ĐỔI MỚI CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG, CỦNG CỐ NIỀM TIN, TẠO ĐỘNG LỰC PHÁT TRIỂN LÀO CAI TRONG BỐI CẢNH MỚI
Trong tiến trình phát triển mới, cùng với những thời cơ, thuận lợi, công tác xây dựng Đảng nói chung, công tác tư tưởng nói riêng đang đứng trước nhiều yêu cầu mới. Sự phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo; sự bùng nổ của các nền tảng truyền thông xã hội; môi trường thông tin ngày càng mở, đa chiều, tốc độ lan truyền nhanh chưa từng có đang tác động sâu sắc đến nhận thức, tâm lý, tình cảm, hành vi xã hội. Trong bối cảnh đó, công tác tư tưởng không chỉ cần giữ vững trận địa, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng mà phải chủ động đi trước, định hướng, dẫn dắt nhận thức xã hội, củng cố niềm tin, khơi dậy ý chí, khát vọng và tạo sự đồng thuận trong Nhân dân.
Đối với Lào Cai, yêu cầu ấy càng có ý nghĩa quan trọng khi tỉnh đang bước vào giai đoạn phát triển mới với không gian, tiềm năng và động lực phát triển mới; hướng tới mục tiêu trở thành cực tăng trưởng, trung tâm kết nối giao thương kinh tế quốc tế, phát triển theo hướng xanh, hài hòa, bản sắc, hạnh phúc. Công tác tư tưởng vì thế phải thực sự trở thành một bộ phận quan trọng của công tác xây dựng Đảng, gắn chặt với xây dựng hệ thống chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại và giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc.
Chủ động định hướng, dẫn dắt nhận thức xã hội
Quan điểm xuyên suốt của tỉnh Lào Cai là tiếp tục khẳng định vị trí đặc biệt quan trọng của công tác tư tưởng trong toàn bộ hoạt động lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh. Đây không phải nhiệm vụ riêng của cơ quan tuyên giáo mà là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, trước hết là cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu.
Theo đó, công tác tư tưởng phải được tiến hành thường xuyên, liên tục, chủ động, có trọng tâm, trọng điểm và gắn chặt với thực hiện nhiệm vụ chính trị. Cấp ủy, tổ chức đảng, người đứng đầu phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, chịu trách nhiệm về hiệu quả công tác tư tưởng; đồng thời gắn kết quả thực hiện với kiểm điểm, đánh giá tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên và trách nhiệm nêu gương.
Điểm mới quan trọng trong tư duy của tỉnh là chuyển mạnh trọng tâm từ quản lý thông tin sang chủ động định hướng, dẫn dắt nhận thức xã hội. Trong môi trường thông tin mở, người dân mỗi ngày tiếp nhận một khối lượng thông tin khổng lồ từ nhiều nguồn khác nhau, việc chỉ phản ứng khi vấn đề đã phát sinh sẽ không còn đáp ứng yêu cầu. Công tác tư tưởng phải đi trước, dự báo sớm, cung cấp thông tin chính xác, kịp thời; chủ động giải thích những vấn đề mới, vấn đề khó, những nội dung Nhân dân quan tâm.
Mỗi chủ trương lớn liên quan trực tiếp đến đời sống Nhân dân phải đồng thời được xem xét cả tác động kinh tế, xã hội và tác động về tư tưởng. Thông tin, tuyên truyền, giải thích, đối thoại cần được tiến hành ngay trong quá trình xây dựng và tổ chức thực hiện chính sách, qua đó tạo sự thống nhất về nhận thức, đồng thuận trong hành động.
Đích đến cao nhất là bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng; củng cố niềm tin của cán bộ, đảng viên và Nhân dân; tăng cường sự thống nhất trong Đảng bộ và đồng thuận trong xã hội. Công tác tư tưởng phải góp phần đưa tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh thấm sâu vào đời sống; chủ động nắm bắt, phân tích, dự báo và xử lý kịp thời những vấn đề tư tưởng, dư luận xã hội; phòng ngừa, ngăn chặn suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”.
Lấy Nhân dân và cơ sở làm trung tâm của công tác tư tưởng
Một định hướng nổi bật của Lào Cai trong giai đoạn mới là chuyển mạnh công tác tư tưởng về cơ sở, đến từng địa bàn dân cư, từng nhóm đối tượng; lấy sự ổn định về tư tưởng, niềm tin và đồng thuận của Nhân dân làm thước đo quan trọng.
Cơ sở là nơi chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước trực tiếp đi vào cuộc sống; đồng thời cũng là nơi sớm nhất xuất hiện những vấn đề mới, những tâm tư, băn khoăn, kiến nghị và cả những vấn đề phức tạp. Vì vậy, làm tốt công tác tư tưởng từ cơ sở chính là xây dựng một “tuyến phòng thủ từ sớm”, đồng thời tạo nên nền móng vững chắc cho sự đồng thuận xã hội.
Tỉnh định hướng duy trì nền nếp sinh hoạt tư tưởng ở thôn, tổ dân phố, khu dân cư; đưa công tác tư tưởng trở thành nội dung thường xuyên trong sinh hoạt chi bộ, hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội. Đặc biệt, đối thoại trực tiếp giữa người đứng đầu cấp ủy, chính quyền với Nhân dân phải được coi trọng, gắn với công khai việc tiếp thu, xử lý các ý kiến, kiến nghị.
Tinh thần đặt ra là những vấn đề tư tưởng phải được phát hiện và xử lý ngay tại nơi phát sinh; kết hợp chặt chẽ giữa nắm tình hình, đối thoại, giải thích với giải quyết những quyền lợi, lợi ích chính đáng của Nhân dân, không để những băn khoăn nhỏ kéo dài, tích tụ thành vấn đề phức tạp.
Đây cũng chính là sự đổi mới về bản chất của công tác tư tưởng. Thuyết phục Nhân dân không thể chỉ bằng lời nói mà trước hết phải bằng hiệu quả lãnh đạo, quản lý; bằng tinh thần trách nhiệm của cán bộ; bằng việc giải quyết những vấn đề cụ thể từ thực tiễn. Khi những kiến nghị chính đáng được lắng nghe, những vấn đề bức xúc được giải quyết, kết quả được công khai, niềm tin sẽ được bồi đắp một cách tự nhiên và bền vững.
Lào Cai đặt mục tiêu xây dựng cơ chế để tâm tư, nguyện vọng, ý kiến chính đáng của Nhân dân được nắm bắt, tiếp nhận, phản hồi, giải quyết kịp thời; các vấn đề tư tưởng, dư luận xã hội phát sinh từ cơ sở được nhận diện sớm, không để kéo dài, vượt cấp, tích tụ thành điểm nóng.
Đồng bộ giữa “không gian thực” và “không gian số”
Nếu cơ sở là địa bàn truyền thống của công tác tư tưởng thì không gian số đang trở thành một địa bàn ngày càng quan trọng.
Lào Cai xác định công tác tư tưởng trong bối cảnh mới phải được triển khai thống nhất, thông suốt trên cả không gian thực và không gian số. Hai không gian này không tách rời nhau. Một vấn đề phát sinh trong đời sống có thể nhanh chóng trở thành chủ đề trên mạng xã hội; ngược lại, thông tin trên mạng có thể tác động trực tiếp đến tâm lý, hành vi và đời sống xã hội.
Bởi vậy, tư duy làm công tác tư tưởng cũng phải thay đổi. Không gian số không thể chỉ được nhìn nhận như nơi cần quản lý, ngăn chặn thông tin xấu độc, mà phải trở thành môi trường chủ động cung cấp thông tin chính thống, lan tỏa những giá trị tích cực và tăng cường tương tác giữa Đảng, chính quyền với Nhân dân.
Tỉnh định hướng xây dựng hệ thống thông tin chính thống rộng khắp, bảo đảm người dân ở mọi địa bàn có điều kiện tiếp cận thông tin hai chiều; từng bước hình thành lực lượng làm công tác tư tưởng thường xuyên ở cơ sở và mạng lưới những người có uy tín, có ảnh hưởng tích cực tham gia lan tỏa thông tin. Đến năm 2030, tỉnh phấn đấu hình thành mạng lưới khoảng 1.000 - 1.500 người có uy tín, có ảnh hưởng tích cực tham gia công tác tư tưởng.
Cùng với đó là nâng cao “sức đề kháng số” cho người dân thông qua các hoạt động phổ cập kỹ năng số, kỹ năng nhận diện tin giả, kiểm chứng thông tin, sử dụng mạng xã hội an toàn.
Đây là hướng đi có ý nghĩa lâu dài. Trong biển thông tin mỗi ngày, điều quan trọng không chỉ là ngăn một thông tin sai mà còn phải giúp mỗi cán bộ, đảng viên và người dân có khả năng nhận biết đúng - sai, tự lựa chọn và chia sẻ thông tin có trách nhiệm.
Đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức công tác tư tưởng
Yêu cầu mới đòi hỏi phương thức tuyên truyền cũng phải đổi mới. Lào Cai xác định khắc phục lối truyền đạt một chiều, hình thức; tăng cường trao đổi, đối thoại, giải thích, thuyết phục; nội dung phải ngắn gọn, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thực hiện và sát với từng đối tượng.
Điều đó đặc biệt có ý nghĩa đối với một tỉnh có địa bàn rộng, nhiều đồng bào dân tộc thiểu số, khu vực vùng cao, biên giới. Một thông điệp dù đúng nhưng nếu không phù hợp với ngôn ngữ, văn hóa, điều kiện tiếp nhận của người dân thì hiệu quả tuyên truyền sẽ bị hạn chế.
Vì vậy, tỉnh chú trọng đa dạng hóa sản phẩm truyền thông; phát triển nội dung phù hợp với đồng bào dân tộc thiểu số; phát huy vai trò của người có uy tín, chức sắc, chức việc tôn giáo và những cá nhân có ảnh hưởng tích cực trong cộng đồng. Các cơ quan báo chí của tỉnh tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong sản xuất, cung cấp và lan tỏa thông tin chính thống trên nhiều nền tảng.
Cùng với đổi mới tuyên truyền, Lào Cai xác định phải chuyển mạnh việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh từ nhận thức sang hành động, từ đăng ký, cam kết sang những việc làm cụ thể, từ đánh giá quá trình sang đánh giá bằng sản phẩm, kết quả và sự chuyển biến thực tế.
Học và làm theo Bác phải thể hiện trong trách nhiệm nêu gương, đạo đức công vụ, thái độ phục vụ Nhân dân; trong tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; trong giải quyết những việc khó, việc tồn đọng, những vấn đề gây bức xúc trong Nhân dân.
Bảo vệ nền tảng tư tưởng gắn với xây dựng môi trường thông tin tích cực
Trong môi trường truyền thông hiện đại, đấu tranh với thông tin sai trái, xấu độc là nhiệm vụ quan trọng, nhưng chưa đủ. Quan điểm của tỉnh là phải kết hợp giữa “xây” và “chống”, trong đó lấy xây dựng môi trường thông tin tích cực, lành mạnh làm nền tảng.
Lào Cai hướng tới hình thành hệ sinh thái nội dung chính thống, tích cực, nhân văn trên cả không gian thực và không gian số; để cái đúng, cái tốt, cái đẹp được lan tỏa rộng rãi, trở thành dòng thông tin chủ lưu. Những gương người tốt, việc tốt, những mô hình sáng tạo, những câu chuyện đẹp trong đời sống cần được phát hiện, cổ vũ và nhân rộng.
Song song với đó, phải nâng cao năng lực phát hiện, nhận diện và phản bác thông tin sai lệch, xấu độc; thực hiện nghiêm kỷ luật phát ngôn và trách nhiệm của cán bộ, đảng viên khi sử dụng mạng xã hội; tăng cường kỹ năng kiểm chứng thông tin, nhận diện tin giả cho cán bộ, đảng viên và Nhân dân.
Đặc biệt, tỉnh xác định mỗi cán bộ, đảng viên và mỗi người dân đều có thể trở thành một kênh lan tỏa thông tin tích cực. Khi hàng nghìn, hàng vạn “điểm sáng” cùng hiện diện trên không gian số, dòng chảy thông tin chính thống sẽ không còn đơn thuần xuất phát từ các cơ quan truyền thông mà trở thành sức mạnh cộng hưởng của cả cộng đồng.
Đó cũng là cách xây dựng “thế trận lòng dân” trên không gian mới.
Xây dựng đội ngũ cán bộ tư tưởng đáp ứng yêu cầu mới
Mọi đổi mới cuối cùng đều phụ thuộc vào con người. Bởi vậy, xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác tư tưởng có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy sắc bén, kỹ năng truyền thông hiện đại và khả năng thích ứng với môi trường số là một định hướng chiến lược của Lào Cai.
Tỉnh hướng tới bảo đảm lực lượng chuyên trách ở cơ sở; thường xuyên đào tạo, bồi dưỡng cán bộ làm công tác tư tưởng và lực lượng thông tin ở cơ sở; phấn đấu có 150 cán bộ tuyên giáo nòng cốt được đào tạo chuyên sâu.
Một yêu cầu mới đáng chú ý là năng lực công nghệ và khả năng sử dụng trí tuệ nhân tạo. Lào Cai định hướng trang bị kiến thức, kỹ năng ứng dụng AI cho lực lượng trực tiếp tham gia phân tích, giám sát thông tin, quản lý truyền thông và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Cán bộ tư tưởng trong giai đoạn mới vì vậy không chỉ cần vững lý luận, chắc nghiệp vụ, hiểu thực tiễn mà còn phải hiểu truyền thông số, dữ liệu, công nghệ; có khả năng phát hiện sớm xu hướng dư luận, đối thoại, thuyết phục và xử lý linh hoạt những tình huống truyền thông phức tạp.
Nguồn lực cho công tác tư tưởng cũng được định hướng theo hướng thiết thực, hiệu quả, ưu tiên cơ sở, địa bàn khó khăn, biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát, lấy kết quả thực chất và chuyển biến ở cơ sở làm căn cứ đánh giá.
Củng cố niềm tin, khơi dậy khát vọng phát triển Lào Cai
Công tác tư tưởng suy cho cùng là công tác đối với con người, hướng tới con người và vì con người. Sức mạnh của công tác tư tưởng không chỉ nằm ở số lượng thông tin được truyền tải mà quan trọng hơn là khả năng tạo dựng niềm tin, khơi dậy tinh thần trách nhiệm và chuyển hóa nhận thức thành hành động.
Với Lào Cai, công tác tư tưởng trong giai đoạn mới còn gắn với việc xây dựng, lan tỏa những giá trị tốt đẹp của con người địa phương. Các giá trị “Đoàn kết - Yêu nước - Kỷ cương - Văn minh - Hiếu khách” được định hướng ngày càng cụ thể hóa và thực hành trong cơ quan, đơn vị, cộng đồng dân cư, trở thành nguồn lực tinh thần cho phát triển.
Đó cũng là nền tảng để khơi dậy niềm tự hào, ý chí tự lực, tự cường, tinh thần đổi mới sáng tạo và khát vọng cống hiến trong mỗi cán bộ, đảng viên và người dân.
Tầm nhìn xa hơn của Lào Cai là xây dựng công tác tư tưởng trở thành năng lực nội sinh của Đảng bộ và Nhân dân, đủ khả năng chủ động định hướng, dẫn dắt nhận thức xã hội, củng cố niềm tin, tạo đồng thuận và giữ vững bản lĩnh trước những biến động của môi trường thông tin. Công tác lý luận phải ngày càng gắn với thực tiễn, đi trước và có khả năng giải đáp những vấn đề mới đặt ra từ quá trình phát triển của tỉnh.
Trong một thế giới mà thông tin chuyển động từng giây, trận địa tư tưởng cũng không có khoảng nghỉ. Đổi mới công tác tư tưởng vì thế không đơn thuần là đổi mới cách tuyên truyền mà sâu xa hơn là đổi mới phương thức lãnh đạo, tăng cường mối liên hệ mật thiết giữa Đảng với Nhân dân, đưa thông tin chính thống đến gần hơn với cuộc sống và đưa tiếng nói của Nhân dân đến gần hơn với các cấp ủy, chính quyền.
Với tinh thần chủ động hơn, gần cơ sở hơn, sát Nhân dân hơn, nhanh nhạy hơn trên không gian số và thực chất hơn trong hiệu quả, công tác tư tưởng sẽ tiếp tục góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, củng cố niềm tin, tăng cường đồng thuận xã hội, xây dựng vững chắc khối đại đoàn kết các dân tộc; biến sự thống nhất trong nhận thức thành thống nhất trong hành động, biến niềm tin thành nguồn lực, khát vọng thành động lực để Lào Cai vững bước trên hành trình xây dựng tỉnh trở thành cực tăng trưởng, trung tâm kết nối giao thương kinh tế quốc tế, phát triển theo hướng xanh, hài hòa, bản sắc, hạnh phúc.
