Đưa quan hệ hợp tác Quảng Ninh - Quảng Tây lên tầm cao mới

Từ những nhận thức chung được thống nhất tại Gặp gỡ đầu Xuân đến các thỏa thuận cấp chính quyền và 11 biên bản ghi nhớ, thỏa thuận hợp tác, hợp đồng kinh tế giữa doanh nghiệp hai bên, hợp tác Quảng Ninh - Quảng Tây đang từng bước chuyển từ định hướng sang những chương trình, dự án và cơ hội kinh doanh cụ thể. Đây là nền tảng quan trọng để mở rộng không gian hợp tác kinh tế xuyên biên giới trong giai đoạn mới.

Cụ thể hóa các thỏa thuận

Quảng Ninh và Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc) có vị trí đặc biệt trong quan hệ hợp tác giữa các địa phương biên giới Việt Nam - Trung Quốc. Không chỉ liền kề về địa lý, có hệ thống cửa khẩu kết nối trực tiếp, hai địa phương còn có nhiều lợi thế bổ trợ trong phát triển thương mại, du lịch, dịch vụ và giao lưu nhân dân.

Trong không gian phát triển mới, những lợi thế này đang được mở rộng thông qua kết nối hạ tầng, xây dựng cửa khẩu thông minh, phát triển logistics, khu hợp tác kinh tế qua biên giới và thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực mới như KHCN, trí tuệ nhân tạo (AI), kinh tế số.

Bí thư Thành ủy Quảng Ninh và Bí thư Khu ủy Quảng Tây cùng bấm nút khởi động đầu tư cửa khẩu thông minh tại Chương trình Gặp gỡ đầu Xuân hằng năm 2026.

Trên cơ sở nhận thức chung của lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai Nhà nước, Quảng Ninh và Quảng Tây duy trì thường xuyên các hoạt động giao lưu, kết nối và hợp tác. Một trong những cơ chế quan trọng là Chương trình Gặp gỡ đầu Xuân hằng năm. Năm 2026, chương trình được tổ chức tại Nam Ninh với sự tham dự của Bí thư Tỉnh ủy, Thành ủy 5 tỉnh, thành phố của Việt Nam và Bí thư Khu ủy Quảng Tây. Tại đây, lãnh đạo Quảng Ninh và Quảng Tây thống nhất nhiều nội dung hợp tác trọng tâm, hướng tới thúc đẩy kết nối hạ tầng, nâng cao hiệu quả hoạt động cửa khẩu, phát triển thương mại biên giới, logistics, du lịch và mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực mới.

Đáng chú ý, tại chương trình, đồng chí Quản Minh Cường, Bí thư Thành ủy Quảng Ninh, đề nghị hai bên đẩy nhanh tiến độ triển khai cửa khẩu thông minh Móng Cái - Đông Hưng và Khu hợp tác kinh tế qua biên giới Móng Cái - Đông Hưng; thúc đẩy các thủ tục liên quan đến cầu Bắc Luân III, nâng cấp cầu Bắc Luân I, Bắc Luân II, đồng thời tạo thuận lợi hơn cho hoạt động xuất, nhập khẩu. Cùng với kết nối hạ tầng, hai bên cũng chú trọng mở rộng hợp tác về chuyển đổi số, AI, logistics, thương mại điện tử, du lịch qua biên giới và đào tạo nhân lực.

Những nội dung thống nhất tại Gặp gỡ đầu Xuân đã xác định rõ hơn các lĩnh vực, hướng hợp tác và những công trình kết nối có tính chiến lược. Đáng chú ý, việc đặt hạ tầng, cửa khẩu, logistics, doanh nghiệp, công nghệ và du lịch trong cùng một không gian liên kết cho thấy định hướng khai thác sâu hơn tính bổ trợ, lợi thế của mỗi địa phương, tạo điều kiện hình thành các chuỗi hợp tác xuyên biên giới.

Chủ tịch UBND thành phố Quảng Ninh Bùi Văn Khắng và Chủ tịch Chính quyền nhân dân Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây Vi Thao hội đàm, thống nhất nhiều nội dung hợp tác quan trọng vào tháng 7/2026.

Những định hướng này tiếp tục được cụ thể hóa trong chuyến công tác của đoàn Quảng Ninh tại Quảng Tây vào đầu tháng 7/2026 do đồng chí Chủ tịch UBND thành phố dẫn đầu. Tại hội đàm, hai bên thống nhất tiếp tục triển khai các nội dung đã xác lập tại Gặp gỡ đầu Xuân, đồng thời mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực AI, chuyển đổi số, kinh tế số, công nghệ sinh học, nông nghiệp thông minh; khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào công nghiệp chế biến, năng lượng, logistics, kinh tế xanh; tăng cường đào tạo nhân lực chất lượng cao và liên kết phát triển du lịch.

Một kết quả cụ thể của chương trình là việc hai bên chứng kiến ký kết các thỏa thuận hợp tác giữa sở, ngành, địa phương trên nhiều lĩnh vực như KHCN và đổi mới sáng tạo; xây dựng Khu hợp tác kinh tế qua biên giới Móng Cái - Đông Hưng; xúc tiến thương mại, đầu tư, du lịch, văn hóa, y tế và liên kết giữa các địa phương biên giới. Đặc biệt, 11 biên bản ghi nhớ, thỏa thuận hợp tác và hợp đồng kinh tế được ký kết giữa doanh nghiệp hai địa phương đã mở thêm cơ hội kết nối đối tác, mở rộng thị trường và triển khai các hoạt động hợp tác cụ thể.

Để các thỏa thuận không dừng lại ở văn bản, Quảng Ninh đang tập trung rà soát, cụ thể hóa những nội dung đã thống nhất thành nhiệm vụ triển khai. UBND thành phố yêu cầu các sở, ngành, địa phương xác định rõ đầu việc, trách nhiệm và tiến độ thực hiện, nhất là đối với các nội dung liên quan đến kết nối hạ tầng, cửa khẩu, thương mại, đầu tư và hợp tác doanh nghiệp. Đây là bước quan trọng để chuyển các cam kết thành kết quả thực tế, từng bước nâng cao hiệu quả hợp tác Quảng Ninh - Quảng Tây, tạo thêm động lực phát triển kinh tế khu vực biên giới.

Giao lưu văn hóa "Trăng rằm hữu nghị - Thắt chặt tình thân” giữa ngành Giáo dục phường Móng Cái 1 và Cục Giáo dục TP Đông Hưng,

Đưa hợp tác xuyên biên giới vào thực chất

Quan hệ hợp tác giữa Quảng Ninh - Quảng Tây đang chuyển mạnh theo hướng thực chất, hiệu quả, với những nội dung hợp tác ngày càng cụ thể, gắn trực tiếp với yêu cầu phát triển của mỗi bên. Từ nền tảng giao lưu hữu nghị, trao đổi đoàn được duy trì thường xuyên, hai bên đang từng bước đưa các thỏa thuận vào cuộc sống bằng những chương trình, dự án, cơ chế hợp tác mới, qua đó mở rộng không gian kết nối về kinh tế, thương mại, du lịch, hạ tầng và giao lưu nhân dân.

Doanh nghiệp Quảng Ninh - Quảng Tây ký kết các bản ghi nhớ, chương trình hợp tác ngay tại hội nghị kết nối doanh nghiệp.

Năm 2026, hoạt động trao đổi đoàn giữa hai bên tiếp tục được duy trì bằng các chuyến công tác qua lại, hàng chục thỏa thuận, văn kiện hợp tác được triển khai. Từ đó, giao lưu nhân dân tiếp tục được duy trì và mở rộng, tạo nền tảng xã hội bền chặt cho quan hệ hai bên. Các cặp xã - trấn, thôn - bản kết nghĩa thường xuyên tổ chức giao lưu, thăm hỏi, trao đổi kinh nghiệm; các chương trình văn hóa, thể thao, giao lưu thanh, thiếu niên được tổ chức ngày càng phong phú. Từ giao lưu bóng đá, nghệ thuật, đến các hoạt động dành cho thanh, thiếu niên, những kết nối trực tiếp giữa người dân hai bên biên giới đang góp phần làm sâu sắc hơn tình cảm hữu nghị, tạo sự đồng thuận và môi trường thuận lợi để thúc đẩy hợp tác lâu dài.

Trên tuyến biên giới, cơ chế phối hợp giữa các lực lượng chức năng hai bên tiếp tục được duy trì chặt chẽ. Các hoạt động tuần tra, kiểm tra đường biên, mốc giới, trao đổi thông tin, hội đàm, điện đàm và xử lý các vấn đề phát sinh được triển khai thường xuyên. Công an, biên phòng, hải quan hai bên tăng cường phối hợp phòng chống tội phạm xuyên biên giới, buôn lậu, gian lận thương mại, ma túy; đồng thời tìm kiếm các giải pháp tạo thuận lợi hơn cho hoạt động xuất nhập khẩu, xuất nhập cảnh.

Từ nền tảng đó, những không gian hợp tác mới đang từng bước hình thành. Việc xây dựng cửa khẩu thông minh được thúc đẩy theo hướng đồng bộ hóa hạ tầng, ứng dụng công nghệ, chia sẻ dữ liệu và tự động hóa quy trình thông quan. Hai bên đang trao đổi các phương án vận hành, trong đó có việc kiểm tra an ninh hành khách, thông quan và vận chuyển hàng hóa tự động, xây dựng phần mềm thực hiện thủ tục hải quan đối với hàng hóa mua bán, trao đổi của cư dân biên giới. Khi được triển khai đồng bộ, cửa khẩu thông minh sẽ tạo thêm thuận lợi cho giao thương, nâng cao năng lực kết nối và đáp ứng tốt hơn yêu cầu gia tăng lưu lượng hàng hóa, hành khách qua khu vực biên giới.

Tháng 7 vừa qua, Quảng Ninh - Quảng Tây đã tổ chức hội nghị kết nối doanh nghiệp với sự tham gia của khoảng 150 doanh nghiệp hai địa phương. Tại hội nghị, không gian trao đổi được mở rộng từ thông tin về môi trường đầu tư đến nhu cầu tìm kiếm đối tác, phát triển sản phẩm và kết nối chuỗi cung ứng. 11 biên bản ghi nhớ, thỏa thuận hợp tác và hợp đồng kinh tế được ký kết giữa doanh nghiệp Quảng Ninh và Quảng Tây. Đây là điểm nhấn quan trọng bởi các nội dung ký kết không chỉ dừng ở trao đổi thương mại truyền thống mà đã hướng vào những khâu có khả năng tạo ra giá trị gia tăng cho cả chuỗi.

Công ty CP Xuất nhập khẩu quốc tế Tân Đại Dương và các doanh nghiệp Trung Quốc đã phối hợp đầu tư phòng thí nghiệm kiểm nghiệm nông, lâm, thủy sản có diện tích 430m2 tại Móng Cái.

Tiêu biểu, Công ty CP Thành Đạt và Công ty TNHH Đầu tư xây dựng Bắc Đầu Quảng Tây ký thỏa thuận hợp tác đầu tư phát triển logistics và Trung tâm giao dịch nông, lâm, thủy hải sản. Công ty CP Xuất nhập khẩu quốc tế Tân Đại Dương ký hợp tác với các doanh nghiệp Quảng Tây về đầu tư hạ tầng cửa khẩu và xây dựng phòng thí nghiệm kiểm định chất lượng hàng hóa tại Móng Cái. Sau ký kết, Tân Đại Dương và các doanh nghiệp Trung Quốc đã phối hợp đầu tư phòng thí nghiệm kiểm nghiệm nông, lâm, thủy sản có diện tích 430m2, tổng mức đầu tư giai đoạn đầu khoảng 30 tỷ đồng. Trung tâm đặt tại khu vực bãi kiểm hóa Bắc Luân II, tạo điều kiện để hoạt động kiểm nghiệm được thực hiện ngay trong khu vực cửa khẩu, gắn trực tiếp với quá trình xuất, nhập khẩu…

Ở lĩnh vực nông nghiệp và thủy sản, các doanh nghiệp hai bên tìm kiếm cơ hội nhập khẩu trà Việt Nam, xuất, nhập khẩu hải sản, cung ứng thủy sản đông lạnh. Trong lĩnh vực du lịch, các doanh nghiệp lữ hành ký kết thỏa thuận trao đổi khách hai chiều, mở rộng thị trường khách Việt Nam - Trung Quốc.

Những thỏa thuận này cho thấy nhu cầu hợp tác không còn bó hẹp ở hoạt động mua bán tại cửa khẩu, mà đang từng bước mở rộng sang dịch vụ, logistics, chế biến, kiểm định và phát triển thị trường. Trong 9 tháng năm 2026, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu qua các cửa khẩu trên địa bàn ước đạt hơn 5,57 tỷ USD, tăng 18,6% so cùng kỳ năm 2025; trong đó xuất khẩu đạt hơn 3,12 tỷ USD, nhập khẩu hơn 1,93 tỷ USD, thương mại cư dân biên giới đạt gần 520 triệu USD.

Những con số nêu trên vừa phản ánh quy mô giao thương hiện tại, vừa cho thấy thị trường còn nhiều dư địa để doanh nghiệp hai bên mở rộng hợp tác. Đặc biệt, khi các lĩnh vực logistics, thương mại điện tử, kinh tế số, AI, nông nghiệp thông minh và du lịch xuyên biên giới được đưa vào chương trình hợp tác, cấu trúc quan hệ kinh tế Quảng Ninh - Quảng Tây sẽ có thêm những lĩnh vực mới bên cạnh thương mại cửa khẩu truyền thống.

Những kết quả này đã cho thấy quan hệ hợp tác giữa Quảng Ninh - Quảng Tây đang hình thành một cách tiếp cận ngày càng rõ: Định hướng được xác lập ở cấp cao, cơ chế được cụ thể hóa ở cấp chính quyền và cơ hội được chuyển thành giao dịch ở cấp doanh nghiệp, khoảng cách từ “cam kết” đến “hành động” đang được rút ngắn.