XÂY DỰNG VĂN HÓA ĐẢNG TỪ KỶ CƯƠNG, TRÁCH NHIỆM VÀ TINH THẦN PHỤC VỤ NHÂN DÂN

Xây dựng, thực hành và lan tỏa văn hóa Đảng, văn hóa công vụ không phải là những yêu cầu trừu tượng, mà phải được thể hiện bằng bản lĩnh chính trị, đạo đức, trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên; bằng kỷ luật, kỷ cương trong thực thi nhiệm vụ; bằng chất lượng, hiệu quả công việc và trên hết là sự hài lòng, niềm tin của Nhân dân. Từ quan điểm đó, tỉnh Lào Cai đang từng bước đưa các giá trị văn hóa vào thực tiễn lãnh đạo, quản lý, điều hành, tạo chuyển biến từ nhận thức đến hành động, từ “đúng quy trình” đến “rõ trách nhiệm, thực chất, hiệu quả”, hướng tới xây dựng hệ thống chính trị gần dân, sát dân, vì Nhân dân phục vụ.
Văn hóa trở thành sức mạnh bên trong của hệ thống chính trị
Sau hợp nhất, Lào Cai có diện tích tự nhiên trên 13.256 km², dân số hơn 1,78 triệu người, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 57,6%; 99 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 89 xã và 10 phường. Đảng bộ tỉnh có 105 đảng bộ trực thuộc Tỉnh ủy, 1.864 tổ chức cơ sở đảng với trên 125.000 đảng viên.
Không gian phát triển rộng hơn, quy mô dân số lớn hơn, địa bàn miền núi, biên giới với nhiều dân tộc cùng sinh sống và sự chênh lệch về điều kiện phát triển giữa các khu vực đặt ra những yêu cầu mới đối với năng lực lãnh đạo, quản lý và chất lượng đội ngũ cán bộ. Đặc biệt, việc vận hành chính quyền địa phương hai cấp, tinh gọn tổ chức bộ máy, mở rộng phân cấp, phân quyền khiến cấp cơ sở trực tiếp đảm nhiệm khối lượng công việc lớn hơn, tính chất nhiệm vụ phức tạp hơn.
Trong bối cảnh đó, văn hóa Đảng, văn hóa công vụ càng không thể chỉ được nhìn nhận ở góc độ tác phong, giao tiếp hay môi trường công sở. Đó phải là một bộ phận cấu thành năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng; là nền tảng đạo đức của người cán bộ, đảng viên; đồng thời trở thành sức mạnh bên trong thúc đẩy bộ máy hoạt động kỷ cương, trách nhiệm, hiệu lực, hiệu quả.
Một điểm nổi bật trong cách tiếp cận của Lào Cai là gắn xây dựng văn hóa Đảng, văn hóa công vụ với toàn bộ quá trình xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị; xây dựng đội ngũ cán bộ; phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; cải cách hành chính, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân. Vì vậy, văn hóa không đứng ngoài nhiệm vụ chính trị mà hiện diện trong từng khâu của quá trình lãnh đạo, quản lý và thực thi công vụ.
Tỉnh xác định khá rõ hệ giá trị cần hướng tới. Đối với văn hóa Đảng, đó là trung thành, liêm chính, nêu gương, kỷ cương, gắn bó với Nhân dân. Trung thành phải thể hiện ở sự kiên định mục tiêu, lý tưởng và nghiêm túc chấp hành Cương lĩnh, Điều lệ, nghị quyết của Đảng; liêm chính gắn với không tham nhũng, tiêu cực, không lợi dụng vị trí công tác; nêu gương là tiên phong, trách nhiệm, nói đi đôi với làm; kỷ cương gắn với thực hiện nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình; gắn bó với Nhân dân phải được chứng minh bằng sâu sát cơ sở, lắng nghe và giải quyết kịp thời kiến nghị chính đáng của người dân.
Đối với văn hóa công vụ, những giá trị tận tụy, trung thực, khách quan, chuyên nghiệp, minh bạch, trách nhiệm, tuân thủ pháp luật, thân thiện cũng được đặt trong những biểu hiện rất cụ thể: tận tâm với công việc; báo cáo đúng thực chất; xử lý công việc công bằng; thành thạo nghiệp vụ và kỹ năng số; công khai tiến độ, kết quả; chịu trách nhiệm về công việc được giao; thực hiện đúng thẩm quyền và ứng xử lịch sự, tôn trọng, hướng dẫn người dân tận tình, chu đáo.
Điều đáng chú ý chính là sự chuyển dịch từ những khái niệm mang tính định tính sang những yêu cầu có thể nhận diện, kiểm chứng và đánh giá trong thực tế. Văn hóa của người cán bộ không chỉ được nhìn qua lời nói hay thái độ mà còn phải được phản ánh trong sản phẩm công việc, tiến độ giải quyết nhiệm vụ, khả năng phối hợp, trách nhiệm giải trình và mức độ hài lòng của Nhân dân.
Đây chính là bước chuyển quan trọng để văn hóa Đảng, văn hóa công vụ không dừng lại ở lời kêu gọi mà dần trở thành “thước đo” đối với mỗi tổ chức và mỗi cán bộ, đảng viên.
“Rõ” trách nhiệm để nâng cao hiệu quả công việc
Một trong những biểu hiện rõ nét của văn hóa trong lãnh đạo, điều hành ở Lào Cai là yêu cầu khắc phục tính hình thức, đề cao hiệu quả thực chất và trách nhiệm cá nhân.
Ban Thường vụ Tỉnh ủy chú trọng đổi mới phương thức lãnh đạo, chỉ đạo theo hướng “chủ động, nhanh chóng, cụ thể, sát sao, quyết liệt, toàn diện”; thường xuyên rà soát tiến độ, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc. Những nhiệm vụ trọng tâm, đột phá được tổ chức thực hiện theo tinh thần “6 rõ”: rõ đơn vị chủ trì, rõ thẩm quyền, rõ việc, rõ tiến độ - thời gian hoàn thành, rõ trách nhiệm và rõ sản phẩm, gắn với trách nhiệm người đứng đầu.
Đó không đơn thuần là một phương pháp quản lý công việc. Đằng sau “6 rõ” là yêu cầu về một thứ văn hóa rất cần thiết trong bộ máy: văn hóa chịu trách nhiệm.
Khi người thực hiện được xác định rõ, công việc rõ, thời hạn rõ, sản phẩm rõ và thẩm quyền rõ thì khoảng trống để né tránh, đùn đẩy trách nhiệm cũng bị thu hẹp. Hiệu quả công việc vì thế không còn được đánh giá chủ yếu bằng quá trình hay số lượng cuộc họp, văn bản đã ban hành, mà ngày càng được đo bằng kết quả cuối cùng.
Tinh thần ấy được cụ thể hóa trong tổ chức hoạt động của các cơ quan, đơn vị. 100% cơ quan, đơn vị đã ban hành quy chế làm việc theo phương châm “giảm hình thức, tăng thực chất, đề cao hiệu quả công việc”, gắn với yêu cầu rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền. Đồng thời, 100% cơ quan, đơn vị trên địa bàn tỉnh ban hành và tổ chức thực hiện quy chế văn hóa công sở, góp phần chuẩn hóa tác phong, lề lối làm việc và xây dựng môi trường công sở văn minh, chuyên nghiệp.
Văn hóa hiệu quả còn thể hiện ở việc giảm những khâu hành chính không cần thiết để dành thêm thời gian cho công việc thực chất. Việc thực hiện báo cáo định kỳ trên hệ thống phần mềm chung góp phần cắt giảm tối thiểu 15% số lượng văn bản hành chính; tài liệu, giấy mời họp được gửi qua mã QR, thúc đẩy phòng họp không giấy tờ.
Trong tổ chức hội nghị, tỉnh đặt yêu cầu tinh giản tối thiểu 10% số lượng hội nghị hằng năm so với năm trước, hạn chế các hội nghị có nội dung trùng lặp, tăng cường lồng ghép nội dung; đồng thời đẩy mạnh hội nghị trực tuyến, với số hội nghị trực tiếp chiếm không quá 40%, hội nghị trực tuyến không ít hơn 60% tổng số hội nghị trong năm.
Những con số tưởng như thuần túy về hành chính ấy lại phản ánh khá rõ một cách nhìn mới về văn hóa công vụ: tiết kiệm thời gian cũng là trách nhiệm; giảm hình thức cũng là văn hóa; dành nhiều hơn nguồn lực và thời gian cho cơ sở, cho giải quyết công việc của người dân cũng chính là biểu hiện của tinh thần phục vụ.
Cùng với đổi mới phương thức làm việc, Lào Cai đang đổi mới cách đánh giá cán bộ theo hướng thực chất, đa chiều, coi sản phẩm, tiến độ, chất lượng công việc và mức độ hài lòng của người dân, tổ chức là những căn cứ quan trọng. 100% cơ quan, đơn vị được chỉ đạo xây dựng bộ công cụ đánh giá cán bộ, công chức, viên chức theo hiệu quả công việc, gắn với vị trí việc làm; đề cao tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, đồng thời kiên quyết khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy, làm việc cầm chừng, thiếu trách nhiệm.
Như vậy, văn hóa công vụ đang từng bước được đặt vào một hệ quy chiếu rất cụ thể: cán bộ làm được gì, chất lượng đến đâu, hoàn thành vào thời điểm nào, trách nhiệm ra sao và người dân đánh giá như thế nào.
Đó cũng là cách để đưa văn hóa từ “phần mềm” của bộ máy trở thành một yếu tố trực tiếp quyết định chất lượng vận hành của bộ máy.
Lấy sự hài lòng và niềm tin của Nhân dân làm thước đo
Suy cho cùng, văn hóa Đảng và văn hóa công vụ chỉ thực sự có sức sống khi được Nhân dân cảm nhận thông qua từng công việc cụ thể.
Bởi vậy, một nét đáng chú ý trong thực hành văn hóa Đảng, văn hóa công vụ ở Lào Cai là yêu cầu các cơ quan, địa phương đổi mới phương thức làm việc theo hướng công khai, minh bạch, gần dân, sát cơ sở, lấy sự hài lòng và quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân làm mục tiêu phục vụ. Tinh thần trách nhiệm, ý thức phối hợp và tính chủ động trong đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức từng bước được nâng lên.
Một ví dụ khá rõ là đổi mới công tác tiếp công dân. Lào Cai đã tổ chức tiếp công dân trực tuyến, kết nối từ các xã, phường tới Ban Tiếp công dân tỉnh, qua đó giúp người dân giảm chi phí và thời gian đi lại, đồng thời tạo điều kiện để việc tiếp nhận, giải đáp được thực hiện nhanh chóng, công khai, minh bạch.
Trong 9 tháng đầu năm 2026, Bí thư Tỉnh ủy đã tiếp 33 công dân, trong đó có các buổi tiếp kết hợp trực tuyến; chỉ đạo giải quyết 12 vụ việc kéo dài, đến thời điểm báo cáo đã giải quyết xong 8 vụ việc. Con số ấy không chỉ phản ánh hoạt động tiếp dân. Quan trọng hơn, nó cho thấy yêu cầu lắng nghe dân, đối thoại với dân và chịu trách nhiệm trước những vấn đề Nhân dân kiến nghị đang được gắn trực tiếp với trách nhiệm người đứng đầu.
Tinh thần phục vụ còn được thể hiện rõ nét trong cải cách thủ tục hành chính.
Sau khi vận hành mô hình tổ chức mới, tỉnh bố trí 2 Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh và 99 Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã, phường, bảo đảm hoạt động ổn định, thông suốt. Lào Cai đã thực hiện cắt giảm thời gian giải quyết đối với 815/2.042 thủ tục hành chính, tương đương 40% số thủ tục thuộc thẩm quyền giải quyết; thời gian giải quyết bình quân được cắt giảm khoảng 40%. Tỉnh đồng thời cắt giảm, bãi bỏ 24/35 thủ tục hành chính đặc thù, ước tiết kiệm gần 100 tỷ đồng chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp.
Từ ngày 1/7/2025 đến thời điểm báo cáo, toàn tỉnh tiếp nhận 533.117 hồ sơ thủ tục hành chính, đã giải quyết 524.994 hồ sơ; trong đó 518.568 hồ sơ được giải quyết đúng và trước hạn, đạt 98,7%. Riêng các Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã giải quyết đúng và trước hạn 98,86% số hồ sơ đã giải quyết.
Đáng chú ý, Chỉ số cải cách hành chính PAR Index năm 2025 của tỉnh tăng 5 bậc, đứng thứ 21/34 tỉnh, thành phố; Chỉ số hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước (SIPAS) đứng thứ 9/34 tỉnh, thành phố và thứ 2/9 tỉnh miền núi phía Bắc. Trong Bộ chỉ số đánh giá chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp khi thực hiện thủ tục hành chính và dịch vụ công trên môi trường điện tử, Lào Cai đứng thứ 13/34 tỉnh, thành phố; riêng chỉ số mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp đạt 18 điểm, đứng đầu cả nước.
Ở đây, có thể nhìn thấy mối liên hệ trực tiếp giữa văn hóa công vụ và chất lượng quản trị: một thái độ phục vụ tốt phải được chuyển thành thời gian giải quyết ngắn hơn; trách nhiệm phải trở thành hồ sơ đúng hạn; chuyên nghiệp phải trở thành quy trình thuận tiện; chuyển đổi số phải giúp người dân bớt đi lại; còn sự tận tụy cuối cùng phải được phản ánh bằng mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp. Đó là những thước đo thuyết phục hơn mọi khẩu hiệu.
Nêu gương đi cùng kiểm tra, giám sát và trách nhiệm
Văn hóa Đảng trước hết phải bắt đầu từ cán bộ, đảng viên và đặc biệt là người đứng đầu.
Thời gian qua, đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp của tỉnh từng bước phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu, giữ gìn phẩm chất, uy tín và tác phong công tác; đề cao yêu cầu nói đi đôi với làm, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Tỷ lệ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên bình quân đạt trên 90% mỗi năm.
Việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh cũng được đưa dần từ học tập sang thực hành. 100% cán bộ, đảng viên cụ thể hóa bằng kế hoạch, đăng ký cam kết tu dưỡng, rèn luyện, phấn đấu hằng năm. Toàn tỉnh đã có 3.095 tập thể và 5.170 cá nhân đăng ký xây dựng điển hình tiên tiến học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh giai đoạn 2025-2028.
Nhưng xây dựng văn hóa không chỉ bằng khuyến khích điều tốt. Một nền văn hóa Đảng thực chất còn đòi hỏi kỷ luật nghiêm minh, kiểm soát quyền lực và kiên quyết đấu tranh với những biểu hiện làm suy giảm uy tín của tổ chức đảng, bộ máy nhà nước.
Bởi vậy, Lào Cai gắn xây dựng văn hóa với tăng cường kiểm tra, giám sát. Trong 9 tháng đầu năm 2026, cấp ủy các cấp đã kiểm tra 389 tổ chức đảng và 3.049 đảng viên; giám sát 576 tổ chức đảng và 1.614 đảng viên. Kiểm tra công vụ được thực hiện tại 32 đơn vị trong hai năm 2025-2026. Qua kiểm tra, những tồn tại được phát hiện, trách nhiệm của tập thể, cá nhân được xác định; đồng thời công tác kiểm tra được gắn với hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn và đôn đốc khắc phục, tránh tình trạng kiểm tra chỉ dừng lại ở phát hiện, xử lý vi phạm.
Cùng với đó là yêu cầu sàng lọc, điều chuyển, thay thế những cán bộ, công chức, viên chức năng lực yếu, thiếu tinh thần trách nhiệm, né tránh, đùn đẩy, làm việc cầm chừng, sợ sai không dám làm hoặc gây phiền hà, sách nhiễu trong thực thi công vụ.
Như vậy, kỷ cương không đối lập với đổi mới, sáng tạo. Ngược lại, kỷ cương rõ ràng chính là đường ray để tinh thần dám nghĩ, dám làm chạy đúng hướng. Người dám làm vì lợi ích chung cần được khuyến khích; người thiếu trách nhiệm, né tránh, đùn đẩy phải được chấn chỉnh; những hành vi lợi dụng quyền hạn, gây phiền hà cho Nhân dân phải được xử lý.
Đó chính là môi trường cần thiết để hình thành một đội ngũ cán bộ vừa “dám làm” vừa “biết chịu trách nhiệm”, vừa có năng lực vừa có đạo đức công vụ.
Để văn hóa trở thành nền tảng của niềm tin
Thực tiễn bước đầu ở Lào Cai cho thấy, xây dựng văn hóa Đảng, văn hóa công vụ chỉ thực sự hiệu quả khi được đặt trong mối quan hệ hữu cơ giữa đạo đức và trách nhiệm, nêu gương và kỷ cương, đổi mới và kiểm soát quyền lực, hiệu quả công việc và sự hài lòng của Nhân dân.
Đây cũng là một quá trình lâu dài. Thực tế vẫn còn những nơi việc thực hiện văn hóa công vụ, văn hóa công sở, kỷ luật, kỷ cương chưa đồng đều; tinh thần chủ động, sáng tạo và phối hợp của một bộ phận cán bộ chưa được phát huy đầy đủ; việc nhân rộng mô hình, cách làm hay chưa thật sự đồng đều giữa các tổ chức đảng.
Nhưng chính việc nhận diện rõ những hạn chế đó càng cho thấy xây dựng văn hóa Đảng, văn hóa công vụ phải là công việc thường xuyên, liên tục, không có điểm kết thúc. Chuẩn mực phải tiếp tục được cụ thể hóa; trách nhiệm phải được lượng hóa; người đứng đầu phải thực sự nêu gương; kiểm tra, giám sát phải thường xuyên; những mô hình tốt cần được nhân rộng và kết quả thực hành văn hóa phải ngày càng gắn chặt hơn với đánh giá tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên và kết quả thực hiện nhiệm vụ chính trị.
Điều quan trọng hơn cả là mỗi giá trị văn hóa phải đi vào hành động hằng ngày của cán bộ, đảng viên: trung thành thể hiện trong bản lĩnh; liêm chính thể hiện trong sử dụng quyền lực; nêu gương thể hiện trong hành động; kỷ cương thể hiện trong chấp hành; trách nhiệm thể hiện bằng sản phẩm; tận tụy thể hiện bằng chất lượng phục vụ; gắn bó với Nhân dân thể hiện bằng khả năng lắng nghe và giải quyết những vấn đề từ cuộc sống.
Khi một hồ sơ được giải quyết sớm hơn, một cuộc họp hình thức được cắt giảm, một kiến nghị của người dân được lắng nghe và xử lý đến cùng, một cán bộ dám nhận việc khó thay vì né tránh, một người đứng đầu dám chịu trách nhiệm về lĩnh vực mình phụ trách, thì văn hóa Đảng, văn hóa công vụ đã không còn là khái niệm nằm trên giấy.
Nó hiện diện trong từng công việc cụ thể, trong cách bộ máy vận hành và trong cảm nhận của Nhân dân.
Với Lào Cai, xây dựng và lan tỏa văn hóa Đảng, văn hóa công vụ vì thế không chỉ nhằm xây dựng hình ảnh đẹp của người cán bộ, đảng viên. Sâu xa hơn, đó là quá trình bồi đắp “sức mạnh mềm” bên trong hệ thống chính trị, để mỗi tổ chức đảng thêm trong sạch, vững mạnh; mỗi cán bộ, đảng viên thêm trách nhiệm, liêm chính, tận tụy; bộ máy thêm kỷ cương, chuyên nghiệp, hiệu quả. Và thước đo cuối cùng của quá trình ấy chính là niềm tin của Nhân dân.