Từ 59 thôn còn 25 thôn: Giữ niềm tin sau một cuộc sắp xếp

Từ thực tiễn xã Bắc Hà, tỉnh Lào Cai, một bài toán đặt ra trong quá trình sắp xếp là làm thế nào để tổ chức gọn hơn nhưng không tạo khoảng cách với người dân; cán bộ thay đổi nhưng công việc không gián đoạn; những người rời vị trí vẫn được trân trọng và người nhận nhiệm vụ mới đủ sức tiếp nối niềm tin đã được gây dựng.

“Sau này đi họp thôn có xa hơn không?”

Đó là câu hỏi ông Chấu Seo Dế đặt ra khi địa phương lấy ý kiến về phương án sắp xếp thôn.

Ông không phản đối chủ trương. Điều ông nghĩ tới rất cụ thể: thôn rộng hơn thì nơi họp có xa hơn không? Khi có việc cần giải quyết thì tìm cán bộ ở đâu? Ý kiến của bà con có còn được lắng nghe kịp thời?

Một câu hỏi tưởng nhỏ nhưng lại chạm đến điều người dân quan tâm nhất trong một cuộc sắp xếp ở cơ sở.

Với người dân, một thôn không chỉ được xác định bằng địa giới hay tên gọi. Đó còn là nơi sinh hoạt cộng đồng, là những cán bộ đã quen mặt, là cách giải quyết công việc và những mối quan hệ hình thành qua nhiều năm.

Bởi vậy, bộ máy có thể được đo bằng số lượng đầu mối, nhưng hiệu quả cuối cùng lại được người dân cảm nhận từ những việc rất cụ thể.

Tại xã Bắc Hà, 5.798 trong tổng số 5.819 hộ tham gia lấy ý kiến đồng thuận với phương án sắp xếp, đạt tỷ lệ 99,64%. Sau sắp xếp, số thôn giảm từ 59 xuống còn 25.

Trong quá trình triển khai, Đảng ủy xã phân công cấp ủy viên phụ trách địa bàn trực tiếp xuống cơ sở, phối hợp với chi bộ tổ chức họp dân, tuyên truyền, giải thích và nắm bắt tâm tư của cán bộ, đảng viên, Nhân dân.

Những câu hỏi liên quan đến phạm vi thôn mới, nơi sinh hoạt cộng đồng, bố trí cán bộ hay cách giải quyết công việc sau sắp xếp được trao đổi ngay từ cơ sở. Việc bố trí nhân sự cũng được tiến hành đồng thời với kiện toàn tổ chức nhằm hạn chế gián đoạn công việc.

Ở góc độ ấy, việc lấy ý kiến không chỉ là thông báo một phương án đã có. Đó còn là quá trình giải thích để người dân hiểu vì sao cần sắp xếp, những vấn đề họ quan tâm sẽ được giải quyết thế nào và bộ máy mới sẽ phục vụ người dân ra sao.

Tỷ lệ đồng thuận 99,64%, vì vậy, mới là điểm khởi đầu. Điều quan trọng hơn là sự đồng thuận ấy được duy trì như thế nào khi phương án đi vào cuộc sống.

Những người rời vị trí

Nếu người dân quan tâm bộ máy mới sẽ hoạt động ra sao thì với cán bộ cơ sở, sắp xếp còn là một cuộc chuyển giao lớn.

Trong 59 bí thư chi bộ thôn trước đây, 22 đồng chí hoàn thành nhiệm vụ; 37 đồng chí tiếp tục tham gia hệ thống chính trị ở cơ sở, trong đó có người được bố trí làm bí thư chi bộ, trưởng thôn hoặc đảm nhiệm vị trí phù hợp khác.

Cùng với đó, 41 trưởng thôn và 32 trưởng Ban Công tác Mặt trận thôn hoàn thành nhiệm vụ sau nhiều năm gắn bó với địa bàn.

Đằng sau mỗi con số là một con người, một quá trình công tác và uy tín được gây dựng trong cộng đồng. Vì thế, bài toán không chỉ là giảm bao nhiêu chức danh hay bố trí bao nhiêu người, mà còn là làm thế nào để không tạo ra khoảng trống về trách nhiệm, kinh nghiệm và niềm tin.

Câu chuyện của ông Chảo Chỉn Xù là một ví dụ.

Hơn 14 năm làm Bí thư Chi bộ thôn Chỉu Cái, ngày ông nhận nhiệm vụ, chi bộ chỉ có 4 đảng viên. Đến thời điểm bàn giao, chi bộ đã có 11 đảng viên chính thức và một đảng viên dự bị.

Nhắc lại chặng đường ấy, ông không nói nhiều về chức vụ. Điều ông nhớ là những lần cùng cán bộ thôn đến từng hộ vận động người dân mở đường, tháo gỡ những việc khó.

“Có hộ đồng ý ngay, nhưng cũng có hộ chưa đồng tình. Mình lại đến nhà giải thích, vận động. Khi bà con hiểu thì cuối cùng đều thống nhất”, ông kể.

Sau nhiều năm làm công tác ở thôn, ông đúc rút một điều giản dị: “Nhân dân tin mình thì việc khó cũng thành việc dễ”.

Khi chủ trương sắp xếp được triển khai, ông Xù không đặt nặng việc có tiếp tục giữ chức vụ hay không. Tuổi đã cao, mắt đã kém, ông cho rằng lớp cán bộ trẻ có trình độ, khả năng sử dụng công nghệ tốt hơn cần được tạo điều kiện đảm nhận công việc.

Nhưng bàn giao chức vụ không đồng nghĩa với rời bỏ trách nhiệm.

“Tôi vẫn là đảng viên. Nếu các đồng chí cần, tôi vẫn sẵn sàng cùng đi tuyên truyền, vận động Nhân dân”, ông nói.

Chức danh thay đổi, trách nhiệm còn lại

Anh Đặng Văn Phương, nguyên trưởng thôn Sử Chù Chải, cũng nhìn sự thay đổi từ yêu cầu thực tế của công việc.

Anh thẳng thắn cho rằng trình độ và khả năng sử dụng công nghệ của mình còn hạn chế, trong khi nhiệm vụ của cán bộ thôn sau sắp xếp ngày càng đòi hỏi cao hơn. Vì vậy, anh ủng hộ việc tạo điều kiện cho lớp cán bộ trẻ có trình độ tiếp tục đảm nhiệm.

Không còn là trưởng thôn, nhưng khi người kế nhiệm cần hỗ trợ tuyên truyền, vận động người dân, anh vẫn sẵn sàng cùng làm.

Từ ông Chảo Chỉn Xù đến anh Đặng Văn Phương, điểm chung không nằm ở việc họ có tiếp tục giữ chức vụ hay không, mà ở cách họ nhìn nhận trách nhiệm sau khi rời vị trí.

Đó cũng là một phần quan trọng của cuộc chuyển giao ở cơ sở.

Nếu chỉ tính bằng đầu mối và chức danh, sắp xếp có thể hoàn thành khi quyết định nhân sự được ban hành. Nhưng nếu nhìn từ hoạt động thực tế của một thôn, quá trình ấy chỉ thực sự hoàn tất khi người mới nắm được địa bàn, người cũ sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm và người dân không cảm thấy có khoảng trống trong giải quyết công việc.

Điều đó đặc biệt quan trọng tại một địa bàn miền núi, đông đồng bào dân tộc thiểu số. Bên cạnh trình độ và khả năng ứng dụng công nghệ, cán bộ cơ sở còn cần hiểu phong tục, đời sống và tâm tư của cộng đồng; có khả năng giải thích, vận động và tạo được sự tin cậy với người dân.

Kinh nghiệm ấy không thể chuyển giao chỉ bằng một quyết định hành chính.

Kỳ 2: Thôn rộng hơn, cán bộ phải gần dân hơn