Đảng ủy Cục Hải quan chỉ đạo đẩy mạnh chuyển đổi số, tạo nền tảng xây dựng hải quan số hiện đại, chuyên nghiệp

Chuyển đổi số là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa chiến lược đối với quá trình xây dựng và phát triển ngành Hải quan trong giai đoạn mới. Đảng ủy Cục Hải quan xác định, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ là yêu cầu khách quan của tiến trình hiện đại hóa Hải quan, mà còn là giải pháp quan trọng để nâng cao năng lực quản lý nhà nước, tinh gọn tổ chức bộ máy, nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp và tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Xây dựng Hải quan số đòi hỏi quyết tâm chính trị cao, sự vào cuộc đồng bộ của các cấp ủy, tổ chức đảng, lãnh đạo đơn vị và toàn thể cán bộ, công chức.

Trong giai đoạn hiện nay, yêu cầu đó càng trở nên cấp thiết khi khối lượng công việc ngày càng tăng, yêu cầu quản lý ngày càng cao, trong khi tổ chức bộ máy tiếp tục được tinh gọn. Vì vậy, chuyển đổi số không đơn thuần là đưa các quy trình hiện có lên môi trường điện tử, mà phải tạo ra sự thay đổi thực chất về phương thức quản lý, phương thức điều hành và phương thức phục vụ.

Việc ngành Hải quan triển khai thí điểm thông quan tập trung từ ngày 1/6/2026 tại Chi cục Hải quan khu vực III (TP. Hải Phòng) là bước đi có ý nghĩa quan trọng trong quá trình hiện thực hóa yêu cầu đó. Mô hình này thể hiện rõ định hướng tổ chức lại hoạt động nghiệp vụ trên nền tảng dữ liệu và công nghệ, hướng tới số hóa hồ sơ, số hóa quy trình, tăng cường tự động hóa và từng bước hình thành môi trường hải quan phi giấy tờ.

Qua thực tiễn triển khai, thông quan tập trung bước đầu cho thấy hiệu quả rõ nét, góp phần bảo đảm hoạt động thông quan thông suốt, giảm thời gian xử lý hồ sơ, thống nhất tiêu chí và quy trình nghiệp vụ, đồng thời tăng khả năng kiểm soát, giám sát thông qua dữ liệu điện tử. Đáng chú ý, việc phân công hồ sơ tự động, lưu vết điện tử và xử lý hồ sơ theo một đầu mối thống nhất đã góp phần nâng cao tính minh bạch, hạn chế sự phụ thuộc vào phương thức xử lý thủ công.

Đảng ủy Cục Hải quan đánh giá đây là hướng đi phù hợp với yêu cầu tinh gọn tổ chức bộ máy gắn với nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động, đồng thời là bước cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, trong đó có tinh thần của Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Từ kết quả bước đầu, Đảng ủy Cục Hải quan yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng, lãnh đạo các đơn vị trong toàn Ngành tiếp tục quán triệt sâu sắc quan điểm chuyển đổi số là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, phải được triển khai đồng bộ, thực chất và có kết quả cụ thể. Cấp ủy và người đứng đầu các đơn vị phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, chịu trách nhiệm về tiến độ và hiệu quả chuyển đổi số trong phạm vi được giao; khắc phục tư duy ngại thay đổi, tâm lý e ngại công nghệ và tình trạng ứng dụng công nghệ nhưng vẫn duy trì phương thức quản lý thủ công.

Trọng tâm trong thời gian tới là tiếp tục số hóa hồ sơ, số hóa quy trình nghiệp vụ, chuẩn hóa và liên thông dữ liệu, tăng cường tự động hóa, tiến tới giảm tối đa giấy tờ và sự can thiệp thủ công trong những khâu có thể tự động hóa. Cùng với đó, phải bảo đảm an ninh, an toàn thông tin, chất lượng dữ liệu và khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu, coi dữ liệu là một nguồn lực quan trọng phục vụ công tác quản lý, điều hành và ra quyết định.

Đảng ủy Cục Hải quan cũng yêu cầu gắn chuyển đổi số với cải cách thủ tục hành chính và nâng cao chất lượng phục vụ doanh nghiệp. Mọi giải pháp công nghệ phải hướng đến mục tiêu cuối cùng là giảm thời gian, giảm chi phí tuân thủ, giảm đầu mối và tạo thuận lợi hơn nữa cho hoạt động xuất nhập khẩu. Không để chuyển đổi số trở thành việc tăng thêm thao tác cho doanh nghiệp; ngược lại, phải sử dụng công nghệ để đơn giản hóa, minh bạch hóa và thuận lợi hóa quy trình.

Đặc biệt, trong quá trình chuyển đổi số, con người vẫn là yếu tố quyết định. Đảng ủy Cục Hải quan yêu cầu các đơn vị chú trọng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức có tư duy số, kỹ năng số và khả năng thích ứng với phương thức quản lý mới. Mỗi cán bộ Hải quan phải chủ động học tập, làm chủ công nghệ, thay đổi phương pháp làm việc, nâng cao tinh thần trách nhiệm và ý thức phục vụ doanh nghiệp.

Cùng với đó, cần tăng cường kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả chuyển đổi số bằng những tiêu chí cụ thể, lấy hiệu quả công việc, thời gian xử lý hồ sơ, mức độ hài lòng của doanh nghiệp và chất lượng quản lý làm những thước đo quan trọng. Những mô hình hiệu quả phải được tổng kết, nhân rộng; những hạn chế, bất cập phải được nhận diện và khắc phục kịp thời.

Đảng ủy Cục Hải quan xác định, xây dựng Hải quan số là quá trình lâu dài, liên tục, đòi hỏi quyết tâm chính trị cao, sự vào cuộc đồng bộ của các cấp ủy, tổ chức đảng, lãnh đạo đơn vị và toàn thể cán bộ, công chức. Từ những bước đi ban đầu trong tin học hóa, điện tử hóa đến tự động hóa và nay là chuyển đổi số toàn diện, ngành Hải quan đang từng bước thay đổi căn bản phương thức quản lý.

Thành công của mô hình thông quan tập trung là minh chứng cho hướng đi đúng đắn: một bộ máy được tinh gọn, nếu được tổ chức khoa học và vận hành trên nền tảng dữ liệu, công nghệ số và quy trình chuẩn hóa, hoàn toàn có thể hoạt động hiệu quả hơn, phục vụ tốt hơn.

Đây cũng là cơ sở để ngành Hải quan tiếp tục mở rộng các mô hình quản lý hiện đại, đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số, hướng tới mục tiêu xây dựng Hải quan số, Hải quan thông minh, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước trong kỷ nguyên số, đồng hành cùng doanh nghiệp, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh thuận lợi và thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của Đất nước.

PV.