan tỏa điều đúng”.

Bài cuối: Từ “không vi phạm” đến chủ động lan tỏa điều đúng