Làm sạch, chuẩn hóa dữ liệu y tế phục vụ hiệu quả công tác quản lý và chăm sóc sức khỏe Nhân dân

Chiến dịch không chỉ tập trung xử lý các bản ghi mà còn từng bước hình thành cách làm thường xuyên đối với dữ liệu y tế: có đầu mối chịu trách nhiệm, có tiến độ cụ thể, có kiểm tra, đối soát và có sự phối hợp giữa ngành Y tế với chính quyền cơ sở và các cơ quan liên quan.

Ngay từ khi triển khai, Sở Y tế đã phân công đầu mối phụ trách đối với từng cơ sở dữ liệu, giao Phòng Nghiệp vụ Y làm đầu mối thường trực theo dõi, điều phối và tổng hợp chung. Các phòng chuyên môn, đơn vị trực thuộc và Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh chịu trách nhiệm theo lĩnh vực được giao. Cùng với đó, UBND các xã, phường, Công an tỉnh, Sở Tư pháp và các cơ quan liên quan được huy động tham gia xác minh những thông tin cần đối chiếu giúp việc làm sạch dữ liệu không dừng ở thao tác trên phần mềm. Với những trường hợp thiếu hoặc sai thông tin định danh, ngày sinh, địa chỉ, tình trạng cư trú, dữ liệu phải được kiểm tra, xác minh từ cơ sở. Những trường hợp trùng, nghi trùng, thiếu thông tin hoặc không còn phù hợp được phân loại để xử lý theo từng nhóm.

Tập trung đôn đốc, tháo gỡ khó khăn đối với hệ thống có tỷ lệ xử lý thấp hoặc khối lượng lớn

Trong suốt Chiến dịch, Sở Y tế duy trì tổng hợp tiến độ hằng tuần theo từng cơ sở dữ liệu. Những hệ thống có tỷ lệ xử lý thấp hoặc khối lượng lớn được tập trung đôn đốc, tháo gỡ khó khăn. Đến giai đoạn cuối, việc kiểm tra, phúc tra, đối soát được tăng cường nhằm bảo đảm số liệu báo cáo phản ánh đúng tình trạng dữ liệu tại thời điểm kết thúc Chiến dịch.

Với khối lượng công việc lớn, tổng số dữ liệu được tổng hợp là hơn 1,37 triệu bản ghi; trong đó hơn 1,27 triệu bản ghi được xác định cần làm sạch. Lũy kế đến ngày 30/9/2026, đã xử lý gần 1,2 triệu bản ghi, đạt khoảng 94,2%. Khối lượng còn lại tập trung chủ yếu ở Cơ sở dữ liệu quản lý trẻ em và Hệ thống quản lý thông tin tiêm chủng quốc gia.

Nhiều cơ sở dữ liệu đã hoàn thành toàn bộ khối lượng cần làm sạch. Cơ sở dữ liệu cơ sở trợ giúp xã hội xử lý 108/108 bản ghi; Cơ sở dữ liệu đối tượng trợ giúp xã hội 7.469/7.469 bản ghi; Cơ sở dữ liệu người khuyết tật 4.416/4.416 bản ghi; Cơ sở dữ liệu về khám, chữa bệnh 4.269/4.269 bản ghi; Cơ sở dữ liệu về nhân lực y tế 6.048/6.048 bản ghi. Hệ thống thông tin sức khỏe bà mẹ - trẻ em/sức khỏe sinh sản hoàn thành 31.033/31.033 bản ghi; Cơ sở dữ liệu môi trường cơ sở y tế hoàn thành 272/272 bản ghi.

Trên 94% dữ liệu y tế đã được làm sạch

Tuy nhiên, kết quả giữa các cơ sở dữ liệu chưa đồng đều. Cơ sở dữ liệu quản lý trẻ em mới đạt 90,86%, đã xử lý 383.135/421.658 bản ghi, còn 38.523 bản ghi cần tiếp tục xác minh, cập nhật. Đây là cơ sở dữ liệu có số lượng bản ghi chưa hoàn thành lớn nhất. Hệ thống quản lý thông tin tiêm chủng quốc gia đạt 95,67%, nhưng do khối lượng dữ liệu rất lớn nên vẫn còn 34.226 bản ghi cần xử lý. Cơ sở dữ liệu lĩnh vực dự phòng, HIV/AIDS đạt 88,95%, còn 469 bản ghi.

Như vậy, phần lớn số dữ liệu còn tồn sau Chiến dịch tập trung ở hai hệ thống là quản lý trẻ em và tiêm chủng. Đây cũng là hai nhóm dữ liệu có liên quan trực tiếp đến công tác quản lý dân cư, chăm sóc sức khỏe trẻ em, theo dõi tiêm chủng và thực hiện các chính sách y tế. Việc tiếp tục xử lý số dữ liệu này vì vậy không chỉ nhằm nâng tỷ lệ hoàn thành trên hệ thống mà còn góp phần nâng chất lượng thông tin phục vụ quản lý và tổ chức các chương trình chăm sóc sức khỏe.

Đối với Cơ sở dữ liệu về an toàn thực phẩm, dù hệ thống dùng chung của Bộ Y tế chưa được triển khai đầy đủ để địa phương thực hiện theo quy trình, Sở Y tế đã chủ động rà soát thông tin các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm trên địa bàn và cập nhật vào kho dữ liệu của tỉnh. Đây là bước chuẩn bị cần thiết để có thể kết nối, đồng bộ khi hệ thống của Bộ Y tế được đưa vào vận hành.

Chiến dịch không chỉ tập trung xử lý các bản ghi mà còn từng bước hình thành cách làm thường xuyên đối với dữ liệu y tế

Thực tế triển khai làm sạch dữ liệu y tế một số dữ liệu còn thiếu hoặc chưa thống nhất về số định danh, ngày sinh, số điện thoại, địa chỉ. Tại một số địa bàn vùng cao còn có trường hợp trẻ đăng ký khai sinh muộn hoặc chưa đăng ký khai sinh. Dữ liệu hình thành từ các giai đoạn trước, nhất là dữ liệu liên quan đến sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính, cũng phải hồi cứu, đối chiếu và cập nhật lại.

Bên cạnh vấn đề dữ liệu, một số hệ thống chuyên ngành còn phát sinh khó khăn về tài khoản, phần mềm, kết nối và liên thông. Với Hệ thống quản lý thông tin tiêm chủng quốc gia, khối lượng dữ liệu lớn trong khi nhiều trường hợp vẫn phải cập nhật thủ công theo từng đối tượng. Những trường hợp thiếu căn cước công dân hoặc mã định danh, sai ngày sinh, sai địa chỉ, không còn cư trú tại địa phương cần nhiều thời gian xác minh.

Một kết quả quan trọng khác của Chiến dịch là sự phối hợp giữa ngành Y tế với chính quyền cơ sở và các cơ quan liên quan từng bước đi vào nền nếp. Việc xác minh thông tin định danh, khai sinh, cư trú không còn chỉ là nhiệm vụ riêng của cán bộ y tế mà cần sự tham gia của nhiều cơ quan, đơn vị. Đây là điều kiện cần thiết để dữ liệu y tế có tính chính xác cao hơn và có khả năng kết nối với các cơ sở dữ liệu khác.

Dữ liệu được làm sạch, chuẩn hóa sẽ tạo cơ sở để ngành Y tế quản lý đối tượng đầy đủ hơn, hạn chế tình trạng trùng lặp, bỏ sót; đồng thời hỗ trợ quá trình chuyển đổi số, kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống. Về lâu dài, chất lượng dữ liệu tốt cũng giúp giảm thời gian nhập liệu, xác minh thông tin và tạo điều kiện để cán bộ dành nhiều thời gian hơn cho công việc chuyên môn.

Sau Chiến dịch 90 ngày, ngành Y tế Lào Cai tiếp tục xử lý dứt điểm số dữ liệu còn tồn, trước hết đối với Cơ sở dữ liệu quản lý trẻ em và Hệ thống quản lý thông tin tiêm chủng quốc gia. Các trường hợp còn lại trong lĩnh vực dự phòng, HIV/AIDS và môi trường cơ sở y tế cũng cần được tiếp tục xác minh, cập nhật.

Cùng với xử lý dữ liệu tồn, tổ chức phúc tra đối với những cơ sở dữ liệu đã hoàn thành 100%. Việc hoàn thành phải đi cùng khả năng truy vết, đối chiếu và thống nhất với dữ liệu thực tế trên hệ thống đảm bảo không chỉ đạt tỷ lệ trên báo cáo mà phải bảo đảm dữ liệu sử dụng được trong thực tế.

Đồng thời chuyển từ cách làm theo chiến dịch sang cập nhật thường xuyên. Mỗi đơn vị cần gắn trách nhiệm cập nhật dữ liệu với quy trình chuyên môn hằng ngày; hạn chế để phát sinh trở lại tình trạng thiếu, sai, trùng thông tin với số lượng lớn. Xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu và cán bộ được phân công quản lý từng hệ thống.

Việc cập nhật dữ liệu cần được gắn với quy trình chuyên môn hằng ngày để đảm bảo dữ liệu y tế đúng, đủ, sạch, sống

Tiếp tục phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ trong chuẩn hóa tiêu chuẩn kỹ thuật, kết nối và chia sẻ dữ liệu với Kho dữ liệu dùng chung của tỉnh. Việc kết nối phải bảo đảm dữ liệu có nguồn rõ ràng, được làm sạch, chuẩn hóa, đồng thời tuân thủ yêu cầu về an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Đối với các hệ thống phụ thuộc vào phần mềm và hướng dẫn của Bộ Y tế, cần tiếp tục phối hợp với các cơ quan chuyên môn thuộc Bộ để xử lý các vấn đề về tài khoản, kết nối, liên thông, đồng bộ và chức năng hỗ trợ xử lý dữ liệu số lượng lớn. Đặc biệt, Cơ sở dữ liệu về an toàn thực phẩm cần sớm được hoàn thiện các điều kiện kỹ thuật, tài khoản, chuẩn dữ liệu và hướng dẫn vận hành để địa phương có thể triển khai thống nhất.

Chiến dịch 90 ngày đã tạo một đợt rà soát quy mô lớn đối với dữ liệu chuyên ngành y tế trên địa bàn tỉnh tạo cơ sở quan trọng để Lào Cai tiếp tục xây dựng dữ liệu y tế đầy đủ, chính xác và có khả năng kết nối. Thời gian tới, ngành y tế tập trung duy trì cập nhật dữ liệu ngay từ quá trình phát sinh, kiểm tra thường xuyên và có cơ chế phối hợp rõ ràng giữa ngành Y tế, chính quyền cơ sở và các cơ quan liên quan, xác định đây là nhiệm vụ xuyên suốt trong quá trình chuyển đổi số ngành Y tế, hướng tới quản lý hiệu quả hơn và phục vụ người dân ngày càng tốt hơn.