Việt Nam thúc đẩy hợp tác liên khu vực, thu hẹp khoảng cách năng lực AI

Ngày 28/10/2026, tại Quảng Ninh, trong khuôn khổ Tuần lễ Số quốc tế Việt Nam 2026 (VIDW 2026), Bộ KH&CN phối hợp với hệ thống Liên Hợp Quốc tại Việt Nam, thông qua Văn phòng Điều phối viên thường trú Liên Hợp Quốc (UNRCO), với sự phối hợp của Văn phòng Liên Hợp Quốc về Công nghệ số và Công nghệ mới nổi (ODET) tổ chức Phiên Đối thoại liên khu vực về nâng cao năng lực AI.

Phiên Đối thoại tập trung trao đổi kinh nghiệm, nhận diện những khoảng trống về năng lực AI giữa các quốc gia và đề xuất các ưu tiên hợp tác nhằm thúc đẩy phát triển, ứng dụng và quản trị AI một cách bao trùm, an toàn và có trách nhiệm.

Toàn cảnh Phiên đối thoại.

Hoàn thiện thể chế, phát triển năng lực AI quốc gia

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ KH&CN Trần Trung Tính cho biết, Việt Nam xác định AI là động lực quan trọng của phát triển KH,CN,ĐMST&CĐS. Việc Quốc hội thông qua Luật AI tháng 12/2025, có hiệu lực từ ngày 01/3/2026, cùng với Chiến lược quốc gia về AI đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 được Chính phủ phê duyệt tháng 8/2026 thể hiện định hướng xây dựng nền tảng pháp lý và thúc đẩy phát triển AI dài hạn của Việt Nam.

Theo Thứ trưởng Trần Trung Tính, Việt Nam lựa chọn cách tiếp cận quản lý AI dựa trên mức độ rủi ro, lấy con người làm trung tâm, hài hòa giữa thúc đẩy đổi mới sáng tạo và bảo đảm quản trị hiệu quả. Thứ trưởng nhấn mạnh, pháp luật không phải rào cản, mà phải là nền tảng để AI phát triển.

Thứ trưởng nêu rõ, Việt Nam tập trung phát triển AI trên 3 trụ cột: Thể chế, chính sách; Nhân lực và nhân tài; Hạ tầng, dữ liệu và cộng đồng khởi nghiệp AI. Đây cũng là những lĩnh vực cần tăng cường hợp tác để thu hẹp khoảng cách năng lực giữa các quốc gia.

Khẳng định không quốc gia nào có thể tự mình đi hết hành trình phát triển AI, Thứ trưởng cho biết, Việt Nam sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, học hỏi từ các đối tác quốc tế và cùng thúc đẩy phát triển AI bao trùm, an toàn, có trách nhiệm.

Thứ trưởng Bộ KH&CN Trần Trung Tính phát biểu tại Phiên đối thoại.

Từ góc độ hợp tác đa phương, ông Amandeep Singh Gill, Phó Tổng thư ký kiêm Đặc phái viên Liên Hợp Quốc về Công nghệ số và Công nghệ mới nổi nhấn mạnh, không quốc gia nào có thể quản trị AI hiệu quả nếu thiếu năng lực công nghệ và khả năng tự chủ.

Theo ông Amandeep Singh Gill, khoảng cách về nhân lực, dữ liệu, năng lực tính toán và hạ tầng đang hạn chế sự tham gia của nhiều quốc gia vào quá trình chuyển đổi AI. Do đó, hợp tác quốc tế cần chuyển từ các nguyên tắc chung sang giải pháp thực tiễn, tập trung thu hẹp khoảng cách năng lực và chia sẻ kinh nghiệm.

Hướng tới Đối thoại Toàn cầu về Quản trị AI lần thứ hai tại New York vào tháng 5/2027, ông Amandeep Singh Gill đề xuất cách tiếp cận dựa trên 3 trụ cột: Khoa học để hiểu biết, chính sách để lựa chọn và năng lực để hành động, giúp các quốc gia đưa ra quyết định sáng suốt và chủ động hơn trong phát triển AI.

Ông Amandeep Singh Gill, Phó Tổng thư ký kiêm Đặc phái viên Liên Hợp Quốc về Công nghệ số và Công nghệ mới nổi phát biểu tại Phiên đối thoại.

Ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam thay mặt Điều phối viên thường trú của Liên Hợp Quốc tại Việt Nam nhấn mạnh, thách thức không chỉ là mở rộng khả năng tiếp cận AI, mà còn giúp các quốc gia đủ năng lực làm chủ, sáng tạo và quản trị công nghệ này.

Theo ông Jonathan Wallace Baker, khoảng cách về hạ tầng, dữ liệu và nhân lực có thể khiến AI làm gia tăng bất bình đẳng giữa các quốc gia. Vì vậy, hợp tác quốc tế cần tập trung chia sẻ tri thức, nguồn lực, phát triển năng lực và bảo đảm AI được ứng dụng có trách nhiệm, lấy con người làm trung tâm.

Đánh giá Việt Nam có cơ hội tham gia định hình cách phát triển và quản trị công nghệ mới, ông Jonathan Wallace Baker kêu gọi tăng cường hợp tác khu vực và liên khu vực, bảo đảm mọi quốc gia không chỉ tiếp cận, sử dụng AI mà còn có khả năng đóng góp vào việc định hình tương lai số.

Ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam, thay mặt Điều phối viên thường trú của Liên Hợp Quốc tại Việt Nam phát biểu tại Phiên đối thoại.

Chuyển cam kết thành giải pháp hợp tác thực tiễn

Chia sẻ kinh nghiệm của Việt Nam, ông Trần Anh Tú, Phó Cục trưởng Cục Công nghệ số và AI cho biết, Việt Nam đang từng bước hoàn thiện khung quản trị AI theo hướng kết hợp thúc đẩy đổi mới sáng tạo với quản lý rủi ro. Quá trình này đòi hỏi sự phối hợp giữa thể chế, nhân lực, dữ liệu và hạ tầng tính toán.

Theo Phó Cục trưởng Cục Công nghệ số và AI Trần Anh Tú, quản trị AI cần gắn với nhiệm vụ ưu tiên cụ thể, phân công rõ trách nhiệm, bố trí nguồn lực và áp dụng yêu cầu quản lý tương xứng với mức độ rủi ro. Bên cạnh quy định pháp luật, cần có khung đạo đức, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát và sự giám sát của con người.

Việt Nam đang phối hợp với UNESCO đánh giá mức độ sẵn sàng về AI, qua đó xác định những khoảng trống năng lực cần ưu tiên khắc phục. Trên cơ sở này, Việt Nam đề xuất 3 hướng hợp tác: (1) Xây dựng chương trình đào tạo thực tiễn cho công chức, cán bộ quản lý, chuyên gia đánh giá và doanh nghiệp; (2) Phối hợp xây dựng các phương pháp đánh giá, chia sẻ báo cáo và bằng chứng thực tiễn; (3) Tăng cường hợp tác nghiên cứu và chia sẻ kinh nghiệm trong triển khai thử nghiệm có kiểm soát, cùng tìm giải pháp cho những vấn đề phát sinh trong quá trình ứng dụng AI.

Phó Cục trưởng Cục Công nghệ số và AI Trần Anh Tú phát biểu tại Phiên đối thoại.

Tại Phiên đối thoại, các đại biểu đã tập trung trao đổi về Triển khai thực tiễn ở cấp quốc gia - Kinh nghiệm từ các thành viên AICDN; Giải pháp và sáng kiến khu vực về nâng cao năng lực AI.

Kết thúc Đối thoại, Bộ KH&CN và UNRCO tổng hợp các khuyến nghị về khoảng trống năng lực, kinh nghiệm triển khai và ưu tiên hợp tác, gửi ODET phục vụ Đối thoại toàn cầu về Quản trị AI năm 2027 tại New York, đồng thời chia sẻ với các thành viên AICDN.

Thông qua kết nối kinh nghiệm và nguồn lực liên khu vực, Đối thoại kỳ vọng thúc đẩy các sáng kiến hợp tác thiết thực, giúp các quốc gia nâng cao năng lực tự chủ, phát triển và quản trị AI phù hợp với điều kiện của mình.