Hành trình đưa kỹ thuật ghép gan đến nhiều bệnh viện

Sau chương trình đào tạo 20 cán bộ, Bệnh viện Quân y 175 triển khai 13 ca ghép gan từ người hiến sống. Bệnh viện Quân y 103 thực hiện 10 ca sau khi 18 cán bộ được đào tạo; Bệnh viện Đà Nẵng thực hiện 3 ca với đội ngũ 20 cán bộ tham gia chương trình.

Ở Bệnh viện Nhi Trung ương, kết quả được ghi nhận là 69 ca ghép gan sau tiếp nhận chuyển giao.

Những con số được tổng hợp trong chương trình của Bệnh viện 108 cho thấy, kỹ thuật đã đi từ một trung tâm đến các cơ sở điều trị khác. Quá trình ấy đòi hỏi nhiều hơn việc hướng dẫn một ca mổ. Mỗi nơi tiếp nhận cần hình thành đội ngũ và khả năng phối hợp để đánh giá người bệnh, thực hiện ghép, hồi sức và theo dõi lâu dài.

Đào tạo một đội ngũ để tổ chức cuộc ghép

Ghép gan huy động nhiều chuyên khoa cùng tham gia. Phẫu thuật viên đảm nhiệm lấy và ghép gan, nhưng cần dữ liệu từ hình ảnh, xét nghiệm, sự hỗ trợ của gây mê hồi sức và khả năng tiếp nhận người bệnh sau mổ.

Bởi vậy, chuyển giao kỹ thuật phải đi cùng chuẩn bị các bộ phận. Một bệnh viện có thể trang bị phòng mổ, song chương trình ghép chỉ vận hành khi những người ở các vị trí khác nhau hiểu công việc và phối hợp được với nhau.

Đây cũng là kinh nghiệm Bệnh viện 108 tích lũy trong những năm đầu.

Trước ca ghép đầu tiên tháng 10/2017, đội ngũ được đào tạo tại Hàn Quốc và Nhật Bản, đồng thời xây dựng cơ chế phối hợp giữa các chuyên khoa trong bệnh viện. Khi làm chủ kỹ thuật, kinh nghiệm đó tiếp tục được sử dụng để đào tạo đồng nghiệp. Các bác sĩ đến học cần tiếp cận cả quá trình lựa chọn cặp ghép, chuẩn bị mảnh gan, tổ chức phẫu thuật và chăm sóc sau ghép.

Tại Bệnh viện Trung ương Huế, hoạt động đào tạo được thực hiện theo mô hình đa chuyên khoa. Chương trình chuyển giao cũng được triển khai với Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Thống Nhất, mở rộng phạm vi đến những cơ sở có điều kiện tổ chức khác nhau.

Sự khác biệt giữa các bệnh viện khiến chuyển giao cần gắn với khả năng tiếp nhận. Đội ngũ phải được chuẩn bị phù hợp để từng bước thực hiện phần việc bằng năng lực của mình, tiến tới duy trì chương trình điều trị.

Đào tạo, hỗ trợ chuyên môn vì thế trở thành một phần quan trọng trong Cụm công trình "Ứng dụng, phát triển và chuyển giao thành công kỹ thuật ghép gan góp phần nâng cao vị thế của chuyên ngành ghép tạng Việt Nam".

Biến kinh nghiệm thành quy trình có thể áp dụng

Để chia sẻ một kỹ thuật khó, kinh nghiệm cần được mô tả đủ rõ. Những quyết định của bác sĩ trong từng giai đoạn phải có cơ sở, để người tiếp nhận hiểu vì sao lựa chọn và áp dụng trong hoàn cảnh phù hợp.

Các nghiên cứu của Bệnh viện 108 tập trung vào những phần việc cốt lõi: phẫu thuật lấy mảnh ghép từ người hiến sống, kỹ thuật ghép, gây mê hồi sức, hồi sức tích cực và mô hình tổ chức, điều phối.

Trong quá trình triển khai, nhóm hoàn thành bốn đề tài cấp Bộ và hai đề tài cấp cơ sở. Những vấn đề như bảo vệ người hiến, tối ưu thao tác, kiểm soát diễn biến trong mổ và quản lý sau ghép được nghiên cứu từ thực tiễn điều trị.

Kết quả được chuyển thành hệ thống quy trình, bao quát từ tuyển chọn cặp ghép đến lấy, bảo quản mảnh gan, phẫu thuật, chăm sóc hậu phẫu và theo dõi lâu dài. Đây là nền tảng chuyên môn để đào tạo theo từng phần việc.

Chuẩn hóa giúp giảm sự phụ thuộc vào kinh nghiệm riêng của một cá nhân. Cơ sở tiếp nhận có thể sử dụng quy trình để phân công nhân lực, chuẩn bị điều kiện và kiểm tra những yêu cầu trước khi triển khai.

Các chuyên gia Bệnh viện 108 còn tham gia xây dựng, hoàn thiện quy trình kỹ thuật ghép gan được Bộ Y tế ban hành tháng 6/2024. Kinh nghiệm từ một chương trình điều trị tiếp tục đóng góp vào tài liệu chuyên môn dùng ở phạm vi rộng hơn.

Dữ liệu nghiên cứu được công bố qua gần 30 bài báo khoa học trong nước và quốc tế, cùng 20 báo cáo tại các hội nghị quốc tế. Hoạt động này tạo điều kiện để kết quả điều trị trong nước được trao đổi với cộng đồng chuyên môn.

Chương trình đồng thời gắn với đào tạo sau đại học. Theo số liệu tổng hợp, 16 nghiên cứu sinh và bác sĩ chuyên khoa II, cùng tám học viên cao học và bác sĩ nội trú đã và đang được đào tạo.

Sự kết nối giữa điều trị, nghiên cứu và đào tạo giúp duy trì nguồn nhân lực. Những tình huống thực tế tạo câu hỏi nghiên cứu, kết quả nghiên cứu hỗ trợ hoàn thiện kỹ thuật, còn bác sĩ được đào tạo tiếp tục tham gia điều trị và chuyển giao.

Mở rộng cơ hội điều trị trong nước

Đến tháng 12/2025, Bệnh viện 108 ghi nhận 320 ca ghép gan. Hoạt động điều trị tạo môi trường thực hành cho đội ngũ tiếp nhận chuyển giao, từ quan sát tổ chức cuộc ghép đến tìm hiểu cách xử trí diễn biến sau phẫu thuật.

Người học có thể tiếp cận sự phối hợp giữa các bộ phận trong một chương trình đang vận hành. Đây là kinh nghiệm cần thiết để hình dung những điều kiện phải chuẩn bị tại bệnh viện của mình.

Năng lực tổ chức được củng cố thông qua Trung tâm Ghép mô và Bộ phận cơ thể người. Trung tâm tham gia khám, tư vấn, đánh giá trước ghép, quản lý danh sách chờ và theo dõi người bệnh sau ghép; đồng thời phối hợp đào tạo, chuyển giao.

Sự kết nối ấy quan trọng bởi nguồn tạng hiến cần được lấy, bảo quản và vận chuyển trong điều kiện phù hợp. Chuyên môn phẫu thuật phải đi cùng khả năng điều phối để cuộc ghép được tổ chức kịp thời.

Khi các cơ sở tiếp nhận từng bước hình thành năng lực, mạng lưới điều trị có thêm những điểm có thể triển khai ghép gan. Người bệnh có thêm lựa chọn tiếp cận dịch vụ chuyên sâu trong nước.

Điều trị trong nước còn tạo thuận lợi cho quá trình theo dõi dài hạn. Sau ghép, người bệnh cần tái khám, xét nghiệm và điều chỉnh thuốc; khoảng cách đi lại, điều kiện sinh hoạt của gia đình đều ảnh hưởng đến khả năng duy trì chăm sóc.

Làm chủ và chuyển giao kỹ thuật vì thế tạo giá trị vượt ra ngoài thời điểm phẫu thuật. Năng lực được xây dựng tại bệnh viện tiếp nhận tiếp tục phục vụ các ca ghép sau, đồng thời hỗ trợ phát triển những chuyên khoa liên quan.

Từ đội ngũ từng đi học ở nước ngoài đến các bác sĩ trực tiếp hướng dẫn đồng nghiệp trong nước, chương trình ghép gan của Bệnh viện 108 cho thấy một quá trình tích lũy và chia sẻ tri thức.

Mỗi ca ghép do cơ sở tiếp nhận thực hiện là một kết quả cụ thể của quá trình ấy. Khi kinh nghiệm của nhóm nghiên cứu trở thành khả năng điều trị ở bệnh viện khác, cơ hội sống được mở rộng đến thêm những người đang chờ một lá gan phù hợp.