Đánh giá kỹ tác động chính sách ưu đãi thuế, quy định rõ trong luật các nội dung mang tính nguyên tắc

Toàn cảnh Phiên họp

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành Phiên họp

Ưu đãi thuế cho dịch vụ suất ăn học đường: Cần tính toán thận trọng, trúng đối tượng

Cho ý kiến về chính sách ưu đãi thuế đối với dịch vụ cung cấp suất ăn học đường và y tế, thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho rằng, việc miễn học phí đã được Hội đồng nhân dân các tỉnh, thành phố ban hành nghị quyết triển khai; chính sách bữa ăn trưa miễn phí được thực hiện linh hoạt từ ngân sách địa phương hoặc vận động tài trợ xã hội hóa. Đối với đề xuất miễn, giảm thuế cho các nhà cung cấp thực phẩm, suất ăn trường học nhằm giảm chi phí và nâng cao chất lượng bữa ăn, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh nhất trí với mục tiêu khuyến khích doanh nghiệp. Tuy nhiên, qua phân tích thực tế, đại biểu đề xuất nên nghiên cứu chính sách hỗ trợ trực tiếp vào bữa ăn học đường thay vì ưu đãi qua doanh nghiệp cung cấp để tránh khó khăn trong quản lý.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh phát biểu

Nêu ý kiến từ góc độ khảo sát thực tế, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Nguyễn Thanh Hải cho biết, hiện nay nhiều doanh nghiệp quy mô lớn cung cấp suất ăn cho nhiều khối đối tượng (trường học, bệnh viện, khu công nghiệp, hãng hàng không...). Nếu áp dụng chính sách miễn, giảm thuế cần làm rõ doanh thu giữa mảng giáo dục - y tế và các loại hình kinh doanh thương mại khác; đồng thời phải có cơ chế cam kết cụ thể để phần thuế ưu đãi thực sự chuyển thành chất lượng gia tăng cho bữa ăn của học sinh.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Nguyễn Thanh Hải phát biểu

Một số ý kiến cho rằng, Chính phủ cần rà soát tổng thể Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp để trình sửa đổi một lần tại Kỳ họp thứ 2, tránh sửa đổi nhỏ lẻ nhiều lần. Ngoài ra, Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị chỉ đề cập đến việc không áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cơ sở giáo dục công lập và tư thục hoạt động không vì lợi nhuận, không đề cập đến ưu đãi thuế cho dịch vụ cung cấp suất ăn; kinh nghiệm quốc tế cũng cho thấy, nên ưu tiên hỗ trợ trực tiếp cho đối tượng thụ hưởng thay vì qua doanh nghiệp.

Có ý kiến cho rằng, việc phân tách doanh thu suất ăn y tế - giáo dục với các hoạt động kinh doanh khác của doanh nghiệp là rất phức tạp về thủ tục hành chính. Hơn nữa, việc miễn thuế cho doanh nghiệp chưa chắc đã bảo đảm giảm giá hay tăng chất lượng bữa ăn cho học sinh. Đối với quy định "cơ sở giáo dục, y tế hoạt động không vì lợi nhuận", cần đánh giá thận trọng tiêu chí xác định để tránh thất thu ngân sách và bảo đảm tính công bằng của chính sách.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Thể chế hóa trực tiếp các nguyên tắc ưu đãi thuế ngay trong luật

Phát biểu chỉ đạo, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ghi nhận và đánh giá cao công tác chuẩn bị của Bộ Tài chính (cơ quan chủ trì soạn thảo) và Ủy ban Kinh tế và Tài chính (cơ quan thẩm tra) đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp. Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu hồ sơ dự án luật phải được thực hiện đúng chuẩn quy trình, thủ tục xây dựng văn bản quy phạm pháp luật; đặc biệt cần có báo cáo thẩm định chính thức từ Bộ Tư pháp trước khi trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu chỉ đạo

Đối với chính sách miễn thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục, y tế, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh đây là chính sách mang tính nhân văn sâu sắc; đây là chủ trương lớn của Bộ Chính trị, Ban Bí thư và đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Miễn học phí cho giáo dục mầm non và các cấp học phổ thông; Thực hiện khám bệnh miễn phí hoàn toàn (từ năm 2026, mỗi người dân được khám sức khỏe định kỳ miễn phí ít nhất 1 lần/năm); Khuyến khích cung cấp suất ăn cho học sinh tại trường để giúp học sinh sinh hoạt ổn định, phụ huynh yên tâm công tác.

Về miễn thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế đất đối với cơ sở giáo dục công lập, tư thục hoạt động không vì lợi nhuận, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu làm rõ các vướng mắc, bất cập của quy định thuế hiện hành đối với nhóm đối tượng này. Đánh giá tác động đối với thu ngân sách nhà nước; cân nhắc giữa chi phí ngân sách bỏ ra và lợi ích chính sách thu được, tránh tình trạng ưu đãi thuế làm giảm thu ngân sách nhưng không mang lại hiệu quả tương xứng. Xác định rõ tiêu chí, điều kiện chứng minh cơ sở giáo dục tư thục hoạt động "không vì lợi nhuận"...

Đại biểu tham dự Phiên họp

Về miễn Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp đối với đất giáo dục, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị làm rõ mức độ miễn giảm và phạm vi áp dụng. Trường hợp đất sử dụng đa mục đích (kết hợp kinh doanh, thương mại, dịch vụ) phải quy định rõ phạm vi diện tích đất được miễn thuế và diện tích phải nộp thuế.

Đối với đề xuất bãi bỏ thu thuế sử dụng đất phi nông nghiệp đối với đất lấn chiếm, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu làm rõ cơ sở chính trị và thực tiễn của đề xuất này; Không tạo kẽ hở lợi dụng chính sách để hợp thức hóa sai phạm, dẫn tới mất công bằng về nghĩa vụ tài chính giữa người sử dụng đất hợp pháp và người có hành vi lấn chiếm đất.

Đại biểu tham dự Phiên họp

Chủ tịch Quốc hội cũng đánh giá, việc sửa đổi các luật này đi đúng hướng, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, giảm gánh nặng cho người lao động, cập nhật theo thực tiễn quản lý đất đai và kinh tế số. Tuy nhiên, hạn chế lớn nhất hiện nay là tính ổn định dài hạn của chính sách và năng lực thực thi dựa trên dữ liệu. Do đó, Chủ tịch Quốc hội lưu ý, sửa đổi bổ sung luật cần ưu tiên cơ chế tự động điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh và hệ số thuế đất; đánh giá hiệu quả ưu đãi thuế theo định kỳ; có cơ chế liên thông dữ liệu bắt buộc giữa các cơ quan quản lý; đồng thời có công cụ chống lách thuế qua quan hệ liên kết và hành vi chia nhỏ quy mô doanh nghiệp.

"Đây là những nội dung mang tính nguyên tắc, bắt buộc phải được "đóng đinh" ngay trong luật, không giao quy định bằng nghị định", Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn lưu ý.

Rà soát kỹ lưỡng danh mục ưu đãi, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật thuế

Phát biểu kết luận Phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng nêu rõ, qua thảo luận, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ghi nhận sự khẩn trương của Chính phủ, Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan trong việc chuẩn bị hồ sơ dự án luật. Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính, Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội đã tích cực tổ chức thẩm tra, tham gia thẩm tra, bảo đảm tiến độ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng phát biểu kết luận

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản nhất trí về sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và điều chỉnh Chương trình lập pháp năm 2026.

Đối với đề xuất sửa đổi Luật Thuế thu nhập cá nhân liên quan đến doanh nghiệp, cá nhân cung cấp suất ăn, Ủy ban Thường vụ Quốc hội giao Ủy ban Kinh tế và Tài chính phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan rà soát đảm bảo chặt chẽ theo đúng quy định.

Để bảo đảm chất lượng hồ sơ dự án luật trình Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các cơ quan tiếp thu đầy đủ ý kiến chỉ đạo của Chủ tịch Quốc hội, ý kiến của các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội và cơ quan thẩm tra để hoàn thiện dự thảo. Trong đó tập trung vào các vấn đề trọng tâm:

Tiếp tục rà soát, thể chế hóa đầy đủ các quan điểm, chủ trương tại Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Nghị quyết số 21-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương về định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan; Kết luận số 09; Nghị quyết số 04 và Quy định số 178. Bảo đảm chính sách có căn cứ rõ ràng, đúng phạm vi, chủ trương cần thể chế hóa; không mở rộng đối tượng, phạm vi và mức độ ưu đãi khi chưa được đánh giá đầy đủ, nhất là các chính sách về thuế phải có đánh giá tác động chi tiết đối với ngân sách nhà nước.

Đại biểu tham dự Phiên họp

Về sửa đổi Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, đối với tổ chức khoa học và công nghệ công lập, cơ sở giáo dục công lập, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất định hướng miễn thuế; đề nghị rà soát kỹ phạm vi thu nhập được miễn thuế, mối quan hệ với các ưu đãi hiện hành và tác động thực tế đối với ngân sách, đảm bảo quy định rõ ràng, thống nhất, dễ thực hiện.

Đối với cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị tiếp tục cân nhắc, đánh giá kỹ việc ban hành chính sách miễn thuế; làm rõ tính cần thiết, phạm vi, mức độ ưu đãi và đối tượng thực sự cần hỗ trợ, bảo đảm hỗ trợ trọng tâm, hiệu quả và phù hợp với khả năng ngân sách.

Chính phủ cũng cần chỉ đạo cơ quan liên quan rà soát các ưu đãi thuế hiện hành trong lĩnh vực giáo dục để tránh trùng lặp, chồng lấn; làm rõ phương pháp tính toán số giảm thu ngân sách dự kiến; làm rõ tiêu chí xác định cơ sở giáo dục tư thục hoạt động "không vì lợi nhuận", cơ chế kiểm soát giao dịch liên kết, chuyển giá, hậu kiểm và có quy định xử lý vi phạm nhằm tránh lợi dụng chính sách.

Về chính sách thuế đối với dịch vụ cung cấp suất ăn, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ cân nhắc kỹ lưỡng, rà soát căn cứ chính trị, pháp lý, thực tiễn. Nếu tiếp tục đề xuất, Chính phủ cần làm rõ điều kiện, tiêu chí hưởng ưu đãi, cơ chế xác định riêng thu nhập được hưởng ưu đãi; quản lý kiểm tra hậu kiểm và xử lý vi phạm; đồng thời có cơ chế đánh giá để đảm bảo lợi ích của chính sách.

Về sửa đổi Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, đối với đất sử dụng vào mục đích giáo dục và đào tạo, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị tiếp tục rà soát, làm rõ mức độ ưu đãi, phạm vi áp dụng để thể chế hóa đúng Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Đại biểu tham dự Phiên họp

Đối với đất ở trong hạn mức của đồng bào dân tộc thiểu số tại vùng dân tộc, miền núi, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị làm rõ cơ sở xác định đối tượng phù hợp với Nghị quyết 21-NQ/TW, bảo đảm thuận lợi khi thực hiện.

Về đề xuất bãi bỏ thu thuế đất lấn chiếm, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị tiếp tục rà soát kỹ mối quan hệ giữa việc thu thuế với công tác xử lý thu hồi đất; không làm phát sinh bất hợp lý giữa người sử dụng đất hợp pháp và người có hành vi lấn chiếm đất, không tạo kẽ hở để lợi dụng chính sách.

Cùng với đó, tiếp tục rà soát tính thống nhất của dự thảo với hệ thống pháp luật, tính tương thích với các điều ước quốc tế, tác động đến ngân sách và tính khả thi trong thực hiện. Các nội dung về đối tượng, điều kiện, phạm vi miễn thuế thuộc thẩm quyền của Quốc hội phải được quy định cụ thể trong luật. Quy định rõ thời điểm áp dụng chính sách thuế đồng bộ từ kỳ tính thuế năm 2027 bảo đảm thống nhất, thuận lợi trong tổ chức thực hiện. Chính phủ chỉ đạo Bộ Tài chính tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Kinh tế và Tài chính và các cơ quan của Quốc hội hoàn thiện hồ sơ dự án luật trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI.