Công bố kịch bản biến đổi khí hậu phiên bản cập nhật năm 2025

Ngày 9/10, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tổ chức hội nghị công bố Kịch bản biến đổi khí hậu (BĐKH) phiên bản cập nhật năm 2025.

Nâng cao khả năng đánh giá rủi ro do biến đổi khí hậu

Nhấn mạnh tầm quan trọng của kịch bản, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên cho biết: Gần đây, Kết luận số 75-KL/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV xác định chủ động ứng phó với BĐKH, giảm thiểu rủi ro thiên tai, nâng cao mức độ an toàn của người dân và nền kinh tế là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong thời kỳ mới.

Trong bối cảnh đó, Kịch bản BĐKH cho Việt Nam phiên bản 2025 cung cấp cơ sở khoa học phục vụ công tác quản lý, hoạch định chính sách, quy hoạch, quản lý rủi ro và chủ động thích ứng với BĐKH. Kịch bản kế thừa các kết quả của những phiên bản trước, đồng thời, cập nhật các kết quả khoa học mới nhất của Ủy ban Liên chính phủ về BĐKH (IPCC) nhằm nâng cao khả năng đánh giá rủi ro, hỗ trợ xây dựng và lựa chọn các giải pháp phù hợp với từng ngành, lĩnh vực và địa phương.

Thứ trưởng Lê Trọng Yên đề nghị các bộ, ngành, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức xã hội chủ động lồng ghép thông tin Kịch bản vào các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển, kế hoạch sản xuất - kinh doanh, dự án đầu tư dài hạn và phương án quản trị rủi ro. Qua đó nâng cao năng lực chống chịu, chủ động ứng phó với BĐKH.

Đại diện đơn vị đầu mối xây dựng kịch bản, PGS.TS Phạm Thị Thanh Ngà, Viện trưởng Viện Khoa học Khí tượng thủy văn, Môi trường và Biển cho biết: Kịch bản BĐKH cho Việt Nam phiên bản cập nhật năm 2025 có sự đổi mới về nội dung và cấu trúc, gồm 8 chương và các phụ lục chuyên sâu, bổ sung kịch bản khí hậu đô thị, kịch bản theo mức độ nóng lên toàn cầu (GWL), nguy cơ ngập và hướng dẫn khai thác, góp phần tăng tính chi tiết, trực quan và khả năng ứng dụng.

PGS.TS Phạm Thị Thanh Ngà nhấn mạnh, kịch bản BĐKH không phải dự báo. Đây là kịch bản giả định có cơ sở khoa học và độ tin cậy về xu hướng trong tương lai của khí hậu dựa trên mối quan hệ giữa hoạt động kinh tế - xã hội, phát thải khí nhà kính, BĐKH và mực nước biển dâng. Do đó, việc sử dụng hiệu quả kịch bản đòi hỏi xem xét cả phạm vi bất định và lựa chọn kịch bản phù hợp với mục tiêu sử dụng. Đối với quy hoạch và thiết kế gắn với các mốc thời gian cụ thể, Viện khuyến nghị sử dụng thông tin theo các kịch bản thấp, trung bình và cao; trong khi đánh giá rủi ro và xây dựng lộ trình thích ứng linh hoạt có thể khai thác thông tin theo các ngưỡng nóng lên toàn cầu.

Những điểm mới trong kịch bản cập nhật

Kịch bản BĐKH 2025 được cải tiến về độ phân giải không gian, cung cấp thông tin chi tiết đến cấp xã và cập nhật theo các thập kỷ. Bên cạnh các thông tin về nhiệt độ và lượng mưa, kịch bản còn bổ sung các yếu tố như gió, bức xạ và nhiệt độ bề mặt biển; đồng thời xây dựng thông tin chuyên sâu cho các đô thị lớn. Đây là bước tiến có ý nghĩa thực tiễn, bởi nhu cầu sử dụng Kịch bản BĐKH hiện nay không chỉ dừng ở quy mô quốc gia hay vùng mà ngày càng cần thông tin cụ thể cho từng địa phương, ngành, lĩnh vực và công trình.

Một điểm mới nổi bật của phiên bản 2025 là việc cung cấp thông tin về các hiện tượng cực đoan theo các ngưỡng nóng lên toàn cầu 1,5 độ C; 2 độ C; 3 độ C và 4 độ C. Khi mức nóng lên tăng, các cực đoan về nhiệt, mưa và nhiều hiện tượng khí hậu khác có xu hướng gia tăng cả về tần suất và cường độ.

Về các hiện tượng cực đoan, với kịch bản cao, vào cuối thế kỷ XXI, số ngày nắng nóng có thể tăng trên 50 ngày và số ngày nắng nóng gay gắt tăng khoảng 20 ngày. Trong khi đó, số ngày rét đậm, rét hại tại miền Bắc và Bắc Trung Bộ giảm mạnh. Lượng mưa cực đại trong một ngày và năm ngày được dự tính tăng khoảng 30-40% tại Bắc Bộ và Nam Bộ; số ngày mưa lớn tăng mạnh, đặc biệt tại Nam Bộ. Ở một số khu vực Bắc Bộ, cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ, số ngày có lượng mưa trên 100 mm/ngày có thể tăng 80-100% theo kịch bản cao.

Lần đầu tiên, Kịch bản BĐKH 2025 xây dựng nội dung chuyên sâu cho khu vực đô thị, trong đó tập trung vào Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Kịch bản xem xét đồng thời tác động của nóng lên toàn cầu và quá trình đô thị hóa, qua đó làm rõ sự gia tăng nhiệt độ, nắng nóng, hiệu ứng đảo nhiệt đô thị và mưa cực đoan.

Kịch bản 2025 cập nhật dự tính nước biển dâng trên Biển Đông và khu vực ven biển Việt Nam, đồng thời xây dựng bản đồ nguy cơ ngập do nước biển dâng. Đến năm 2100, mực nước biển dâng trung bình toàn Biển Đông được dự tính khoảng 46,1 cm theo kịch bản thấp đến 63,7 cm theo kịch bản cao. Đối với toàn dải ven biển Việt Nam, theo kịch bản cao, mức dâng trung bình vào cuối thế kỷ khoảng 61,9 cm, với cận trên lên tới 82 cm. Bản đồ nguy cơ ngập cho thấy sự phân hóa rất rõ giữa các vùng. Đồng bằng sông Cửu Long là khu vực có nguy cơ ngập cao nhất, trong khi nhiều khu vực ven biển Bắc Bộ và Trung Bộ có tỷ lệ ngập thấp hơn do đặc điểm địa hình.

Cùng với bản tóm tắt dành cho các nhà quản lý và phiên bản đầy đủ, Kịch bản BĐKH 2025 được cung cấp trên hệ thống WebGIS, cho phép tra cứu và khai thác thông tin theo không gian, thời gian, so sánh kịch bản theo các kịch bản chia sẻ kinh tế xã hội và các thời kỳ, đồng thời cho phép người sử dụng truy cập cơ sở dữ liệu kịch bản. Đây là bước tiến quan trọng nhằm đưa các kết quả nghiên cứu khí hậu đến gần hơn với nhu cầu của địa phương, ngành và các tổ chức sử dụng thông tin khí hậu.

Kịch bản BĐKH cho Việt Nam phiên bản 2025 cung cấp cơ sở khoa học quan trọng để các bộ, ngành, địa phương, tổ chức và doanh nghiệp chủ động hơn trong đánh giá rủi ro, quy hoạch phát triển, đầu tư hạ tầng và xây dựng các giải pháp thích ứng với BĐKH trong thế kỷ XXI.