Phân tích dữ liệu để đánh giá hiệu quả của doanh nghiệp khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Đồng chí Ngô Hải Phan, Cục trưởng Cục Chuyển đổi số - Cơ yếu (Văn phòng Trung ương Đảng), Tổ phó Thường trực Tổ giúp việc Ban Chỉ đạo chủ trì cuộc họp.

Đồng chí Ngô Hải Phan cho biết, nhằm có số liệu chuẩn bị cho tổng kết 1 năm việc thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số và phương hướng, nhiệm vụ trọng năm năm 2026, Tổ Giúp việc cần có những dữ liệu để phân tích và đánh giá được chính xác nhất hiệu quả của doanh nghiệp khoa học công nghệ.

Để đánh giá thực chất việc ban hành và triển khai Nghị quyết 57 mang lại gì cho nền kinh tế, bài toán đặt ra là trong 80.000 doanh nghiệp trên cả nước, có bao nhiêu doanh nghiệp có đầu tư thực sự cho khoa học công nghệ; đã đầu tư bao nhiêu nguồn lực cho phát triển lĩnh vực này? Các doanh nghiệp có thực sự làm chủ công nghệ hay làm thuê, gia công? Từ đó đồng chí Ngô Hải Phan đề nghị các cơ quan thuộc các Bộ trả lời các câu hỏi: Doanh nghiệp Việt Nam đang làm chủ công nghệ gì, sản phẩm gì, xuất khẩu gì? Xã hội đã đầu tư bao nhiêu cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, và đã tạo ra giá trị gì? Giá trị đó là “làm thuê, gia công” hay “tự chủ, làm chủ”? Thể chế đã thực sự thông suốt tới cấp xã, tới doanh nghiệp chưa?

Trao đổi tại cuộc họp, đại diện các cơ quan trong các lĩnh vực Thống kê, Hải quan, Thuế cho rằng, để đánh giá đúng thực chất của những bước tiến thực hiện Nghị quyết 57, thì cần có số liệu doanh nghiệp trong quá khứ để so sánh giữa trước và sau khi thực hiện Nghị quyết 57.

Có ý kiến băn khoăn về việc đánh giá chỉ tiêu dành 2% GDP cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (Nhà nước 30%, doanh nghiệp là 70%) bởi trước mắt chưa thể thống kê được vì Bộ Tài chính chưa bắt buộc các doanh nghiệp báo cáo về nội dung này.

Đối với số liệu thống kê, cần làm rõ các khái niệm (ví dụ công nghệ chiến lược là gì, sản phẩm khoa học công nghệ gồm những gì…) mới có thể thống kê chính xác được. Ngoài ra, có ý kiến cho rằng, có thể nhìn vào một số biểu hiện để nhận biết doanh nghiệp làm chủ công nghệ cao cốt lõi: có thuế thu nhập cá nhân cao do có doanh thu rất cao; nhập khẩu hàng hóa giá trị lớn; có bằng sáng chế trên cơ sở dữ liệu của Cục Sở hữu trí tuệ. Ngoài ra, có thể dựa trên số liệu doanh thu, thuế, lợi nhuận trên khoa học công nghệ.

Các ý kiến thống nhất rằng, với tình hình hiện nay, sử dụng dữ liệu hành chính (hải quan, thuế, đầu tư...) là phù hợp bởi nếu lấy số liệu từ doanh nghiệp thì sẽ có độ trễ (số liệu doanh nghiệp cung cấp chỉ sau khi có báo cáo tài chính); đồng thời thống nhất sẽ cung cấp đầy đủ số liệu theo những yêu cầu cụ thể của Ban Chỉ đạo.

Đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, hiện nay có khoảng 700 doanh nghiệp được công nhận là doanh nghiệp khoa học công nghệ, tuy nhiên các tiêu chí đối với các doanh nghiệp này sẽ có sự thay đổi. Bộ đang xây dựng phương pháp xây dựng dữ liệu, trong đó có các dữ liệu về nhân lực; hoạt động R&D; sở hữu trí tuệ; thương mại hóa kết quả nghiên cứu đến thị trường; tái đầu tư R&D. Đây sẽ là điều kiện thuận lợi để có thể đánh giá thực chất về hiệu quả của các doanh nghiệp khoa học và công nghệ./.