Cần bảo đảm quyền hưởng lợi của cộng đồng khi phát triển thị trường các - bon

Đại biểu Phan Thị Thùy Linh, Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa. Ảnh: An Nhiên

Đại biểu Phan Thị Thùy Linh, Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa, đề nghị lần sửa luật này cần đem lại những bảo đảm thiết thực: người dân được bảo vệ trước nguy cơ ô nhiễm; công sức phân loại rác được bảo đảm bằng chất lượng dịch vụ; đóng góp giữ rừng được ghi nhận bằng lợi ích công bằng. Trách nhiệm bảo vệ môi trường phải đi cùng trách nhiệm bảo vệ sức khỏe, sinh kế và quyền lợi chính đáng của người dân. Đó cũng là nền tảng để tạo dựng niềm tin và sự đồng hành lâu dài của toàn xã hội.

Đại biểu tán thành việc hoàn thiện cơ sở pháp lý cho trao đổi quốc tế kết quả giảm phát thải và tín chỉ các-bon. Đồng thời cho rằng, Điểm b khoản 4 Điều 139 đã xác định chủ thể giao dịch; nhưng thực tế không phải lúc nào người đứng tên giao dịch và người có quyền hưởng lợi cũng là một. Cộng đồng, hộ gia đình nhận khoán bảo vệ rừng có thể không trực tiếp giao dịch nhưng vẫn có quyền lợi hợp pháp cần được bảo đảm. Luật Lâm nghiệp và Nghị định số 180/2026/NĐ-CP đã có cơ chế chi trả, chia sẻ lợi ích.

Vì vậy, đối với các-bon rừng, đại biểu đề nghị Điều 139 và Điều 139a cần dẫn chiếu rõ cơ chế này, đồng thời xác định trách nhiệm của chủ thể quản lý, sử dụng nguồn thu trong việc chi trả, cung cấp thông tin và giải trình với người hưởng lợi. Việc xác định đối tượng, mức hưởng và phương thức chi trả phải tuân thủ pháp luật về lâm nghiệp và các thỏa thuận hợp pháp, bảo đảm nguồn thu từ các-bon rừng được phân chia công bằng, đúng đối tượng. Người giữ rừng, trong đó có đồng bào dân tộc thiểu số, có thể không trực tiếp đứng tên giao dịch, nhưng quyền hưởng lợi hợp pháp của họ phải được bảo đảm bằng những khoản chi trả đầy đủ, minh bạch.

Các đại biểu Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa tham gia phiên thảo luận tổ. Ảnh: An Nhiên

Ngoài ra, đại biểu Phan Thị Thùy Linh cũng đề nghị hoàn thiện tiêu chí sàng lọc dự án đầu tư theo hướng nhận diện đầy đủ các nguy cơ tác động đến khu dân cư, nguồn nước sinh hoạt và di sản văn hóa.

Việc đánh giá mức độ nhạy cảm cần căn cứ vào khu vực chịu tác động và mức độ rủi ro, không chỉ dựa trên phạm vi chiếm dụng đất, mặt nước, nhằm chủ động phòng ngừa ô nhiễm ngay từ khâu lựa chọn địa điểm, công nghệ, đồng thời tránh phát sinh thủ tục không cần thiết.

Đại biểu Bùi Văn Dũng, Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa. Ảnh: An Nhiên

Góp ý vào dự thảo Luật này từ góc độ kinh tế môi trường, đại biểu Bùi Văn Dũng, Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa, đề nghị hoàn thiện quy định kiểm soát tải lượng ô nhiễm theo hướng không cho phép việc xả thải làm gia tăng các thông số ô nhiễm mà nguồn tiếp nhận đã hết khả năng chịu tải, bảo đảm chức năng nguồn nước và an toàn nguồn cấp nước sinh hoạt. Đại biểu cho rằng, nếu không kiểm soát chặt chẽ, chi phí xử lý ô nhiễm và thiệt hại đối với sản xuất, sinh hoạt có thể chuyển từ cơ sở xả thải sang cộng đồng và các doanh nghiệp khác.

Đối với phát triển kinh tế tuần hoàn thông qua thị trường vật liệu tái chế, đại biểu đề nghị làm rõ thêm căn cứ lựa chọn để thực hiện chính sách ưu tiên sử dụng vật liệu tái chế trong các dự án, nhiệm vụ sử dụng ngân sách nhà nước, nhằm tạo đầu ra cho vật liệu tái chế, giúp đưa chất thải trở lại sản xuất, giảm khai thác tài nguyên.