LÀO CAI: ĐỂ VĂN HÓA ĐẢNG, VĂN HÓA CÔNG VỤ LAN TỎA TỪ NHỮNG VIỆC LÀM CỤ THỂ

Văn hóa Đảng, văn hóa công vụ chỉ thực sự bền vững khi những giá trị, chuẩn mực được chuyển hóa thành hành động thường xuyên của mỗi tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức; được Nhân dân nhìn thấy, cảm nhận và đồng thuận. Từ lễ chào cờ, sinh hoạt chính trị dưới cờ đến “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh”; từ “Tuyên vận” ở cơ sở đến “Người bản số”, “Thôn số, Thôn thông minh”; từ đảng viên nêu gương, dẫn dắt đến đổi mới phong cách phục vụ người bệnh..., nhiều mô hình, cách làm đang góp phần đưa văn hóa Đảng, văn hóa công vụ ở Lào Cai đi vào cuộc sống bằng những việc làm cụ thể, thiết thực.
Khi những giá trị văn hóa đi vào đời sống
Văn hóa không hình thành chỉ bằng những quy định. Càng không thể tạo dựng văn hóa bằng một vài phong trào ngắn hạn. Văn hóa được bồi đắp qua thời gian, từ những hành vi được lặp lại, những chuẩn mực được thực hành thường xuyên và cuối cùng trở thành ý thức tự giác của mỗi người.
Điều đó càng có ý nghĩa đối với xây dựng văn hóa Đảng và văn hóa công vụ.
Nếu trung thành, liêm chính, nêu gương, kỷ cương, gắn bó với Nhân dân là những giá trị cốt lõi của văn hóa Đảng thì mỗi giá trị ấy phải tìm thấy hình hài cụ thể trong hoạt động của tổ chức đảng và cán bộ, đảng viên. Nếu tận tụy, trung thực, khách quan, chuyên nghiệp, minh bạch, trách nhiệm, thân thiện là những chuẩn mực của văn hóa công vụ thì người dân phải có thể cảm nhận những giá trị ấy khi đến một cơ quan công quyền, thực hiện một thủ tục hành chính, phản ánh một kiến nghị hay sử dụng một dịch vụ công.
Đó cũng là điểm đáng chú ý trong quá trình xây dựng, thực hành và lan tỏa văn hóa Đảng, văn hóa công vụ ở Lào Cai thời gian qua: từng bước đưa những giá trị lớn vào những việc làm cụ thể.
Yêu cầu ấy xuất phát chính từ thực tiễn của một tỉnh miền núi, biên giới có không gian phát triển rộng, dân cư đa dân tộc và điều kiện giữa các khu vực còn chênh lệch. Sau hợp nhất, Lào Cai có diện tích trên 13.256 km², dân số trên 1,78 triệu người, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 57,6%; toàn tỉnh có 99 xã, phường.
Trong một không gian như vậy, sức lan tỏa của văn hóa Đảng không chỉ được tạo nên từ cấp tỉnh hay trong các cơ quan Đảng. Nó phải đi tới từng xã, phường, thôn, bản, trường học, cơ sở y tế; hiện diện trong cách cán bộ gần dân, tuyên truyền với dân, hướng dẫn người dân tiếp cận công nghệ mới; trong cách một đảng viên nêu gương tại cơ quan, đơn vị; trong thái độ của nhân viên y tế đối với người bệnh.
Nói cách khác, văn hóa phải có “địa chỉ”.
Và ở Lào Cai, những “địa chỉ” như thế đang ngày một nhiều hơn.
Từ sinh hoạt chính trị đến những “không gian” nuôi dưỡng văn hóa
Một trong những cách làm được Lào Cai triển khai là tổ chức Lễ chào cờ và sinh hoạt chính trị dưới cờ tại các cơ quan, đơn vị trên địa bàn tỉnh vào sáng thứ Hai, tuần đầu tiên hằng tháng.
Chào cờ vốn là nghi thức quen thuộc. Nhưng khi được gắn với sinh hoạt chính trị, giáo dục truyền thống cách mạng, bồi dưỡng lý tưởng, nâng cao ý thức tổ chức kỷ luật và tinh thần trách nhiệm, một nghi thức có thể trở thành một không gian giáo dục thường xuyên.
Giá trị của cách làm này không nằm ở nghi lễ tự thân, mà ở việc tạo nên một điểm hẹn định kỳ để mỗi cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức tự nhắc mình về trách nhiệm đối với Đảng, với Tổ quốc, với cơ quan và công việc đang đảm nhiệm. Mỗi tháng một lần, những giá trị tưởng như lớn lao được đưa trở lại gần với công việc hằng ngày: kỷ luật hơn, trách nhiệm hơn, tận tụy hơn.
Một hướng tiếp cận khác là xây dựng “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh”.
Tại Đảng ủy phường Lào Cai, phường Cam Đường, Thư viện tỉnh và các địa điểm triển khai, hình ảnh, tư liệu, lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh được đưa vào không gian trưng bày, kết hợp sinh hoạt chính trị, giáo dục truyền thống và học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách của Người.
Ý nghĩa của mô hình nằm ở chỗ biến việc học tập từ những trang tài liệu thành một môi trường trực quan, gần gũi, để cán bộ, đảng viên và Nhân dân có thể tiếp cận thường xuyên.
Đây cũng phù hợp với cách Lào Cai đang thúc đẩy việc học tập và làm theo Bác chuyển mạnh sang thực hành và làm theo.
100% cán bộ, đảng viên trong tỉnh cụ thể hóa nội dung học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh bằng kế hoạch, cam kết tu dưỡng, rèn luyện, phấn đấu hằng năm; xác định những việc làm phù hợp với chức trách, nhiệm vụ và vị trí công tác. Toàn tỉnh đã có 3.095 tập thể và 5.170 cá nhân đăng ký xây dựng điển hình tiên tiến học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh giai đoạn 2025-2028.
Những con số đó cho thấy một chuyển động đáng chú ý: từ học tập chung sang cam kết cá nhân; từ nhận thức sang việc làm; từ những điển hình riêng lẻ sang hình thành một mạng lưới rộng lớn những tập thể, cá nhân cùng phấn đấu.
Văn hóa Đảng vì thế không chỉ được truyền đạt. Nó được thực hành.
“Tuyên vận” để gần dân hơn, sát cơ sở hơn
Với một tỉnh có địa bàn rộng, nhiều xã vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, khoảng cách từ chủ trương đến cuộc sống đôi khi không chỉ được tính bằng kilômét.
Một chủ trương đúng nhưng người dân chưa hiểu, chưa đồng thuận thì hiệu quả sẽ hạn chế. Ngược lại, những vấn đề phát sinh ở cơ sở nếu không được nắm bắt kịp thời cũng có thể tạo nên khoảng cách giữa cấp ủy, chính quyền với Nhân dân.
Từ thực tiễn ấy, mô hình “Tuyên vận” ở cơ sở có một ý nghĩa riêng.
Đội ngũ tuyên vận vừa thực hiện tuyên truyền, vận động, đưa chủ trương, nghị quyết của Đảng đến cán bộ, đảng viên và Nhân dân tại thôn, bản, khu dân cư; vừa tham gia nắm bắt tình hình tư tưởng, gắn tuyên truyền với những vấn đề nảy sinh từ thực tế. Mô hình được triển khai tại cơ sở theo hướng gần dân, sát dân hơn.
Ở đây, tuyên truyền không còn là một chiều “đưa thông tin xuống”. Quá trình ấy còn có chiều ngược lại: nghe dân nói, hiểu dân nghĩ, biết dân cần gì.
Đó cũng chính là văn hóa Đảng.
Bởi một trong những giá trị cốt lõi mà Lào Cai hướng tới là gắn bó với Nhân dân, được thể hiện bằng sâu sát cơ sở, lắng nghe và giải quyết kịp thời những kiến nghị của Nhân dân.
Khi tuyên truyền gắn với nắm bắt tư tưởng; vận động gắn với tháo gỡ vấn đề thực tiễn; cán bộ không chỉ nói cho dân nghe mà còn nghe dân nói, khoảng cách giữa tổ chức đảng với Nhân dân được rút ngắn.
Trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương hai cấp đặt cấp xã gần hơn với người dân và đồng thời trao cho cơ sở trách nhiệm lớn hơn, phương thức gần dân, sát dân ấy càng trở nên cần thiết.
Văn hóa Đảng, xét đến cùng, không thể chỉ được thể hiện trong phòng họp hay trong sinh hoạt nội bộ. Một tổ chức đảng có văn hóa phải là tổ chức biết lắng nghe Nhân dân, tôn trọng Nhân dân, dựa vào Nhân dân và giải quyết những vấn đề chính đáng từ cuộc sống.
Đảng viên không chỉ nêu gương, mà còn dẫn dắt
Nêu gương là một giá trị xuyên suốt trong xây dựng Đảng. Nhưng để nêu gương không trở thành một khái niệm chung chung, điều quan trọng là xác định được nêu gương bằng việc gì.
Mô hình “Đảng viên dẫn dắt, cộng đồng học tập” tại Đảng bộ Trường Mầm non Sơn Ca, xã Tằng Loỏng là một cách trả lời cụ thể.
Tại đây, đảng viên đăng ký nội dung dẫn dắt, nêu gương trong thực hiện nhiệm vụ; định kỳ chia sẻ kinh nghiệm, cách làm; các tổ chuyên môn lựa chọn những cách làm mới để áp dụng và từng bước nhân rộng sáng kiến. 100% đảng viên đăng ký nội dung dẫn dắt; mỗi tháng có ít nhất một hoạt động chia sẻ kinh nghiệm; mỗi tổ chuyên môn có ít nhất một cách làm mới được áp dụng.
Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở những con số.
Mô hình đã cụ thể hóa vai trò tiên phong của đảng viên thành một chuỗi hành động: đăng ký, thực hiện, chia sẻ, dẫn dắt và nhân rộng.
Như vậy, một đảng viên tốt không chỉ hoàn thành nhiệm vụ của riêng mình. Người đảng viên còn phải tạo ảnh hưởng tích cực tới đồng nghiệp và tập thể, góp phần hình thành môi trường cùng học tập, cùng đổi mới và cùng tiến bộ.
Nếu được nhân rộng phù hợp với đặc thù từng loại hình tổ chức đảng, tinh thần “đảng viên dẫn dắt” có thể tạo nên một cách tiếp cận sinh động trong thực hành văn hóa Đảng: lấy hành động nêu gương để thuyết phục, lấy kết quả công việc để tạo uy tín, lấy sự chia sẻ để cùng nâng cao chất lượng tập thể.
Bởi sức thuyết phục lớn nhất của người đảng viên vẫn là những gì người khác nhìn thấy ở việc làm.
Đưa văn hóa vào không gian số
Một điểm đáng chú ý khác trong thực tiễn Lào Cai là xây dựng văn hóa Đảng, văn hóa công vụ không tách rời chuyển đổi số.
Điều này đặc biệt có ý nghĩa khi tỉnh có địa bàn rộng, nhiều vùng núi cao, dân cư phân tán. Công nghệ nếu được sử dụng đúng hướng không chỉ giúp tăng hiệu quả quản lý mà còn có thể thu hẹp khoảng cách địa lý, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ và tạo thêm những phương thức kết nối giữa chính quyền với người dân.
Mô hình “Thôn số, Thôn thông minh” được xây dựng trên bốn nhóm nội dung: hạ tầng số, quản trị số, kinh tế số và xã hội số, từng bước đưa công nghệ vào quản lý, sản xuất, thanh toán và đời sống.
Kết quả tại một số địa bàn đã tạo những dấu ấn ban đầu. Thôn 4, xã Bát Xát đạt 21/21 tiêu chí cơ bản, 15/21 tiêu chí nâng cao và 12/23 tiêu chí “Thôn thông minh”. Thôn 6, xã Yên Bình đạt 21/21 tiêu chí cơ bản; 100% hộ gia đình có kết nối 4G/5G hoặc cáp quang.
Nhưng hạ tầng mới chỉ là một nửa của câu chuyện.
Có đường truyền nhưng người dân không biết sử dụng thì khoảng cách số vẫn còn. Có dịch vụ công trực tuyến nhưng người dân không biết tiếp cận thì chuyển đổi số chưa thể đi hết chặng đường từ chính quyền tới cộng đồng.
Bởi vậy, mô hình “Người bản số” mang một ý nghĩa khá đặc biệt đối với địa bàn miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Lào Cai xây dựng lực lượng nòng cốt tại cơ sở có khả năng sử dụng thiết bị thông minh, khai thác dịch vụ số để trực tiếp hỗ trợ, hướng dẫn người dân tiếp cận môi trường số. Năm 2026, mô hình được triển khai tại khoảng 40 xã, phường với hơn 1.200 hạt nhân nòng cốt; định hướng đến năm 2028 phát triển trên 3.000 người.
Ở góc độ văn hóa công vụ, đây là một cách làm đáng chú ý.
Chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện của máy móc, phần mềm hay cơ sở dữ liệu. Đằng sau công nghệ vẫn phải là con người. “Người bản số” trở thành chiếc cầu nối giữa công nghệ với cộng đồng, giữa dịch vụ số với những người chưa thành thạo kỹ năng số.
Nói cách khác, công nghệ càng hiện đại thì tinh thần phục vụ càng phải gần gũi. Đó cũng là một sắc thái mới của văn hóa công vụ trong thời đại số.
Từ thái độ phục vụ đến sự hài lòng của người dân
Nếu ở thôn, bản, văn hóa công vụ được thể hiện qua việc hỗ trợ người dân tiếp cận môi trường số thì tại bệnh viện, cơ sở y tế, nó hiện diện rất rõ trong từng lời nói, thái độ và cách ứng xử với người bệnh.
Mô hình “Đổi mới phong cách, thái độ phục vụ của nhân viên y tế hướng tới sự hài lòng người bệnh” gắn việc đổi mới phong cách phục vụ với nâng cao tinh thần trách nhiệm, giao tiếp, ứng xử và chất lượng phục vụ; lấy sự hài lòng của người bệnh làm một trong những yêu cầu trong thực hiện nhiệm vụ.
Đây là một minh chứng khá trực quan cho việc đưa văn hóa công vụ vào những môi trường mà người dân có thể cảm nhận ngay.
Bởi trong nhiều trường hợp, người dân đánh giá một cơ quan nhà nước không phải từ những báo cáo tổng kết, mà từ một lần đến làm thủ tục, một cuộc điện thoại hỏi thông tin, một lần được cán bộ hướng dẫn hoặc một lần đến cơ sở khám, chữa bệnh.
Một lời giải thích rõ ràng hay khó hiểu; một thái độ tận tình hay thờ ơ; một hồ sơ được xử lý đúng hẹn hay bị đùn đẩy đều góp phần tạo nên hình ảnh của bộ máy trong mắt người dân.
Vì thế, lấy sự hài lòng của người dân, người bệnh và doanh nghiệp làm một thước đo không chỉ là đổi mới kỹ thuật đánh giá. Đó còn là thay đổi điểm nhìn: từ cơ quan tự đánh giá mình sang lắng nghe người được phục vụ đánh giá.
Cách tiếp cận ấy đang được thể hiện rộng hơn trong cải cách hành chính của tỉnh. Từ ngày 1/7/2025 đến thời điểm báo cáo, toàn tỉnh đã tiếp nhận 533.117 hồ sơ thủ tục hành chính, giải quyết 524.994 hồ sơ, trong đó 518.568 hồ sơ đúng và trước hạn, đạt 98,7%. Riêng các Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã, tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng và trước hạn đạt 98,86%.
Chỉ số SIPAS năm 2025 của Lào Cai đứng thứ 9/34 tỉnh, thành phố và thứ 2/9 tỉnh miền núi phía Bắc. Đặc biệt, trong Bộ chỉ số đánh giá chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp khi thực hiện thủ tục hành chính và dịch vụ công trên môi trường điện tử, chỉ số mức độ hài lòng của Lào Cai đạt 18 điểm, đứng đầu cả nước.
Những con số ấy chính là một cách để “đo” văn hóa công vụ bằng kết quả.
Từ những “đốm sáng” thành sức lan tỏa rộng lớn
Lễ chào cờ và sinh hoạt chính trị dưới cờ, “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh”, “Tuyên vận”, “Đảng viên dẫn dắt, cộng đồng học tập”, “Thôn số, Thôn thông minh”, “Người bản số” hay đổi mới phong cách phục vụ trong các cơ sở y tế là những mô hình khác nhau, được triển khai ở những môi trường khác nhau.
Nhưng giữa những mô hình ấy có một sợi dây chung.
Đó là đưa giá trị thành hành động.
Lòng yêu nước, lý tưởng và ý thức kỷ luật được bồi đắp qua sinh hoạt chính trị thường xuyên. Học tập và làm theo Bác được đưa vào không gian trực quan và những cam kết rèn luyện cụ thể. Gắn bó với Nhân dân được thể hiện qua tuyên vận, qua nghe dân nói và giải quyết vấn đề từ cơ sở. Nêu gương được chuyển thành vai trò dẫn dắt của đảng viên. Tận tụy và chuyên nghiệp được đo bằng sự hài lòng của người bệnh, người dân. Còn tinh thần phục vụ trong thời đại số được cụ thể hóa bằng việc giúp từng người dân, kể cả ở thôn bản vùng cao, có khả năng tiếp cận những tiện ích mới.
Đó chính là con đường để văn hóa lan tỏa.
Tất nhiên, từ một mô hình hay đến một chuẩn mực phổ biến còn là một khoảng cách. Thực tiễn của tỉnh cũng cho thấy việc thực hành văn hóa Đảng, văn hóa công vụ giữa các cơ quan, đơn vị chưa hoàn toàn đồng đều; việc nhân rộng những mô hình, cách làm sáng tạo trong thực hiện trách nhiệm nêu gương còn có mặt hạn chế.
Vì vậy, điều quan trọng trong thời gian tới không chỉ là có thêm nhiều mô hình mà phải chú trọng chất lượng, tính bền vững và khả năng nhân rộng.
Những cách làm tốt cần được tổng kết từ thực tiễn, đánh giá bằng kết quả và tác động thực chất. Những mô hình phù hợp cần được lan tỏa nhưng tránh sao chép máy móc. Mỗi địa phương, cơ quan, đơn vị cần tìm được cách làm phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, đặc điểm đội ngũ và đối tượng phục vụ của mình.
Cùng với đó, kết quả thực hành văn hóa Đảng, văn hóa công vụ cần tiếp tục gắn chặt hơn với đánh giá tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên, người đứng đầu; với thi đua, khen thưởng; kiểm tra, giám sát và kết quả thực hiện nhiệm vụ chính trị.
Bởi mục tiêu cuối cùng không phải tạo ra thật nhiều tên gọi mô hình.
Mục tiêu là để những điều tốt đẹp trong mỗi mô hình dần trở thành nếp nghĩ, cách làm và thói quen tự giác.
Khi người đảng viên coi nêu gương là việc hằng ngày; cán bộ cơ sở coi lắng nghe Nhân dân là trách nhiệm tự nhiên; công chức coi giải quyết nhanh một hồ sơ là bổn phận chứ không phải thành tích; nhân viên y tế coi thái độ tận tình với người bệnh là một phần của chuyên môn; người am hiểu công nghệ sẵn sàng hướng dẫn người dân trong bản sử dụng dịch vụ số..., khi ấy văn hóa Đảng, văn hóa công vụ đã bước ra khỏi những khái niệm để đi vào đời sống.
Với Lào Cai, một tỉnh miền núi, biên giới đang vận hành trong một không gian phát triển mới sau hợp nhất, sức mạnh ấy càng có ý nghĩa.
Bởi bên cạnh nguồn lực về hạ tầng, kinh tế, khoa học, công nghệ, tỉnh còn cần một nguồn lực không dễ nhìn thấy nhưng có sức bền lâu dài: niềm tin, trách nhiệm, tinh thần đoàn kết, ý thức nêu gương và khát vọng cùng xây dựng quê hương.
Những mô hình, cách làm từ cơ sở hôm nay chính là những hạt giống của nguồn lực ấy.
Khi mỗi “đốm sáng” được nuôi dưỡng và kết nối, văn hóa Đảng, văn hóa công vụ sẽ không chỉ hiện diện trong từng cơ quan, đơn vị mà có thể lan tỏa thành một môi trường văn hóa rộng lớn, nơi Đảng gần dân hơn, chính quyền phục vụ tốt hơn, cán bộ trách nhiệm hơn và Nhân dân ngày càng tin tưởng hơn.
Đó cũng chính là chiều sâu và đích đến của xây dựng văn hóa Đảng, văn hóa công vụ trong giai đoạn phát triển mới.