Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung kiến nghị tháo gỡ vướng mắc trong xử lý và áp dụng văn bản quy phạm pháp luật
Tại phiên họp, đại biểu Phan Thị Mỹ Dung, Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Tây Ninh tham gia góp ý, đề xuất nhiều nội dung quan trọng nhằm góp phần hoàn thiện dự án Luật Văn bản quy phạm pháp luật.
Về các quy định bãi bỏ văn bản quy phạm pháp luật, đại biểu đánh giá cao việc dự thảo Luật bổ sung quy định giao Chính phủ quy định các trường hợp bãi bỏ văn bản quy phạm pháp luật bằng văn bản hành chính. Đại biểu cho rằng, đây là hướng tiếp thu phù hợp với kiến nghị về việc cần có cơ chế xử lý đối với những văn bản không còn đối tượng áp dụng hoặc không còn ý nghĩa thực tiễn.
Từ thực tiễn tại địa phương, đại biểu cho biết hiện còn tồn tại số lượng lớn văn bản quy phạm pháp luật chỉ có nội dung bãi bỏ các văn bản quy phạm pháp luật khác. Những văn bản này được ban hành theo quy định trước đây, khi việc bãi bỏ văn bản quy phạm pháp luật cũng phải thực hiện bằng một văn bản quy phạm pháp luật.
Sau khi hoàn thành việc bãi bỏ, các văn bản này không còn nội dung để tổ chức thực hiện nhưng vẫn tồn tại trong hệ thống với tình trạng còn hiệu lực, tiếp tục được cập nhật, tích lũy trên cơ sở dữ liệu, làm gia tăng số lượng văn bản không còn ý nghĩa sử dụng thực tế.
Bên cạnh đó, có những văn bản đã hoàn thành mục tiêu, nhiệm vụ hoặc công việc được xác định khi ban hành nhưng kết quả pháp lý vẫn còn giá trị lưu trữ, quản lý và tra cứu, như văn bản về đặt tên đường, tên công trình; phê duyệt chương trình, đề án, kế hoạch.
Từ thực tế trên, đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế hoặc giao Chính phủ hướng dẫn cụ thể việc rà soát, thống kê và xử lý đối với hai nhóm văn bản nêu trên; xác định rõ trường hợp cần bãi bỏ và trường hợp cần tiếp tục duy trì hiệu lực nhưng được phân loại là văn bản đã hoàn thành việc thực hiện.
Đồng thời, cần quy định cách thức cập nhật, quản lý trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật, bảo đảm vừa lưu giữ được giá trị pháp lý, lịch sử của văn bản, vừa tránh tình trạng văn bản không còn ý nghĩa áp dụng tiếp tục được thống kê, tích lũy, gây khó khăn cho công tác quản lý, tra cứu và xác định tình trạng pháp lý.
Đại biểu cũng đề nghị mở rộng các trường hợp được bãi bỏ toàn bộ văn bản quy phạm pháp luật bằng văn bản hành chính, đồng thời quy định trình tự, thủ tục kiểm soát chặt chẽ, góp phần tinh gọn hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.
Về hiệu lực của văn bản quy định chi tiết tại khoản 2 Điều 70, đại biểu cho rằng cần cân nhắc thận trọng quy định theo hướng khi văn bản quy phạm pháp luật hết hiệu lực thì văn bản quy định chi tiết, quy định nội dung được giao và quy định biện pháp cụ thể để tổ chức, hướng dẫn thi hành mặc nhiên hết hiệu lực, trừ trường hợp được công bố tiếp tục có hiệu lực.
Theo đại biểu, việc luật được sửa đổi, thay thế không đồng nghĩa với việc toàn bộ nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành luật cũ đều không còn phù hợp. Trên thực tế, nhiều quy định chi tiết vẫn tương thích với quy định mới, không có nội dung mâu thuẫn và tiếp tục cần thiết cho hoạt động quản lý nhà nước cũng như giải quyết công việc của tổ chức, cá nhân.
Nếu mặc nhiên xác định các văn bản này hết hiệu lực trong khi việc rà soát, công bố tiếp tục hiệu lực chưa được thực hiện kịp thời hoặc còn bỏ sót thì có thể dẫn đến gián đoạn áp dụng pháp luật, phát sinh khoảng trống pháp lý và gây lúng túng trong quá trình thực hiện.
Từ thực tiễn quản lý tại địa phương, đại biểu lưu ý nhiều văn bản quy phạm pháp luật của HĐND, UBND cấp tỉnh, cấp xã được ban hành nhằm cụ thể hóa, triển khai quy định của Trung ương, phù hợp với điều kiện và yêu cầu quản lý tại địa bàn. Nếu văn bản của Trung ương làm căn cứ giao quy định chi tiết hoặc tổ chức thi hành hết hiệu lực thì theo cơ chế dự thảo, các quy định tương ứng trong văn bản của địa phương cũng có thể đương nhiên hết hiệu lực theo.
Điều này có thể kéo theo việc thay đổi hiệu lực của nhiều văn bản địa phương đang được sử dụng làm căn cứ giải quyết công việc, thực hiện thủ tục hành chính, quản lý nhà nước và bảo đảm quyền, nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân. Nếu việc rà soát, xử lý không được thực hiện kịp thời sẽ phát sinh khoảng trống pháp lý trên diện rộng, ảnh hưởng đến hoạt động quản lý nhà nước, gây khó khăn cho cơ quan thực thi và người dân, doanh nghiệp.
Do đó, đại biểu đề nghị tiếp tục áp dụng cơ chế rà soát, xử lý văn bản khi văn bản làm căn cứ hết hiệu lực theo quy định của Luật hiện hành, thay vì quy định mặc nhiên hết hiệu lực đối với các văn bản quy định chi tiết.
Về thẩm quyền điều chỉnh quy định của luật trong trường hợp khẩn cấp, đại biểu thống nhất với đề xuất giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội thẩm quyền ban hành nghị quyết để điều chỉnh quy định của luật trong những trường hợp khẩn cấp, cấp bách mà Quốc hội không thể họp để kịp thời giải quyết các vấn đề phát sinh trong thực tiễn.
Tuy nhiên, đại biểu đề nghị thẩm quyền này cần được áp dụng đối với tất cả các luật, không loại trừ trường hợp luật do Chính phủ trình như quy định tại dự thảo. Bởi khi đã được Quốc hội xem xét, thông qua, các luật đều thể hiện ý chí lập pháp của Quốc hội và có giá trị pháp lý như nhau, không phụ thuộc vào cơ quan trình dự án luật. Vì vậy, việc phân định thẩm quyền điều chỉnh cần bảo đảm nguyên tắc thống nhất, không nên căn cứ vào cơ quan trình dự án luật ban đầu.
Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu, tiếp thu các ý kiến nêu trên để hoàn thiện dự thảo Luật, bảo đảm hệ thống văn bản quy phạm pháp luật được quản lý chặt chẽ, thống nhất, tinh gọn, đồng thời đáp ứng yêu cầu xử lý kịp thời các tình huống phát sinh trong thực tiễn./.
