Tự giác là danh dự và trách nhiệm

1. Cần khẳng định rằng, kiểm tra, đôn đốc để bảo đảm chủ trương, nghị quyết đi vào thực tiễn là phương thức lãnh đạo, quản lý không thể thiếu. Song, mục đích của kiểm tra không phải để thay thế trách nhiệm tự thân của mỗi tổ chức, cá nhân. Một hệ thống mà cấp trên phải liên tục thúc giục thì cấp dưới mới hành động sẽ khó có được sự năng động, linh hoạt và sức bật cần thiết trước những yêu cầu phát triển ngày càng cao.

Chính vì thế, yêu cầu của đồng chí Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng càng có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh thành phố đang triển khai đồng thời nhiều nhiệm vụ chiến lược, có phạm vi tác động rộng và yêu cầu tiến độ cao.

Từ cụ thể hóa các chủ trương, nghị quyết của Trung ương, đổi mới phương thức lãnh đạo, xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, đến thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, tháo gỡ những điểm nghẽn kéo dài, triển khai các dự án hạ tầng trọng điểm, đổi mới quản trị đô thị và nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân..., tất cả đều đòi hỏi quyết tâm chính trị cao cùng năng lực tổ chức thực hiện tương xứng.

Đặc điểm của những nhiệm vụ này là tính liên thông rất lớn. Một công việc thường liên quan đến nhiều cấp, ngành, nhiều địa bàn; tiến độ của khâu này có thể tác động trực tiếp đến kết quả của khâu khác. Một vướng mắc không được chủ động phát hiện, tháo gỡ kịp thời có thể làm chậm cả chuỗi công việc. Bởi vậy, nếu mỗi cơ quan, đơn vị, địa phương chỉ tập trung vào phần việc của mình, chờ chỉ đạo hoặc đợi nhắc nhở mới phối hợp thì có thể trở thành lực cản đối với nỗ lực chung của cả hệ thống.

Đặc biệt, việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đặt ra yêu cầu mới, cao hơn đối với năng lực và trách nhiệm của cấp xã, phường. Khi thẩm quyền, nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền sâu hơn, chính quyền cơ sở không thể trông chờ vào sự chỉ đạo của cấp trên mà phải chủ động nắm chắc địa bàn, nhận diện vấn đề và giải quyết công việc trong phạm vi chức trách. Từ quản lý đất đai, trật tự xây dựng, vệ sinh môi trường đến bảo đảm an sinh xã hội, giải quyết thủ tục hành chính, mỗi vấn đề đều đòi hỏi sự sâu sát và tinh thần trách nhiệm thường xuyên.

2. Đặt yêu cầu tự giác trong mối quan hệ với danh dự và trách nhiệm là cách nhìn sâu sắc về phẩm chất người cán bộ trong giai đoạn mới. Lòng tự trọng của cán bộ, đảng viên phải thôi thúc mỗi người tự nhận diện việc cần làm, tự đặt ra yêu cầu cao đối với bản thân và không bằng lòng với những kết quả còn dưới mức trách nhiệm của mình.

Danh dự của người cán bộ phải được khẳng định bằng những công việc đã làm, những khó khăn đã tháo gỡ và những lợi ích thiết thực mang lại cho đơn vị, địa phương và cho nhân dân. Một cán bộ có trách nhiệm không chỉ biết hoàn thành phần việc được giao, mà còn phải chủ động phát hiện những vấn đề mới nảy sinh, mạnh dạn tham mưu giải pháp, kiên trì theo đuổi công việc đến cùng.

Khi gặp khó khăn, không chỉ dừng lại ở việc báo cáo vướng mắc mà phải chủ động tìm cách tháo gỡ trong phạm vi thẩm quyền; khi vượt thẩm quyền, phải chủ động đề xuất, phối hợp, kiến nghị phương án giải quyết, không để công việc rơi vào trạng thái chờ đợi. Tự giác cũng không có nghĩa là làm việc tùy tiện, vượt thẩm quyền hay hành động thiếu nguyên tắc.

Sự tự giác là biểu hiện cao hơn của kỷ luật, không phải làm việc vì sợ bị kiểm tra, mà làm việc vì ý thức sâu sắc về trách nhiệm của mình. Đặc biệt, người đứng đầu phải là người tự giác trước tiên, quyết liệt trước tiên và chịu trách nhiệm trước tiên.

3. Điểm đáng chú ý là Hà Nội đang từng bước xây dựng hệ thống giám sát, điều hành thông minh, kết hợp với đổi mới phương thức đánh giá cán bộ theo tháng, theo quý, lấy kết quả và hiệu quả công việc làm thước đo chủ yếu. Đây là cơ sở để hình thành một phương thức quản trị hiện đại, trong đó trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và từng cán bộ được lượng hóa, minh bạch hóa và kiểm chứng bằng sản phẩm cụ thể.

Khi tiến độ công việc được cập nhật, những nhiệm vụ chậm trễ được nhận diện, những khâu phối hợp thiếu đồng bộ được cảnh báo kịp thời, mỗi cán bộ sẽ có thêm động lực và áp lực tự thân để chủ động thực hiện chức trách, không chờ đôn đốc, nhắc nhở.

Tuy nhiên, hệ thống giám sát, điều hành thông minh, dù có ý nghĩa quan trọng trong việc tăng cường kỷ luật, kỷ cương và thúc đẩy tinh thần chủ động trong thực thi công vụ, xét đến cùng cũng không thể thay thế ý thức tự giác của mỗi cán bộ, công chức. Công nghệ có thể giám sát tiến độ, cảnh báo sự chậm trễ, nhận diện những khâu còn yếu, nhưng không thể thay thế lòng tự trọng, tinh thần trách nhiệm và động lực cống hiến từ bên trong mỗi con người.

Vì vậy, cùng với tăng cường kiểm tra, giám sát và áp dụng chế tài nghiêm minh, thành phố Hà Nội cần đặc biệt coi trọng công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, bồi đắp ý thức về danh dự, bổn phận của người cán bộ, đảng viên; đồng thời đổi mới thực chất công tác thi đua, khen thưởng, gắn với hệ thống đánh giá cán bộ công tâm, khách quan.

Người làm tốt phải được ghi nhận, tôn vinh và tạo điều kiện phát huy; người chưa hoàn thành tốt nhiệm vụ phải nhận diện rõ những hạn chế của bản thân, có ý thức và trách nhiệm khắc phục để vươn lên. Cùng với đó, cần kịp thời phát hiện, nhân rộng những cách làm hay, mô hình hiệu quả, những tấm gương tận tụy, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung. Bởi mục tiêu cuối cùng không chỉ là tạo ra một cơ chế để cán bộ không dám làm sai, mà quan trọng hơn là xây dựng được đội ngũ cán bộ có ý thức tự giác làm đúng, chủ động làm tốt và luôn nỗ lực làm tốt hơn.